Хуучин Гэрээний түүхэн номууд

Эдгээр түүхийг тодорхой талаас нь авч үзэх нь зүйн хэрэг. Цэцэг, чулуу эсвэл модыг нэг дор олон өнцгөөс харах боломжгүйн адил түүхэн цэдгийг бичиж буй хүний эсвэл бүлэг хүний харах өнцөг тэдгээрт туссан байх нь гарцаагүй. Энэхүү харах өнцөг нь бичээчдийн үндэстэн, угсаатны хэлхээ холбоо мөн соёлын хэм хэмжээ, итгэл үнэмшлийг агуулсан байдаг. Үүнийг мэдэх нь түүхэн номын бичээч, эмхэтгэгчид зарим зүйл дээр нь төвлөрч, заримыг нь орхигдуулсан байдгийг ойлгоход бидэнд тусална. Тэд бусдын хэлэхгүй байсан зүйлийн талаар таамаглал дэвшүүлж, тэдгээр мэдээлэл, таамаглал дээрээ үндэслэн дүгнэлт хийсэн байж болох талтай. Бид бүр Библийн номуудаас (заримдаа нэг номоос) өөр өөр өнцгийг харж чадна. Бид эдгээр ойлголтыг хэдий чинээ сайн авна, түүхэн номуудыг төдий чинээ сайн ойлгож чадна.

Хуучин Гэрээний түүхэн бүх номд тусгагдсан нэгэн нийтлэг харах өнцөг бол Бурханы гэрээт хүмүүсийн буюу Израилын хөвгүүдийн харах өнцөг юм. Тэдний Их Эзэнд итгэх итгэл Түүний мутрыг өөрсдийнхөө амьдралд төдийгүй улс орныхоо асуудлаас олж харахад нь тусалж байсан юм. Иргэний түүхийн номуудад аливаа зүйлийг энэ талаас нь харуулдаггүй ч энэхүү сүнслэг харах өнцөг нь Хуучин Гэрээний түүхэн номуудыг Бурханд итгэх итгэлээ хөгжүүлэхийг эрэлхийлж буй хүмүүсийн хувьд асар үнэ цэнтэй болгодог зүйлсийн нэг юм.

Түүхэн номууд нь Дэд хууль номд израилчууд олон жил цөлөөр тэнүүчилсний эцэст ийн тэнүүчлэх хэрэггүй болж байгааг өгүүлж дууссанаар эхэлдэг. Иошуа номд Израилын хөвгүүд амлагдсан газартаа буюу Канаан нутагт ороход бэлэн байгааг харуулж, хэрхэн уг газрыг эзлэн авсныг нь дүрсэлдэг. Үүний дараах буюу Шүүгчид номоос эхлэн 2 Шастир хүртэлх номуудад, амлагдсан газарт суурьшсан үеэс Ассирид болон Вавилонд эзлэгдэх хүртэлх Израилд тохиолдсон үйл явдлыг дүрслэн харуулдаг. Езра, Нехемиа номуудад хэдэн арван жилийн дараа хэсэг бүлэг израил хүн нийслэл Иерусалим руугаа эргэж ирсэн тухай өгүүлдэг. Эцэст нь, Естер номд Персийн эрхшээл доор цөллөгт амьдарч байсан израилчуудын түүхийг өгүүлдэг.

Хуучин Гэрээний он дарааллын бичиг ийн үүгээр дуусдаг. Библийг анх удаа уншиж байгаа зарим уншигч Хуучин Гэрээ номын хуудаснуудын тал гаруйг уншаад л түүхийг нь бүхэлд нь уншиж дууссандаа гайхдаг. Естерээс хойших номуудад израилчуудын түүхийн талаар бараг ямар ч мэдээлэл байдаггүй. Харин дараа дараагийн, ялангуяа бошиглогчдын номууд нь түүхэн номд өгүүлсэн цаг хугацааны хүснэгттэй нийцдэг. Жишээлбэл: Бошиглогч Иеремиагийн тохинуулал 2 Хаад 22–25-д цэдэглэгдсэн үйл явдлуудын үеэр болж өрнөсөн (мөн 2 Шастир 34–36-д яг ижил үйл явдлын талаар цэдэглэсэн байдаг). Үүнийг мэдэх нь түүхэн өгүүллийг болон бошиглогчдын номыг унших байдалд тань нөлөөлж болно.

