Seminelí
Ko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ʻi ha Ngaahi Founga Fakanatulá: ʻE Lava ke Hoko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ko ha Konga ʻo e Moʻui Fakaʻahó


“Ko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ʻi ha Ngaahi Founga Fakanatulá: ʻE Lava ke Hoko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ko ha Konga ʻo e Moʻui Fakaʻahó,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Ko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ʻi ha Ngaahi Founga Fakanatulá: ʻE Lava ke Hoko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ko ha Konga ʻo e Moʻui Fakaʻahó,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Teuteu Ngāue Fakafaifekaú: Lēsoni 197

Ko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ʻi ha Ngaahi Founga Fakanatulá

ʻE Lava ke Hoko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí ko ha Konga ʻo e Moʻui Fakaʻahó

A young woman sits at a table and talks with a young man, who is holding a Book of Mormon open.

ʻI heʻetau hoko ko e kāingalotu ʻo e Siasi ʻo e Fakamoʻuí, ko hotau tāpuaki mo hotau fatongia ia ke tokoni ke “tāpuekina ʻa e ngaahi faʻahinga kotoa pē ʻo e māmaní, ʻio ʻaki ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e Ongoongoleleí” (ʻĒpalahame 2:11). ʻE ngali faingataʻa he taimi ʻe niʻihi ke maʻu ha ngaahi founga ke fakafeʻiloaki ʻaki e niʻihi kehé ki he ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke akoako vahevahe ʻe he kau akó ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí mo e niʻihi kehé ʻi ha ngaahi founga fakanatula.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ʻi he faʻa lotu ki ha ngaahi tūkunga te nau lava ai ʻo vahevahe ha meʻa fekauʻaki mo e Siasí pe ongoongoleleí ko ha konga ʻo ha fepōtalanoaʻaki angamaheni. ʻE lava ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he founga ʻe lava ke fakahoko lelei ai ʻení mo kumi ha ngaahi faingamālie ke fai ai ia.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko hono vahevahe ʻo e meʻa ʻokú ke saiʻia aí

Fakakaukau ke kamata e lēsoní ʻaki hano fakaafeʻi ha kau ako ʻe toko ua pe toko tolu ke fakamatalaʻi ha mālōlō ʻeveʻeva, meʻakai, pe ko ha meʻa kehe ʻoku ʻikai fuʻu fakataautaha. Te nau lava foki ʻo vahevahe ʻa e ʻuhinga te nau fokotuʻu ai ke ʻahiʻahiʻi ia ʻe he niʻihi kehé.

Fakaʻaliʻali e ngaahi meʻa ko ʻení hili e vahevahe ʻa e tokotaha ako takitaha. Kole ki he kalasí ke puke hake ʻa e lahi ʻo e foʻi tuhu ʻokú ne fakamatalaʻi lelei taha ʻenau ongo fekauʻaki mo e meʻa naʻe vahevahé.

  1. ʻOku lahi ange he taimí ni ʻeku fie ʻahiʻahiʻi e meʻa ne nau vahevahé.

  2. ʻOku ou kiʻi fie ʻahiʻahiʻi ia.

  3. Naʻe ʻikai liliu ʻeku loto ki aí.

Te ke lava ʻo fakamahinoʻi ange ʻe lava pē ke faingofua hono vahevahe e ngaahi meʻa ʻoku tau saiʻia aí, ʻo aʻu pē ki he taimi ʻoku fili ai e niʻihi kehé ke ʻoua te nau ʻahiʻahiʻi e meʻa ne tau vahevahé.

  • ʻOkú ke pehē ʻe fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ki hono vahevahe ʻetau tui fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mo Hono Siasí pea mo e niʻihi kehé?

  • Mei ha fakakaukau ʻoku taʻengatá, ko e hā ha niʻihi ʻo e ngaahi tui mahuʻinga taha te ke lava ʻo vahevahe mo ho ngaahi kaungāmeʻá mo e fāmilí? Ko e hā hono ʻuhingá?

ʻUhinga ʻoku tau vahevahe aí

Ke tokoni ke fakatokangaʻi ʻe he kau akó ha niʻihi ʻo e ngaahi tāpuaki ʻa Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí te tau fie vahevahé, fakakaukau ke fakaafeʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki ke nau ako ʻa e ngaahi potufolofola ko ʻení. ʻE lava ke ako ʻe he tokotaha ako takitaha ʻi he kulupú ha ngaahi veesi kehekehe pea lipooti ki he kulupú ʻa e meʻa ne nau ʻiló.

