Manwal ng Guro ng Seminary para sa Lumang Tipan

Mga Nilalaman
Pahina ng Pamagat
Pambungad sa Manwal ng Guro
Mga Lesson sa Lumang Tipan
- Halina’t Basahin ang Lumang Tipan
- Moises 1; Abraham 3
- Genesis 1–2; Moises 2–3; Abraham 4–5
- Genesis 3–4; Moises 4–5
- Genesis 5; Moises 6
- Moises 7
- Genesis 6–11; Moises 8
- Genesis 12–17; Abraham 1–2
- Genesis 18–23
- Genesis 24–33
- Genesis 37–41
- Genesis 42–50
- Exodo 1–6
- Pasko ng Pagkabuhay
- Exodo 7–13
- Exodo 14–18
- Exodo 19–20; 24; 31–34
- Exodo 35–40; Levitico 1; 4; 16; 19
- Mga Bilang 11–14; 20–24; 27
- Deuteronomio 6–8; 15; 18; 29–30; 34
- Josue 1–8; 23–24
- Mga Hukom 2–4; 6–8; 13–16
- Ruth; 1 Samuel 1–7
- 1 Samuel 8–10; 13; 15–16
- 1 Samuel 17–18; 24–26; 2 Samuel 5–7
- 2 Samuel 11–12; 1 Mga Hari 3; 6–9; 11
- 1 Mga Hari 12–13; 17–22
- 2 Mga Hari 2–7
- 2 Mga Hari 16–25
- 2 Cronica 14–20; 26; 30
- Ezra 1; 3–7; Nehemias 2; 4–6; 8
- Esther
- Job 1–3; 12–14; 19; 21–24; 38–40; 42
- Mga Awit 1–2; 8; 19–33; 40; 46
- Mga Awit 49–51; 61–66; 69–72; 77–78; 85–86
- Mga Awit 102–103; 110; 116–119; 127–128; 135–139; 146–150
- Mga Kawikaan 1–4; 15–16; 22; 31; Eclesiastes 1–3; 11–12
- Isaias 1–12
- Isaias 13–14; 22; 24–30; 35
- Isaias 40–49
- Isaias 50–57
- Isaias 58–66
- Jeremias 1–3; 7; 16–18; 20
- Jeremias 31–33; 36–38; Mga Panaghoy 1; 3
- Ezekiel 1–3; 33–34; 36–37; 47
- Daniel 1–7
- Oseas; Joel
- Amos; Obadias; Jonas
- Mikas; Nahum; Habakuk; Sefanias
- Hagai 1–2; Zacarias 1–4; 7–14
- Malakias
Mga Lesson sa Paghahanda sa Buhay
- Doctrinal Mastery: Paghahanap ng mga Sagot sa Aking mga Tanong
- Mga Kasanayan sa Pag-aaral ng Banal na Kasulatan
- Para sa Lakas ng mga Kabataan: Paggawa ng mga Pagpili
- Pagkakaroon ng Pag-asa sa Sariling Kakayahan o Self-Reliance
- Pisikal at Emosyonal na Kalusugan
- Paghahanda para sa Edukasyon at Trabaho sa Hinaharap
- Pagtatagumpay sa Paaralan
- Paghahanda ng Missionary
- Paghahanda para sa Templo
- Mga Turo ng mga Lider ng Simbahan
Apendiks

Pambungad sa Mga Kawikaan: ”Ang Panginoon ay Nagbibigay ng Karunungan”

“Pambungad sa Mga Kawikaan: ‘Ang Panginoon ay Nagbibigay ng Karunungan,’” Manwal ng Guro ng Seminary para sa Lumang Tipan (2026)

“Pambungad sa Mga Kawikaan: ‘Ang Panginoon ay Nagbibigay ng Karunungan,’” Manwal ng Guro ng Seminary para sa Lumang Tipan

Mga Kawikaan 1–4; 15–16; 22; 31; Eclesiastes 1–3; 11–12: Lesson 109

Pambungad sa Mga Kawikaan

“Ang Panginoon ay Nagbibigay ng Karunungan“

Jesus Christ depicted as a young boy in the carpenter shop of Joseph. Joseph is standing behind the young Christ. Christ is reading the scriptures from a scroll resting on a table. There are wood shavings on the table.