Аль ч түүхэн номын адил Хуучин Гэрээг унших явцдаа та орчин үеийн хүний нүдээр харахад хачин жигтэй, бүр таагүй сэтгэгдэл төрүүлэх зүйлсийг хийж, хэлж байгаа хүмүүсийн тухай унших нь гарцаагүй. Бид үүнийг тооцоолбол зохино. Хуучин Гэрээний бичээчид дэлхий ертөнцийг зарим талаараа биднийхээс тэс өөр өнцгөөс хардаг байсан. Эртний бичээчдийн өнөөгийн биднийхээс өөрөөр харж байсан асуудлуудад хүчирхийлэл, угсаатны харилцаа, эмэгтэйчүүдийн үүрэг оролцоо зэрэг нь орно.

Судрын хэсгүүдийг уншиж байхдаа таагүй сэтгэгдэл төрүүлэх зүйлтэй таарвал бид яах ёстой вэ? Нэгдүгээрт, хэсэг бүрийг илүү өргөн хүрээнд авч үзэх нь зүйтэй. Энэ нь Бурханы авралын төлөвлөгөөтэй хэрхэн нийцэж байна вэ? Энэ нь Тэнгэрлэг Эцэг, Есүс Христ хоёрын мөн чанарын талаар таны мэддэг зүйлтэй хэрхэн нийцэж байна вэ? Энэ нь бусад сударт илчлэгдсэн үнэнтэй эсвэл амьд бошиглогчдын сургаалтай хэрхэн нийцэж байна вэ? Энэ нь таны зүрх сэтгэл, оюун санаанд шивнэсэн Сүнсний шивнээтэй хэрхэн нийцэж байна вэ?

Зарим тохиолдолд судрын ямар нэгэн хэсэг эдгээрийн алинтай нь ч тохирохгүй байгаа мэт санагдаж болно. Заримдаа таны аль хэдийн эвлүүлсэн хэсгийн дунд оруулах орон зай байхгүй мэт харагдах эвлүүлдэг тоглоомын нэг хэсэг шиг байж болно. Хэсгийг хүчээр тааруулах гэж оролдох нь сайнгүй. Эвлүүлдэг тоглоомоо тэр чигээр нь хаях нь мөн л нийцэхгүй. Үүний оронд та тэр хэсгээ түр хойш тавих хэрэгтэй байж болно. Та илүү их сурч мэдэн, эвлүүлдэг тоглоомын өөр олон хэсгийг нэгтгэхийн хэрээр хэсгүүд өөр хоорондоо хэрхэн нийцэж байгааг илүү сайн харж болох юм.

Энэ нь мөн судрын түүхүүдийг тодорхой нэг харах өнцгөөр хязгаарлахаас гадна тэдгээрт хүний алдаа орсон байж болохыг сануулахад тус болж магад. Жишээлбэл: Олон зууны туршид сургаал, ёслол, гэрээнүүдийн чухал үнэнүүд гэх мэт “олон тодорхой болон эрхэм үнэт зүйлс [Библиэс] авагдсан” (1 Нифай 13:28, мөн 26, 29, 40-р шүлгийг үзнэ үү). Үүний зэрэгцээ бидний харах өнцөг мөн л хязгаарлагдмал гэдгийг, түүнчлэн бүрэн ойлгоогүй, хариултаа хараахан аваагүй асуултууд үргэлж байдаг гэдгийг бид хүлээн зөвшөөрөх ёстой.

Гэсэн хэдий ч хараахан хариулагдаагүй байгаа асуултууд биднийг хүнд хэцүү туршлага, төгс бус хүмүүсийн гаргасан буруу сонголт гэх мэт чулуурхаг хөрсөн доор дарагдсан байх магадлалтай Хуучин Гэрээнээс олж авч болох мөнхийн үнэний үнэт чулуунаас холдуулах ёсгүй. Эдгээр үнэт чулууны хамгийн үнэ цэнтэй нь Бурханы хайрыг гэрчилсэн, ялангуяа бидний оюун санааг Есүс Христийн золиос руу чиглүүлдэг түүх ба хэсгүүд юм. Аль ч өнцгөөс харсан бай, эдгээр эрдэнийн чулуу олон жилийн тэртээх шигээ өнөө үед ч тод гялалзсан хэвээр. Эдгээр цэдэг нь сул талуудтай атлаа Их Эзэнийг хайрладаг, Түүнд үйлчилдэг байсан эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс буюу Бурханы гэрээт хүмүүсийн тухай өгүүлдэг тул үнэний үнэт чулуунууд Хуучин Гэрээний түүхэн номуудаар дүүрэн байдаг.