Ako ʻa e ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi ʻa e ʻuhinga te ke fiemaʻu ai ke ʻilo ʻe he niʻihi ʻokú ke ʻofa aí ʻa e Fakamoʻuí.

ʻĪsaia 1:18

ʻĪsaia 25:4, 8–9

ʻĪsaia 40:28–31

ʻĪsaia 43:25

ʻĪsaia 54:10

  • Ko e fē ʻi he ngaahi moʻoni ko ʻení ʻokú ke fiefia taha ke vahevahe mo e niʻihi ʻokú ke ʻofa aí? Ko e hā hono ʻuhingá?

Ko hono ikunaʻi ʻo e momoú

ʻAi ke ʻilo ʻe he kau akó ʻoku fakanatula pē ke ongoʻi tailiili fekauʻaki mo hono vahevahe ʻo e ongoongoleleí ʻi he taimi ʻe niʻihi. Naʻa mo e kau palōfita maʻongoʻonga hangē ko ʻĪnoke (vakai, Mōsese 6:27, 31) mo Selemaiá, naʻe pau ke na ikunaʻi ʻena ongoʻi momoú.

Lau ʻa e Selemaia 1:6, ʻo kumi ʻa e ongo naʻe maʻu ʻe Selemaia ʻi he taimi naʻe ui ai ia ke ne akoʻi ʻa e kakaí.

  • Ko e hā ka kei momou ai e kakaí ʻo e kuonga ní ʻa ia ʻoku nau fiemaʻu moʻoni honau ngaahi ʻofaʻangá ke haʻu kia Kalaisí ke vahevahe ʻa e ongoongoleleí mo kinautolu?

Lau ʻa e Selemaia 1:7–9, ʻo kumi e faleʻi mo e ngaahi talaʻofa ʻa e Fakamoʻuí kia Selemaiá.

  • ʻOkú ke pehē ʻe fakaʻaongaʻi fēfē e folofola ʻa e Fakamoʻuí kia Selemaiá kiate kitautolu ʻi heʻetau vahevahe ʻEne ongoongoleleí?

Naʻe fai ʻe ʻEletā Tieta F. ʻUkitofa ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa e faleʻi ko ʻení ʻa ia ʻe lava foki ʻo tokoni ke tau ikunaʻi ʻa e momou ke vahevahe ʻa e ongoongoleleí:

Official portrait of Elder Dieter F. Uchtdorf of the Quorum of the Twelve Apostles, 2006.Called as Second Counselor in the First Presidency, 3 February 2008.Made official portrait in 2008 replacing portrait taken in 2004.

Tatau ai pē pe ko e fē ha feituʻu ʻokú ke ʻi ai ʻi he māmaní, ʻoku lahi e ngaahi faingamālie ke vahevahe ai e ongoongo fakafiefia ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ki he kakai te ke fetaulaki, ako, nofo fakataha pe ngāue mo feohi fakataha mo iá. …

Ko e meʻa ʻoku ou kole atú ke ke kumi maʻu pē ha faingamālie ke vahevahe ai hoʻo tuí mo e kakaí ʻi ha ngaahi founga fakanatula mo angamaheni—tatau pē ʻi he fetaulaki tonu pe ʻi he ʻinitanetí. …

Ko e hā pē ha founga ʻe ngali fakanatula mo angamaheni kiate koé, vahevahe ki he kakaí e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai kiate koe ʻa Sīsū Kalaisi mo Hono Siasí. (“Ngāue Fakafaifekaú: Ko Hono Vahevahe e Meʻa ʻI ho Lotó,” Liahona, Mē 2019, 15, 17)

  • Te ke fakamatalaʻi fakanounou fēfē e ngaahi talaʻofa ʻa e ʻEikí kia Selemaia mo e ngaahi akonaki ʻa ʻEletā ʻUkitofá ki ha fakamatala mahinongofua ʻo e moʻoní?

    ʻI hono fakaʻaongaʻi e ngaahi lea ʻa e kau akó, te ke lava ʻo hiki ha foʻi moʻoni hangē ko ʻení ʻi he palakipoé: ʻE lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he Fakamoʻuí ke vahevahe ʻEne ongoongoleleí ʻi ha ngaahi founga fakanatula mo angamaheni.

    Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke aleaʻi ʻeni ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki, kole leva ki ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi talí mo e kalasí.