Paano napagpala ng matalinong payo ng mga pinagkakatiwalaang mahal sa buhay ang buhay mo? Ang pag-aaral ng aklat ng Mga Kawikaan ay maaaring maging katulad ng paghahangad ng karunungan mula sa isang mapagmalasakit na kaibigan, kapamilya, at sa Panginoon. Ang pagsasabuhay ng Kanyang karunungan ay makapagpapanatili sa atin sa makipot at makitid na landas ng tipan. Makatutulong ang lesson na ito na matukoy ng mga estudyante ang mga katotohanang makatutulong sa kanila na sundan ang landas ng Panginoon.

Paghahanda ng estudyante: Anyayahan ang mga estudyante na pumili ng isang mahalagang payo o mga makatutulong na payo na natanggap nila mula sa mga magulang, lider, at pinagkakatiwalaang kaibigan. Anyayahan ang mga estudyante na maghandang ibahagi ang payo at kung paano nito napagpala ang kanilang buhay.

Mga Posibleng Aktibidad sa Pag-aaral

Pinagkakatiwalaang payo

Maaari mong simulan ang klase sa pamamagitan ng pagbibigay sa mga estudyante ng maliliit na papel. Sabihin sa kanila na isulat ang isang mahalagang payo na ibinigay sa kanila. Pagkatapos kolektahin ang mga papel, maaari mong basahin ang ilan sa mga sagot. Anyayahan ang estudyanteng nagsulat ng sagot na ibahagi kung paano nakatulong sa kanya ang payong iyon. Maaaring ipasa ng mga estudyante ang mga natitirang papel sa loob ng silid, at basahin ang payo ng iba pang mga kaklase. Pagkatapos ay anyayahan ang mga estudyante na talakayin ang mga sumusunod na tanong.

Paano nagiging makabuluhan sa inyo ang payo ng isang tao?
Paano ninyo tinutukoy kung kaninong payo ang mapagkakatiwalaan ninyo?

Pagkatapos ibahagi ng mga estudyante ang kanilang mga sagot, maaari mo silang anyayahan na mapanalanging pag-isipan ang mga susunod na tanong.
Gaano kadalas mong sinusunod ang matalinong payo ng iba?
Gaano kadalas mong hinihingi at sinusunod ang payo ng Panginoon?

Ang karunungan ng Mga Kawikaan

Ang aklat ng Mga Kawikaan ay isang koleksyon ng mga patulang karunungan na isinulat para sa mga Israelita. Ang ilang talata sa Mga Kawikaan ay nakaugnay kay Haring Solomon (tingnan sa Mga Kawikaan 1:1; 10:1; 25:1; tingnan din sa 1 Mga Hari 4:32), samantalang ang iba pang may-akda ay hindi kilala. Habang pinag-aaralan ninyo ang Mga Kawikaan, bigyang-pansin kung paano pinatototohanan ng Espiritu Santo ang katotohanan habang tinutukoy ninyo ang mga payo na nais ng Panginoon na sundin ninyo.

Maaari mong ipaalala sa mga estudyante na ang Mga Kawikaan (tulad ng sa Job at Eclesiastes) ay gumagamit ng mga elemento ng tula sa Hebreo na maaaring mahirap maunawaan ng mga mambabasa. Kung kinakailangan, ibahagi na bagama’t maraming Kawikaan ang lubos na espirituwal, ang ilan ay makamundong payo lang.

Basahin ang Mga Kawikaan 1:1–7, at hanapin ang ilan sa mga layunin ng mga kawikaan.

Anyayahan ang mga estudyante na ibahagi ang nahanap nila. Kung kapaki-pakinabang, maaari mong itanong kung bakit mahalagang matutuhan ngayon ang karunungan.

Maaari mong ipaliwanag na “ang takot sa Panginoon“ (talata 7) ay tumutukoy sa damdamin at pagpapakita ng pagpipitagan at paggalang sa Kanya. Maaaring isulat ng mga estudyante ang paliwanag na ito sa kanilang mga banal na kasulatan.

Sa inyong palagay, bakit maaaring “pasimula ng kaalaman“ (talata 7) ang pagpipitagan o paggalang sa Panginoon?

Basahin ang Mga Kawikaan 2:6–9, at alamin ang pinagmumulan ng tunay na karunungan. Maaari mong iugnay o i-cross reference ang mga talatang ito sa Mosias 4:9.

