Salmos 1–2; 8; 19–33; 40; 46

Naq nakawil li hu Salmos, maare taak’e reetal naq eb’ laj tz’iib’anel chi kok’ aj xsa’ neke’xk’utb’esi li xiw, rahil ch’oolej, malaj li ch’i’aak. Chiqajunil naqeek’a chixjunil a’an, us ta wan li qapaab’aal. A’ut ninqeb’ xwankil li Salmo xb’aan naq neke’xk’ut chan ru toonumtaaq sa’ xb’een a’an, jo’ rik’in xpaab’ankil li Qaawa’ chi anchal qach’ool. Naq taawil Salmos 1; 23; 26–28; 46, tz’iib’a:

• B’oqok re xkanab’ankil qib’ sa’ ruq’ li Qaawa’.

• Aatin li neke’ch’olob’an chirix a’an.

• Aatin li neke’xch’olob’ li tuqtuukilal, li kawilal, ut jalan chik chi osob’tesink li naxyeechi’ a’an.

• Aatin li na’aatinak chirixeb’ li kristiaan neke’xkanab’ rib’ sa’ ruq’ a’an.

K’eheb’ ajwi’ reetal li jalam-uuch ut eetalil neke’oksiman sa’ li Salmos re k’utuk chirix li Kolonel. Qayehaq, sa’ Salmos 23, k’a’ru nachal sa’ aak’a’uxl naq nakawab’i li aatin “nikinxk’e chi hilank sa’ raxil pach’aya’,” malaj “li tuqtuukil ru ha’” (raqal 2)? K’a’ru neke’reetali li “b’aar” ut li “xuq’” li neke’k’ojob’ank ch’oolej (raqal 4)? K’a’ru naraj naxye naq nanume’ xb’een li “qasek’” (raqal 5>)?

Naab’al reheb’ li Salmo neke’xye resil lix yu’am li Jesukristo sa’ ruchich’och’. Eb’ laj Kristiano sa’ lix kutankil li Ak’ Chaq’rab’ ke’rileb’ ajwi’ li na’leb’ a’in. Naru nakawileb’ li raqal a’in sa’eb’ li loq’laj hu. Sik’eb’ xjuntaq’eetil li aatin sa’eb’ li Salmo a’in rik’in lix yu’am li Kolonel:

• Salmos 2:1–3 ut Hechos 4:24–28

• Salmos 2:7 ut Hechos 13:30–33

• Salmos 22:1 ut Mateo 27:45–46

• Salmos 22:7–8 ut Mateo 27:39–43

• Salmos 22:16 ut Lukas 23:32–33

• Salmos 22:18 ut Mateo 27:35

• Salmos 31:5 ut Lukas 23:46

K’a’ru nakatzol sa’eb’ li ch’ol a’in? K’a’ru li profeetil aatin ut yeechi’ihom wankeb’ sa’ li loq’laj hu li maji’ neke’tz’aqlok ru? K’a’ru nakataw sa’eb’ li yeechi’ihom a’in li naxk’e aawoyb’enihom sa’ li chalel kutan?

Rilb’al Salmos 8; 19; 33 naru nakatxmusiq’a chi k’oxlak chirix lix k’iila chaab’il yo’ob’tesihom li Qaawa’. K’e reetal li nakaweek’a naq taab’aanu a’an. Maare ajwi’ nakawaj xb’ichankil malaj k’oxlak chirix raatinul junaq li b’ich li wan rilom rik’ineb’ li salmo a’in, jo’ “Jwal nim aawu” (Eb’ li B’ich, 46). Chan ru naq lix yo’ob’tesihom li Qaawa’ “naxye resil xloq’al li Dios” aawe? (Salmos 19:1).

Arin wankeb’ junjunq chik li b’ich li ke’musiq’aak xb’aan li hu Salmos:

• Salmos 23: “Na’ilok we Jehova” (Eb’ li B’ich, 60.

• Salmos 23:6; 150: “Nim li Qaawaʼ, li qaDios” (Eb’ li B’ich, 39)

• Salmos 26:8: “Laa wochoch, Dios, naqara” (Eb’ li B’ich, 158)

• Salmos 27:1: “Laa’at lin saqen” (Eb’ li B’ich, 47)

• Salmos 33:1–6; 95:1–6: “Xbʼaan xchaqʼal li ru li tzuul” (Eb’ li B’ich, 50)

• Salmos 37:3–9: “Hilan at waam” (Eb’ li B’ich, 71)

• Salmos 148: “Ex xyiib’ahom qaDios ut Rey” (Eb’ li B’ich, 31)

Sa’eb’ li Salmo, li aatin jo’ xnawom ch’oolej, chaq’rab’, taqlahom, ut raqb’a-aatin naru neke’reetali li raatin li Qaawa’. Chijultiko’q aawe a’an naq nakawil Salmos 19:7–11. K’a’ru neke’xye li raqal a’in chirix li raatin li Qaawa’? K’a’ru nakatzol chirix lix yaab’ xkux li Qaawa’ sa’ Salmos 29? Sa’ laa yu’am, chan ru naq li raatin malaj lix yaab’ xkux li Qaawa’ chanchan li nach’olob’aman sa’eb’ li raqal a’in?

santil ochoch re Jerusalen kikab’laman sa’ xb’een jun li tzuul, jo’kan naq li aatin “sa’ xtzuul li Qaawa’” (Salmos 24:3) maare yoo chi aatinak chirix li santil ochoch malaj li rilob’aal li Dios. Chan ru naq li na’leb’ a’in nakatxtenq’a chixtawb’al ru Salmos 24? K’a’ru naraj naxye naq “ch’ajb’ileb’ li quq’ ut saqeb’ ru qach’ool”? (raqal 4). Naq taawil Salmos 26–27, k’a’ chik ru nakatzol chirix li rochoch li Qaawa’?