  • Ko e hā ʻokú ne ʻai e faikehekehe ʻi hono vahevahe ʻo e ongoongoleleí ke ongo “fakanatula mo angamaheni” pe ongo faikehé?

  • Te ke lava nai ʻo fakakaukau ki ha taha ʻoku talanoa fekauʻaki mo e ongoongoleleí ʻi ha founga fakanatula? Kapau ko ia, ʻoku nau fakahoko fēfē iá?

Kapau ʻe ʻaonga ki he kau akó ha ngaahi sīpinga kehe ʻo hono vahevahe fakanatula ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí, te ke lava ʻo mamata ʻi he “Ngaahi Founga Faingofua ke ʻofa, vahevahe, mo fakaafeʻí,” (2:50) ʻoku maʻu ʻi he Gospel Library.

2:50

Ko e “fepoupouʻaki ʻi he fetalanoaʻakí”

ʻE lava ke tokoni ʻa e konga ko ʻeni ʻo e lēsoní ke akoako ʻe he kau akó ha founga ʻe taha ke fakanatula ai hono ʻohake ʻo Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí ʻi he ngaahi fepōtalanoaʻakí. Te ke lava ʻo akoako fakahoko ha ngaahi taukei kehekehe mo hoʻo kau akó ʻa ia ʻe ala tokoni lahi ange kiate kinautolu. Fakakaukau ke pukepuke hake ha sioʻata pea fakaʻaliʻali ʻa e fakamatala ko ʻení.

Naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻEletā Kuenitini L. Kuki ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ha founga ʻe taha te ke lava ai ʻo faʻu ha ngaahi fepōtalanoaʻaki fekauʻaki mo e ngaahi kaveinga ʻo e ongoongoleleí.

Official portrait of Elder Quentin L. Cook.  Called to the Quorum of the Twelve Apostles on 6 October 2007.

ʻOku ou ʻilo ha taha ne ʻosi mei BYU ʻa ia ko ha faʻifaʻitakiʻanga lelei. ʻOkú ne pehē ʻoku ʻi ai ha ʻata lelei ʻo e fetalanoaʻakí. Kapau te tau talanoa fekauʻaki mo e ʻeá, ʻe talanoa mai ʻe he kakaí ʻo kau ki he ʻeá. Kapau te tau talanoa fekauʻaki mo e sipotí, te nau talanoa mai fekauʻaki mo e sipotí. ʻOku pehē ʻe he kaungāmeʻa ko ʻení ʻokú ne fehuʻi ki he kakai ʻoku nau fetaulakí fekauʻaki mo ʻenau ʻapi akó peá ne fakafanongo fakamātoato. Hili ʻenau talí ʻaki ha fehuʻi kiate ia fekauʻaki mo ʻene ʻapi akó, ʻokú ne fakamatala leva kiate kinautolu fekauʻaki mo BYU peá ne vahevahe leva mo ʻene fakamoʻoni ki he ongoongoleleí. Hili iá, ʻokú ne fakaafe ke nau ako lahi ange mei he kau faifekaú ʻi ha founga lelei. Kuó ne fuʻu lavameʻa ʻaupito ʻi hono vahevahe ʻo e ongoongoleleí. (“How to Be a Member Missionary,” New Era, Feb. 2015, 48)

  • Te ke fakamatalaʻi fēfē ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e “fepoupouʻaki ʻi he fepōtalanoaʻakí” ke lave ai ki he ongoongoleleí ʻi hoʻo talanoa mo e niʻihi kehé?

Fakaʻuhingaʻí

Ke tokoni ke teuteu akoako ʻe he kau akó ʻa e taukei ko ʻení, vahevahe ʻeni mo kinautolu:

ʻE lava ke ongo fakanatula ange ʻa e talanoa fekauʻaki mo ha konga ʻo ʻetau moʻuí kapau te tau fuofua fehuʻi ki ha taha kehe fekauʻaki mo e meʻa tatau ʻi heʻenau moʻuí. Ke fai ʻení, te ke lava ʻo:

  1. Fili ha meʻa naʻá ke toki fai kimuí ni pe ʻe vavé ni pē haʻo fakahoko ke kau ki he Siasi ʻo Sīsū Kalaisí pe ko ʻEne ongoongoleleí.

  2. Fakakaukau ki ha fehuʻi te ke lava ʻo fai ki ha taha te ne ʻai ke fakanatula ange hoʻo vahevahe ʻa e meʻa naʻá ke fili fekauʻaki mo e Siasi pe ongoongolelei ʻo e Fakamoʻuí.