Paano ninyo ibubuod ang natutuhan ninyo bilang isang pahayag ng katotohanan?

Tulungan ang mga estudyante na matukoy ang isang katotohanan tulad ng binibigyan tayo ng Panginoon ng karunungan para matulungan tayong sundan ang Kanyang landas. Maaari mong anyayahan ang mga estudyante na isulat ang katotohanang ito sa kanilang notes, banal na kasulatan, o study journal habang isinusulat mo ito sa pisara. Maaaring magbahagi ang mga estudyante ng mga halimbawa ng mga pagkakataong nakatulong sa kanila ang karunungan ng Panginoon. Maaari nilang talakayin kung paano maaaring naiiba ang Kanyang karunungan sa karunungan ng mundo. Maaaring banggitin ng mga estudyante ang mga bagay tulad ng ang pagbabayad ng ikapu ay humahantong sa mga pagpapala ng Panginoon (Malakias 3:10) o ang pagsunod sa batas ng kalusugan ng Tagapagligtas ay naghahatid sa atin ng mga pisikal at espirituwal na pagpapala (Doktrina at mga Tipan 89:18–21).
Paano nakatulong sa inyo ang pagsunod sa matalinong payo ng Panginoon para manatili kayo sa Kanyang landas?
Ano ang ilang halimbawa ng pagkakataong hinangad ng Tagapagligtas ang karunungan mula sa Kanyang Ama sa halip na sa iba pang mga source?

Ang karunungan ng Panginoon ay makatutulong sa atin na tularan ang Kanyang halimbawa

Tulungan ang mga estudyante na matukoy ang mga katotohanang nag-aanyaya sa kanila na sundin ang Tagapagligtas at maging higit na katulad Niya. Para magawa ito, maaari mong ibigay ang ilan o ang lahat ng sumusunod na reperensya mula sa Mga Kawikaan. Maaari mong isulat ang mga reperensya na pipiliin mo sa mga piraso ng papel. Maaari mong bigyan ng isang papel ang bawat estudyante. Anyayahan silang basahin ang reperensya at gawin ang dalawang hakbang sa ibaba. Pagkatapos ay maaaring ipasa ng mga estudyante ang kanilang mga papel sa ibang estudyante at ulitin ang dalawang hakbang. Ulitin ang pagpapasa ng papel hanggang sa mapag-aralan ng mga estudyante ang ilang scripture passage.

Tandaan: Ang Lesson 110: “Mga Kawikaan 3” ay magtutuon sa mga katotohanang matatagpuan sa kabanatang iyon.

Pag-aralan ang isa o mahigit pa sa mga sumusunod na scripture passage mula sa Mga Kawikaan, at gawin ang sumusunod:

Isulat ang natutuhan mo bilang pahayag ng katotohanan.
Sumulat ng maikling paglalarawan kung paano makatutulong ang karunungang ito sa isang tao na tularan ang halimbawa ni Jesucristo o maging higit na katulad Niya.

Mga Kawikaan 1:8

Mga Kawikaan 4:14–15

Mga Kawikaan 4:26

Mga Kawikaan 6:23

Mga Kawikaan 11:17

Mga Kawikaan 15:1

Mga Kawikaan 16:16

Mga Kawikaan 16:18–19

Mga Kawikaan 17:22

Mga Kawikaan 23:17

Mga Kawikaan 28:13

Mga Kawikaan 29:18

Mga Kawikaan 30:5

Ang sumusunod na aktibidad ay makatutulong sa mga estudyante na ipaliwanag ang natutuhan nila sa kanilang pag-aaral ng Mga Kawikaan. Maaaring gawin ng mga estudyante ang aktibidad na ito nang mag-isa, o maaari mo silang hatiin sa mga grupo. Maaari kang magbigay ng papel at mga kagamitan sa sining para makagawa ng poster, o maaaring gumawa ng isang bagay ang mga estudyante sa kanilang phone. Upang matulungan ang mga estudyante, ipakita ang mga sumusunod na tagubilin.