Wan naq maare naru nalukta qach’ool naq naqab’i naq tento saqaq qu re naq tooruuq chi ok chiru li rilob’aal li Dios. Ak re naq chiqajunilo naqayal qaq’e ut maajun qe tz’aqal qe qu. K’a’ru yo’onihom nakataw sa’ li raatin li Elder David A. Bednar, “Limpios de manos y puros de corazón”? (Liahona, noviembre 2007, 80–83). Chan ru naru nakawoksi li raatin a’an re xtenq’ankil anihaq li nalukta xch’ool xb’aan xyalb’al wank chi tz’aqal re ru? K’oxla chan ru naru nakak’ul xtenq’ li Kolonel sa’ lix yalb’al aaq’e chi wank “chi saq laa wuq’ ut chi saq ru laa waam.”

Chi’ilmanq ajwi’ Bradley R. Wilcox, “Li wank chi k’ulub’ej moko naraj ta naxye naq tz’aqal qe qu,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2021.

• Naru nakatz’iib’a Li Qaawa’ a’an … Patz’ reheb’ laa kok’al naq te’xsik’ chan raj ru te’xtz’aqob’resi ru li ch’ol aatin a’an rik’ineb’ li raqal jo’: Salmos 23:1; 27:1; 28:1; 28:7; 32:7; 46:1. K’a’ru neke’xk’ut chiqu li raqal a’in chirix naq li Qaawa’ naru nokoxtenq’a?

• Naru nakat-aatinak rik’ineb’ laa kok’al chirix k’a’ru naraj ru jun karneer re naq kawaq ut kolb’ilaq rix. Chirix a’an, naq teeril Salmos 23, tenq’aheb’ laa kok’al chixjuntaq’eetankil li naxb’aanu jun aj ilol karneer rik’in li karneer rik’in li naxb’aanu li Jesus qik’in laa’o. K’a’ru naqaj ru re naq us wanqo ut kawaqo sa’ musiq’ej? B’ichahomaq jun li b’ich li naru naxk’e xna’leb’eb’, jo’ “Ninnaw naq raab’ilin” (B’ichleb’aal choq’ reheb’ li Kok’al, 42─43).

• Naq teeril Salmos 24:3, eb’ laa kok’al naru neke’xsik’ aatin li naxjultika li santil ochoch reheb’. Naru ajwi’ neke’ril junaq xjalam-uuch li santil ochoch. Chirix a’an naru nekeril li raqal 4 re xnawb’al ani naru chi ok sa’ li santil ochoch. Naru nekeye chan ru neke’qatz’ajni li quq’ ut chan ru neke’qasaqob’resi. Chan ru naqatz’ajni qib’ sa’ musiq’ej? Chan ru nokoxtenq’a li Kolonel chixsaqob’resinkil qib’ sa’ musiq’ej?

• Wi wankeb’ aakok’al toj kok’eb’, naru nakapatz’ reheb’ naq te’xpak’ xyaab’ naq taawil Salmos 30:5, “Ewu taawanq yaab’ak.” Chirix a’an patz’ reheb’ naq te’saho’q xch’ool naq taawil: “A’b’an eq’la a’ chik li sahil ch’oolej.” K’iilasuti li ch’ol aatin a’an.

• K’ut jun xjalam-uuch li Kolonel, ut seraq’i reheb’ laa kok’al k’a’ru xb’aanuhom a’an choq’ aawe li naxk’e xsahil aach’ool. Naru taak’e xhoonaleb’ chixjunileb’ laa kok’al chixchapb’al li jalam-uuch ut te’xwotz k’a’ru xb’aanuhom li Jesus choq’ reheb’ li naxk’e xsahileb’ xch’ool.

• Tenq’aheb’ laa kok’al chixkanab’ankil sa’ xk’a’uxleb’ li xb’een raqal sa’ Salmos 46:11: “Chexwanq chi ch’anch’o ut chek’e reetal naq laa’in li Dios.” K’a’ru naraj naxye li wank “chi ch’anch’o”? Maare naru nakawoksi b’ayaq hoonal re xk’utb’al li wank chi ch’anch’o. Naru ajwi’ nakawotz aanumsihom naq xkawu laa sumwanjik rik’in li Dios xb’aan naq xatwan “chi ch’anch’o.” Tenq’aheb’ laa kok’al chixk’oxlankileb’ li hoonal b’ar wi’ naru neke’wan “chi ch’anch’o” re naq te’reek’a naq nach’ wankeb’ rik’in li qaChoxahil Yuwa’.