Ngaahi Tokoni ʻe 3 ke Tokoniʻi Koe ke Fokotuʻu ha Ngaahi Taumuʻa ʻe Malava
Kapau ʻokú ke faingataʻaʻia ʻi hono fakahoko mo tauhi ha ngaahi taumuʻá, ko e tokoni ʻeni maʻau!
ʻOku hangē hono fokotuʻu ha taumuʻá ko hano tō ha tengaʻi ʻakaú. ʻOku fiemaʻu maʻu pē ʻe ha tengaʻi ʻakau ha vai mo e huelo ʻo e laʻaá ke tupu lelei ai ʻi he fakalau atu ʻa e taimí. ʻOku tau ʻiloʻi mei he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá ko Kalaisí naʻe “ʻikai te ne maʻu mei he fonú ʻi he kamataʻangá, ka naʻá ne fai atu mei he ʻaloʻofa ki he ʻaloʻofa, ʻo aʻu ki heʻene maʻu hono fonú” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 93:13). Te tau lava ʻo muimui ʻi he sīpinga ʻa Kalaisi ʻo e tupulaki ki he haohaoá. Te tau lava ʻo tupulaki mo fakalakalaka ʻaki hono tō ha “ngaahi tengaʻi ʻakau” pe fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa ʻe lava ʻo tokoni ke tau tupulaki maʻu pē ʻi he ʻaho takitaha, ʻo ʻikai ʻamanaki ʻe hoko fakaʻangataha mai pē ia.
1. ʻIloʻi ʻa e ʻUhinga Hono Fokotuʻu Hoʻo Taumuʻá
ʻE ngali fuʻu lahi he taimi ʻe niʻihi ʻa e fokotuʻu taumuʻá. Te tau lava ʻo maʻu ha loto vēkeveke ʻi heʻetau manatuʻi e ʻuhinga naʻa tau fokotuʻu ai ha ngaahi taumuʻá.
Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Tāleni H. ʻOakesi, ko e Tokoni ʻUluaki ʻi he Kau Palesitenisī ʻUluakí ʻo pehē, “ʻOku fakatukupaaʻi kitautolu ʻe he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ke tau hoko ko ha meʻa, ʻo kehe ia mei he ngaahi kautaha ʻo e māmāní, ʻa ia ʻoku nau akoʻi kitautolu ke tau ʻilo ha meʻa.
Ko ha konga lahi ʻo e fokotuʻu taumuʻá ko hono ʻomai ʻo e meʻa ʻoku tau ʻiló pea ako e founga ke hoko ai ʻo lelei angé—ke hoko ʻo hangē lahi ange ko Sīsū Kalaisí.
2. Fokotuʻu ha Palani
Ko e sitepu ʻe taha ki hono faʻu ha taumuʻa ola leleí ko hono ʻiloʻi e faikehekehe ʻo e ngaahi taumuʻá mo e palaní. Naʻe pehē ʻe Palesiteni M. Lāsolo Pālati (1928–2023): “ʻOku mahuʻinga ki hono fokotuʻu ʻo ha taumuʻá ʻa hono ʻiloʻi lelei e ola ʻokú te fie maʻú. Ko e palaní, ko hono faʻu ia ha founga ke maʻu ai ʻa e ola ko iá.”
Hangē ko ʻení, ko ha taumuʻa ʻa e ʻalu maʻu pē ki he temipalé. Ka ʻe kau ʻi he palani ʻokú ke faʻu ke aʻu ki aí ʻa e ngaahi meʻa hangē ko e ʻuhingá, taimí, feituʻú, mo e founga te ke ʻalu ai ki he temipalé. ʻOku hanga ʻe hono veteki hoʻo taumuʻá ki ha fanga kiʻi konga īkí ʻo ʻai ke faingofua ange hono mapuleʻí.
3. Fakahoko Māmālie Ia—ʻi he Fakapotopoto mo Maau
ʻE ngali faingofua hoʻo ngaahi taumuʻá ʻi he taimi ʻokú ke fuofua fakahoko ai iá. Ka ʻoku mahuʻinga ke manatuʻi ko e taimi ʻokú ke tō ai ha tengaʻi ʻakaú, ʻoku ʻikai totonu ke ke ʻamanaki ʻe tupu ia ʻi ha pō pē ʻe taha.
ʻI hono faʻu hoʻo palaní, ʻoku totonu ke ke fai ia “ʻi he fakapotopoto mo e maau; he ʻoku ʻikai fie maʻu ke lele ʻa e tangatá ʻo vave ange ʻi he mālohi ʻokú ne maʻú” (Mōsaia 4:27).
Ko hono fakahoko hoʻo palaní ʻi he fakapotopotó mo e māú ke aʻusia hoʻo ngaahi taumuʻá, ko ha founga ngāue tuʻuloa ange ia. ʻE tokoni ia ke aʻusia hoʻo ngaahi taumuʻá neongo ʻo ka mole atu hoʻo ʻuluaki loto vēkeveké.
Naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻAlamā ʻi heʻene fakamatalaʻi ʻa e tuí ʻo pehē “kapau ʻoku tupu ha tenga,ʻoku lelei ia, ka kapau ʻoku ʻikai ke tupu ia, vakai ʻoku ʻikai lelei ia, ko ia ʻoku liʻaki ia” (ʻAlamā 32:32).
Te tau lava ʻo fakaʻaongaʻi ia ki hono fokotuʻu ʻo e ngaahi taumuʻá. Pea hangē pē ko e tengaʻi ʻakaú, kapau ʻe tupulaki hoʻo ngaahi taumuʻá pea ola lelei, te ke ʻiloʻi ʻoku ʻi ai haʻo palani ʻoku ngāue lelei. Ka ʻikai, kiʻi tuʻu ʻo fakakaukau, toe vakavakaiʻi, pea fakaleleiʻi ʻe meʻa ʻoku ʻikai ke ngāue leleí. Pea ʻoku sai pē ia!
Tanumaki ʻe he Fanga Kiʻi Sitepu Īkí ʻa Hono Toutou Fakahokó
ʻE tatau ai pē pe ʻoku tau tō ha tengaʻi ʻakau pe fokotuʻu ha taumuʻa, ʻoku totonu ke tau manatuʻi ʻa e faleʻi ʻa ʻEletā Maikolo A. Tani ʻo e Kau Fitungofulú: “[Kuo] pau ke fakahoko maʻu pē e ngāue ki aí ʻi he ʻaho kotoa pē. Pea neongo he ʻikai ke tau haohaoa, ka kuo pau ke tau feinga ke tatau ʻetau kātakí mo ʻetau vilitakí.”
ʻOku fiemaʻu ha taimi ki he tupu ʻa e tengaʻi ʻakaú, pea ʻoku tatau tofu pē ia mo ʻetau tupulaki fakatāutahá. ʻE tokoni hono toutou fakahokó ke tau muimuiʻi ʻetau ngaahi taumuʻá.
Kapau ʻe “tatau ʻetau vilitakí mo ʻetau kātakí,” te tau maʻu ʻa e fiefia ʻia Kalaisi ʻoku tau fekumi ki aí, ʻi heʻetau muimui ʻiate Ia ʻi he foʻi sitepu siʻisiʻi ʻe taha ʻi he taimi.