  3. Fai hoʻo fehuʻí, fakafanongo fakamātoato ki heʻenau talí, pea vahevahe leva ʻa e meʻa naʻá ke filí.

Te ke lava foki ʻo fakahaaʻi ʻa e mahuʻinga ʻo e fakafanongo ki he niʻihi kehé ʻi he tokanga moʻoni kimuʻa pea vahevahe fekauʻaki mo kitautolú (vakai, Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí: Ko ha Fakahinohino ki hono Vahevahe ʻo e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí, 218).

Fakatātaaʻi

Fakatātaaʻi ʻa e “fepoupouʻaki ʻi he fepōtalanoaʻakí” ʻaki haʻo fehuʻi ki ha tokotaha ako pe ko e hā naʻa nau fai ʻi he fakaʻosinga ʻo e uike ní. Hili hoʻo fakafanongo fakamātoato ki heʻenau talí, talaange fekauʻaki mo e fakaʻosinga ʻo hoʻo uiké pea fakapapauʻi ke fakakau ha meʻa lelei fekauʻaki mo hoʻo aʻusia ʻi he lotú.

Te ke lava foki ʻo vahevahe ha ngaahi sīpinga hangē ko ʻení:

Fehuʻi ange, “Kuo fēfē ho pongipongí?” (Fakafanongo ki heʻenau talí.) Vahevahe leva ha meʻa hangē ko ʻení, “Naʻá ku maʻu ʻa e aʻusia lelei taha he pongipongí ni ʻi he ako seminelí …”

Fehuʻi ange, “ʻOku ʻi ai ha meʻa fakafiefia ʻokú ke palani ki ai he uiké ni?” (Fakafanongo ki heʻenau talí.) Pea vahevahe leva ha meʻa hangē ko ʻení, “ʻOku ou ʻalu ki he temipalé mo hoku fāmilí ʻi he pō Pulelulú ke …”

Ako Fakahoko

Fakaafeʻi e kau akó ke akoako ʻa e taukeí ni. Fakatatau mo e taimi ʻataá, ʻe lava ke akoako ʻe he kau akó ʻa e taukeí mo ha ngaahi hoa kehekehe, ʻo vahevahe ha ngaahi tafaʻaki kehekehe ʻo e ongoongoleleí ʻi heʻenau moʻuí ʻi he taimi takitaha. Poupouʻi kinautolu ke kumi ha ngaahi faingamālie ke talanoa ai fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní, Sīsū Kalaisi, mo e ngaahi tāpuaki ʻo e ongoongoleleí. ʻE ala tokoni ke fakaʻaliʻali e ngaahi sitepu ko ʻení.

Teuteu ke vahevahe e ongoongoleleí ʻo e Fakamoʻuí

Fakakaukau ke fakamanatu ki he kau akó ko e lavameʻa ʻi hono vahevahe ʻo e ongoongoleleí ʻoku ʻikai makatuʻunga ia ʻi hano tali ʻe he tokotahá ʻa e pōpoaki ʻa e Fakamoʻuí. Ko e foʻi moʻoni ko ia ne tau feinga ke vahevahe e maama ʻa e Fakamoʻuí ko ha lavameʻa maʻu pē ia.

Ke fakaʻosi e kalasí, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakakaukau ko ʻení pea fakaafeʻi ʻa e kau akó ke hiki ʻenau ngaahi fakakaukaú ʻi heʻenau tohinoa akó.

Toe lau ʻa e Selemaia 1:7–9 pea fakakaukau ki he founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he ʻEikí ke vahevahe ʻEne ongoongoleleí. Hili iá pea fakaʻaongaʻi ha ngaahi miniti siʻi ke ke fakakaukau ai ki ha ngaahi tūkunga te ke ala ʻi ai he uiké ni te ke lava ai ʻo talanoa ki he ongoongoleleí mo ha taha. Kolea ʻi he faʻa lotu ki he Tamai Hēvaní ʻEne tokoní ke ʻiloʻi e ngaahi founga te ke lava ai ʻo vahevahe fakanatula e pōpoaki ʻa e Fakamoʻuí. Manatuʻi hangē ko hono tokoniʻi ʻe he ʻEikí ʻa Selemaiá, te Ne toe tokoniʻi foki koe ʻi hoʻo ngaahi feingá.