Seminelí
ʻĪsaia 58:1–12: Ko e Mālohi ʻo e ʻAukaí mo e Lotú


“ʻĪsaia 58:1–12: Ko e Mālohi ʻo e ʻAukaí mo e Lotú,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“ʻĪsaia 58:1–12: Ko e Mālohi ʻo e ʻAukaí mo e Lotú,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

ʻĪsaia 58–66: Lēsoni 126

‘Īsaia 58:1–12

Ko e Mālohi ʻo e ʻAukaí mo e Lotú

ko ha finemui ‘oku lotu

Kuo kole mai ʻe he ʻEikí ke tau ʻaukai. Ko e hā hoʻo ongo fekauʻaki mo e fekau ko ʻení? Naʻe ongoʻi ʻe he kau Siú hangē naʻe ʻikai tali ʻe he ʻEikí ʻenau ʻaukaí. Naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí ki he kakaí ʻa e ʻaukai totonú ʻo fakafou ʻia ʻĪsaia. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ha loto-holi ke ʻaukai ʻi he founga ʻa e ʻEikí.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ki he ongo ʻoku nau maʻu fekauʻaki mo e ʻaukaí, pea mo hono ʻuhingá. Te nau lava foki ʻo kole ki ha mātuʻa pe kaungāmeʻa falalaʻanga ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e ongó.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

ʻAukaí

Ke tokoni ke teuteuʻi ʻa e kau akó ke ako fekauʻaki mo e ʻaukaí, fakakaukau ke fai ʻa e ngaahi meʻá ni. ʻI hoʻomou aleaʻi e tefito ko ʻení, feinga ke fakatupulaki ha ʻātakai ʻe lava ke vahevahe tauʻatāina ai e kau akó ʻo ʻikai ha fakamālohi pe fakamaau.

Fakakaukauloto ʻokú ke mateuteu ʻi ha pongipongi Sāpate ʻe taha ke maʻu meʻatokoni pongipongi mo hoʻo manatuʻi ko e Sāpate ʻaukaí.

  • Ko e hā ʻa e ngaahi ʻuluaki fakakaukau ʻoku haʻu ki ho ʻatamaí?

Kapau ʻe fiemaʻu, vahevahe ange ʻa e fakamatala ko ʻeni ʻo e ʻaukaí mei he Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá:

Kuo fokotuʻu ʻe he ʻEikí ʻa e fono ʻo e ʻaukaí [mo e ngaahi foaki ʻaukaí] ke tāpuakiʻi Hono kakaí pea mo ʻomi ai ha founga ke nau tokoni ai kiate kinautolu ʻoku faingataʻaʻiá. …

Ko e ʻaukaí ʻe lava ke fakahoko ʻi ha faʻahinga taimi pē. Ka neongo ia, ʻoku faʻa fakaʻaongaʻi pē ʻe he kāingalotú ʻa e ʻuluaki Sāpate ʻo e māhiná ko ha ʻaho ʻaukai. Ko e ʻaho ʻaukaí ʻoku meimei ke kau ai e ngaahi meʻa ko ʻení:

Lotu

Taʻe-kai mo taʻe-inu ʻi ha houa ʻe 24 (kapau ‘e malava fakatuʻasino)

Fai ha foaki ʻaukai ʻoku lahí

Ko e foaki ʻaukaí ko ha foaki ia ke tokoniʻi ʻa kinautolu ʻoku faingataʻa‘iá. Ko e taimi ʻoku ʻaukai ai ʻa e kāingalotú, ʻoku kole ke nau fakahoko ha foaki ʻoku tatau mo e mahuʻinga ʻo e meʻatokoni ne ʻikai ke nau maʻú. ʻOku poupouʻi ʻa e kāingalotú ke nau angaʻofa ʻo foaki ke lahi ange ʻi he mahuʻinga ʻo e houa kai ʻe uá, ʻo kapau te nau lava. (Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá: Ko e Ngāue ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní, 22.2.2., Gospel Library)

Fakaʻaongaʻi ha kiʻi taimi ke ke fakalaulauloto ai ki he ongo ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo e ʻaukaí ʻi hoʻo fakakaukau ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā e ongo ʻokú ke maʻu ki he ʻaukaí? Ko e hā hono ʻuhingá?

  • Kapau kuó ke ʻaukai kimuʻa, ko e hā kuó ke ako fekauʻaki mo e ʻEikí mo e ʻaukaí mei hoʻo aʻusiá?

  • Ko e hā haʻo ngaahi hohaʻa pe fehuʻi fekauʻaki mo e ʻaukaí?

ʻI hoʻo ako he ʻaho ní, fekumi ki he fakahinohino ʻa e ʻEikí ke tokoni ʻi ha faʻahinga meʻa pē ʻokú ke hohaʻa ki ai pea ke maʻu ha loto-holi ke ʻaukai.