2026 Old Testament Seminary Teacher Materials

Isipin na kunwari ay hiniling sa iyo na gumawa ng isang visual na gumagamit ng isa sa mga talata sa Kawikaan para tulungan ang mga tinedyer na maging higit na katulad ng Tagapagligtas. Pumili ng Kawikaan at gumawa ng poster na katulad ng maaari mong makita sa magasin na Para sa Lakas ng mga Kabataan. Maaaring maglaman ang iyong visual ng sumusunod:

Isang simpleng paglalarawan—isang bagay na malikhain at maaaring umagaw sa atensyon ng isang tinedyer
Ang talata mula sa Mga Kawikaan at ang katotohanan na itinuturo nito
Isang paliwanag kung paano makatutulong ang talata mula sa Mga Kawikaan sa isang tinedyer na tularan ang halimbawa ng Tagapagligtas o maging higit na katulad Niya

Ibahagi ang karunungan ng Mga Kawikaan

Bigyan ng pagkakataon ang mga estudyante na ibahagi o ipakita ang kanilang visual. Kung ginawa ng mga estudyante ang aktibidad na ito sa mga grupo, maaari silang pumili ng isang taong magpapakita ng kanilang visual sa klase. Maaari mong idispley ang mga poster sa paligid ng silid, at maaaring tingnan ng mga estudyante ang gawa ng kanilang mga kaklase. Para tapusin ang klase, maaari mong anyayahan ang mga estudyante na talakayin ang mga sumusunod na tanong o sagutin ang mga ito sa kanilang study journal.

Tumigil sandali at pagnilayan ang mga impresyon na maaaring naranasan ninyo sa buong lesson ngayon. Pagkatapos ay sagutin ang mga sumusunod na tanong sa inyong study journal:

Paano nakaapekto sa hangarin mong sundin ang Panginoon ang mga katotohanang pinag-aralan mo ngayon?
Ano ang nahikayat kang gawin upang maging higit na katulad ng Tagapagligtas?

Karagdagang Resources

Saan ako makakahanap ng karunungan?

Itinuro ni Elder David A. Bednar ng Korum ng Labindalawang Apostol:

Kapag naghahangad kayo ng inspirasyon na matamo ang karunungang kailangan ninyo sa inyong buhay, inaanyayahan ko kayong umasa sa Tagapagligtas. Ang isang napakagandang paraan para lumapit kay Cristo ay basahin ang Aklat ni Mormon—mula simula hanggang wakas—at tukuyin ang mga katangian at pag-uugali ni Jesucristo na matatagpuan doon. Habang ginagawa ninyo ito nang may tunay na layunin at taos-puso, maaari ninyong marinig ang Kanyang tinig. Makikilala ninyo Siya sa lubhang kamangha-manghang paraan. (“Pagtanggap ng Paghahayag—Mga Mensahe Kamakailan mula sa mga Propeta, Apostol, at Iba pang mga Pinuno ng Simbahan” [digital lamang], Liahona, Hunyo 2023, Gospel Library)

Bakit mapanganib na umasa sa karunungan ng tao?

Ipinaliwanag ni Pangulong Russell M. Nelson:

5:49

Ang mga impluwensiya ng mundo ay kahika-hikayat at napakarami. Ngunit napakaraming impluwensiya ang mapanlinlang, mapanukso, at makapaglalayo sa atin sa landas ng tipan. Upang maiwasan ang tiyak na pagdurusang kahahantungan nito, sumasamo ako sa inyo ngayon na labanan ang panunukso ng mundo sa pamamagitan ng paglalaan ng panahon para sa Panginoon sa inyong buhay—sa bawat araw.

Kung ang karamihan sa impormasyong nakukuha ninyo ay mula sa social media o sa iba pang media, ang inyong kakayahang marinig ang mga bulong ng Espiritu ay mababawasan. Kung hindi rin ninyo hinahangad ang patnubay ng Panginoon sa pamamagitan ng araw-araw na panalangin at pag-aaral ng ebanghelyo, pinahihina ninyo ang inyong sarili laban sa mga pilosopiya na maaaring kaganyak-ganyak ngunit hindi totoo. (“Maglaan ng Oras para sa Panginoon,” Liahona, Nob. 2021, 120)

Ano ang pagkakaiba ng kaalaman at karunungan?