Ko e ngaahi akonaki ʻa e ʻEikí fekauʻaki mo e ʻaukaí

Naʻe fakahinohinoʻi ʻe he ʻEikí ʻa ʻĪsaia ke ne fakahaaʻi ʻi he loto-toʻa ʻa e ngaahi angahala ʻa e fale ʻo ʻIsilelí. Hangē ko ʻení, naʻa nau fakahoko fakahāhā ha ngaahi tōʻonga fakalotu, kau ai ʻa e ʻaukaí, ʻi ha taumuʻa hala.

Fakakaukau ke fakamatalaʻi pe fakaʻaliʻali ha taha ʻo e ngaahi fakamatala ko ʻení ʻe ala tokoni ki he kau akó ʻi heʻenau lau e ngaahi veesi ʻi laló:

  • Ko e “kahó” (veesi 5) ko ha musie māʻolunga mo manifi ia ʻoku mapelu ki lalo.

  • Ko e “tauangaʻá” (veesi 5) ko ha vala ia naʻe tui ʻe he kakai ʻi he kuonga muʻá ke fakataipe ʻenau loto-fakatōkilaló pe mamahí. Naʻa nau afuhi foki mo ha efuefu ʻiate kinautolu ʻi he ʻuhinga tatau.

Lau leva ʻa e ʻĪsaia 58:3–5, ʻo kumi ʻa e tali ki he ongo fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā naʻe fehuʻi ʻe he kakaí ki he ʻEikí fekauʻaki mo ʻenau ʻaukaí?

  • Ko e hā naʻe folofola ʻaki ʻe he ʻEikí ki he kakaí kuo nau fakahoko hala ʻi heʻenau ʻaukaí?

    Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻenau ngaahi talí pea mo e meʻa naʻe makehe kiate kinautolú. Kapau ʻe fiemaʻu, fakamahinoʻi ange ʻi he ʻaukai ʻa ʻIsilelí, naʻa nau fekumi ki he fiemālie ʻo honau lotó (veesi 3), vakai ki he ʻaukaí ko ha meʻa fakamamahi (veesi 3, 5), pea ngaohikovia e niʻihi kehé (veesi 3–4).

  • Te tau fakahoko fēfē nai ha ngaahi fehalaaki tatau ʻi heʻetau ʻaukaí?

    Fakamatalaʻi ange ʻoku finangalo e ʻEikí ke kehe ʻetau ʻaukaí mei he kakai ko ʻení. ʻOkú Ne finangalo ke tau ʻaukai ʻi he loto-fakatōkilalo, taumuʻa, mo e loto-moʻoni (vakai, Saame 35:13; Sioeli 2:12; Siona 3:4–10; Mātiu 6:16–18; ʻAlamā 5:46; 6:6;17:3, 9).

  • ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku finangalo ai ʻa e ʻEikí ke tau ʻaukai ʻi he loto-fakatōkilalo, mo ha taumuʻa māʻoniʻoni pau mo ha loto-moʻoní?

Ngaahi talaʻofa ʻa e ʻEikí

Fakakaukau ke hiki ʻeni ʻi he palakipoé: Kapau te tau ʻaukai ʻi he founga ʻoku finangalo ki ai ʻa e ʻEikí, pea …

Lau ʻa e ʻĪsaia 58:6–12, ʻo kumi e ngaahi taumuʻa mo e ngaahi tāpuaki ʻoku talaʻofa ʻe he ʻEikí kiate kinautolu ʻoku ʻaukai ʻo fakatatau mo e finangalo ʻo e ʻEikí. Mahalo te ke fie fakaʻilongaʻi kinautolu.

fakaʻilonga fakataukei fakatokāteliné Ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ʻa e ʻĪsaia 58:6–7. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻungofua kinautolu.

Kole ki he kau akó ke fakakakato e sētesí ʻo fakatatau ki he meʻa ne nau akó. ʻE lava ke nau hiki ʻenau ngaahi talí ʻi he palakipoé. Ko ha ngaahi sīpinga ʻeni ʻe niʻihi:

  • Te Ne vete ange ʻa e noʻo ʻo e faiangahalá pe angahalá meiate kitautolu (vakai, ʻĪsaia 58:6).

  • Te Ne vete ʻa e ngaahi kavenga mamafá (vakai, ʻĪsaia 58:6).

  • Te tau tokangaʻi ʻa e masivá mo e faingataʻaʻiá (vakai, ʻĪsaia 58:7).

  • Te Ne tāpuakiʻi kitautolu ʻaki ʻa e maama mo e moʻui lelei (vakai, ʻĪsaia 58:8).

  • Te Ne tali ʻetau ngaahi lotú (vakai, ʻĪsaia 58:9).

Ko e ngaahi tāpuaki ʻo e ʻaukaí

Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e ngaahi tāpuaki naʻa nau maʻú, fakaafeʻi kinautolu ke fili ha tūkunga ʻe taha pe ua mei heni:

  • ʻOku loto-mafasia ha talavou fekauʻaki mo ʻene ngāue fakaakó pea mo hono kahaʻú.

  • ʻOku ongoʻi ʻe ha finemui he ʻikai toe lava ke ne maʻa koeʻuhí ko ʻene ngaahi angahalá.

  • ʻOku lotu ha talavou ke ʻiloʻi pe ʻoku moʻoni ʻa e Siasí ka ʻokú ne fāinga ke maʻu ha tali.

  • ʻOku fie tokoni ha finemui ki he masivá.

  • ʻOku fehangahangai ha talavou mo ha faingataʻa ʻoku ʻikai ke ne ʻilo pe te ne lava ʻo ikunaʻi.

Kumi ha kupuʻi lea mei he ʻĪsaia 58:6–12 te ne ala fakaʻaiʻai e tokotaha ʻi he tūkungá ke ʻaukai mo lotua e tokoni ʻa e ʻOtuá. (Mahalo ʻe ʻi ai ha ngaahi tūkunga ʻe lava ke fakaʻaongaʻi ki ai ha kupuʻi lea ʻe taha pe lahi ange.)

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki pe fakakalasi, ʻa e ngaahi tūkunga ne nau filí mo e ngaahi kupuʻi lea ʻe ala tokoní mo hono ʻuhingá.

Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ha ngaahi tūkunga kehe ʻe ala ʻaonga ai ʻa e ngaahi tāpuaki naʻe talaʻofa ʻe he ʻEikí ʻi he ngaahi veesi ko ʻení pe fehuʻi ange pe naʻe ʻi ai ha taha ʻo e ngaahi tāpuaki ko ʻení naʻe mātuʻaki mahuʻingamālie kiate kinautolu pea mo hono ʻuhingá.

  • ʻE ʻomi fēfē koe ʻe he ʻaukaí mo hono maʻu ʻo e ngaahi tāpuaki ko ʻení ke ke ofi ange ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?

Ngaahi sīpinga ʻo e ʻaukaí mo e totongi ʻo e foaki ʻaukaí

Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e sīpinga ʻo e Fakamoʻuí, fakamatalaʻi ange naʻá Ne ʻaukai mo akoʻi fekauʻaki mo e ʻaukaí lolotonga foki ʻEne moʻui ʻaki ʻa e tefitoʻi moʻoní. Naʻá Ne ʻaukai kimuʻa ʻi Heʻene ngāue fakafaifekau ʻi he māmaní (vakai, Mātiu 4:1–2 pea fakatokangaʻi ange ʻoku liliu ʻe he Liliu ʻa Siosefa Sāmita ki he Mātiu 4:1 ʻa e kupuʻi lea “ke ʻahiʻahiʻi ia ʻe he tēvoló” ki he “ke ne ʻi he ʻOtuá”). Naʻá Ne akoʻi foki ʻoku toki mavahe pē ha ngaahi ivi tākiekina kovi ʻe niʻihi “ʻi he lotu mo e ʻaukai” (Mātiu 17:19, 21).

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e sīpinga fakaonopooni ko ʻeni ʻo e ʻaukaí pea fehuʻi ki he kau akó pe ko e hā ne nau saiʻia pe ako mei aí:

3:2

Fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ki heʻenau ngaahi aʻusia ʻi he ʻaukaí, kae pehē ki he ongo fehuʻi ko ʻení, ʻi ha ngaahi miniti siʻi:

  • Ko e hā ha ngaahi tāpuaki kuo foaki atu ʻe he ʻEikí kiate koe pe ko kinautolu ʻokú ke ʻiloʻí koeʻuhí ko e ʻaukaí?

  • ʻOku founga fēfē hoʻo ʻai ke toe mahuʻingamālie ange hoʻo ʻaukaí?

Fakakaukau ke vahevahe foki hoʻo aʻusiá.

Ko hoʻo ngaahi ongo fekauʻaki mo e ʻaukaí

Fakakaukau ki ha ngaahi ongo kuó ke maʻu ʻo fakafou ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení ʻi hoʻo hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ʻa e ongo ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo e ʻaukaí. Te ke lava ʻo fili ke fakakau e ngaahi tāpuaki mei he ʻEikí ʻokú ke fiemaʻu ʻi hoʻo moʻuí pea mo hono ʻuhingá.

Ako Ma‘uloto

Te ke ala tokoni ki he kau akó ke nau ako maʻuloto ʻa e fakamoʻoni fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻingá, lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe vakaiʻi ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga ki he “ʻĪsaia 58:6–7” “ko e ngaahi tāpuaki ʻo e ʻaukai ʻoku fakahoko totonú.” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”