Ipinaliwanag ni Pangulong David O. McKay (1873–1970):

Ang pagtatamo ng kaalaman ay iba [sa karunungan], at ang paggamit nito [ay] iba pa. Ang karunungan ay ang wastong paggamit ng kaalaman. (sa Conference Report, Abr. 1968, 93)

Mga Karagdagang Aktibidad sa Pag-aaral

Mga Kawikaan 4:14–15. Iwasan ang “landas ng masama“

Sa pamamagitan ni Apostol Pablo, itinuro ng Panginoon na sa bawat tukso, naglaan Siya ng paraan kung paano makakatakas (tingnan sa 1 Corinto 10:13). Sa Mga Kawikaan, nalaman natin na ang paraan ng Panginoon kung paano makatakas sa tukso ay iwasan muna ito. Anyayahan ang mga estudyante na basahin ang Mga Kawikaan 4:14–15. Sabihin sa kanila na gumawa ng isang sitwasyon na matutugunan ng scripture passage na ito. Maaaring gawin ng mga estudyante ang sitwasyon sa maliliit na grupo. Pagkatapos ay maaari silang makipagpalitan ng mga sitwasyon sa ibang grupo at talakayin kung paano mas mabuting umiwas sa tukso kaysa subukang paglabanan ito. Maaari ding magmungkahi ang mga estudyante ng ilang estratehiya para maiwasan ang mga sitwasyon kung saan maaaring matukso tayong magkasala.

Upang mapalalim ang pag-unawa ng mga etudyante, maaari mo ring ipanood ang video na “Avoid It“ mula sa time code na 0:00 hanggang 2:59. Gumamit si Elder Lynn G. Robbins ng Pitumpu ng metapora tungkol sa pagtanggi sa chocolate chip cookies para ipakita ang karunungan ng Mga Kawikaan 4:14–15.

Mga Kawikaan na nagpapala sa buhay ng isang tinedyer

Maaari mong tulungan ang mga estudyante na makita kung paano makatutulong ang karunungan ng Mga Kawikaan sa isang tinedyer. Ang isang paraan ay ang paggawa ng isang bracket. Pumili ng 16 na reperensya mula sa Mga Kawikaan at isulat ang mga ito sa mga linya sa labas. Hatiin ang mga estudyante sa 8 grupo. Magbabasa ang bawat grupo ng isang hanay na may dalawang reperensya mula sa Kawikaan at sasagutin nila ang mga sumusunod na tanong:

Sa palagay ninyo, aling kawikaan ang magiging pinakamakabuluhan sa buhay ninyo ngayon?
Paano makatutulong ang kawikaang ito sa inyo na tularan ang halimbawa ng Tagapagligtas o maging higit na katulad Niya?

Pagkatapos ng talakayan, maaaring pumili ang mga magkakapartner ng isang talata na pinakamainam na sumasagot sa dalawang tanong na ito. Ang kanilang napiling talata ay gagamitin sa susunod na round. Pagsamahin ang mga estudyante sa apat na bagong grupo, at ipaulit sa kanila ang aktibidad, ipabasa ang mga talata at ipatalakay kung aling kawikaan ang gagamitin nila sa susunod na round. Magpatuloy hanggang sa isang passage na lang mula sa Mga Kawikaan ang natitira. Pagkatapos piliin ang huling kawikaan, maaaring ibahagi ng mga estudyante kung paano nila nakitang nakatulong sa kanila o sa isang taong kilala nila ang katotohanang ito para sundin ang Tagapagligtas.

Mga turo tungkol sa karunungan

Maaaring makinabang ang mga estudyante sa pagrerebyu ng mga banal na kasulatan na nakatutulong sa atin na maunawaan ang karunungan. Kung gayon, maaari mong anyayahan ang mga estudyante na gumawa ng mind map. Maaari mong ipakita ang aktibidad na ito sa pamamagitan ng pagsulat ng salitang Karunungan sa gitna ng pisara. Anyayahan ang mga estudyante na gamitin ang kanilang mga tool sa pag-aaral ng mga banal na kasulatan para makahanap ng mga banal na kasulatan na makatutulong sa isang tao na mas maunawaan ang mga turo ng Panginoon tungkol sa karunungan. Kung kakailanganin ng mga estudyante ng karagdagang patnubay, maaari mong ilista ang mga talatang tulad ng Lucas 2:52; Santiago 1:5; Mosias 4:9; Alma 37:35; Doktrina at mga Tipan 10:43. Maaari mong anyayahan ang mga estudyante na pumunta sa pisara at idagdag sa mind map ang mga bagay na natutuhan nila tungkol sa karunungan mula sa mga banal na kasulatan.