Testamenta Taloha: Boky torolalana ho an’ny mpampianatra seminera

Votoatiny
Pejin-dohateny
Teny fanolorana ny Boky torolalana ho an’ny mpampianatra
Lesona momba ny Testamenta Taloha
- Tonga soa ato amin’ny Testamenta Taloha
- Mosesy 1; Abrahama 3
- Genesisy 1–2; Mosesy 2–3; Abrahama 4–5
- Genesisy 3–4; Mosesy 4–5
- Genesisy 5; Mosesy 6
- Mosesy 7
- Genesisy 6–11; Mosesy 8
- Genesisy 12–17; Abrahama 1–2
- Genesisy 18–23
- Genesisy 24–33
- Genesisy 37–41
- Genesisy 42–50
- Eksodosy 1–6
- Paska
- Eksodosy 7–13
- Eksodosy 14–18
- Eksodosy 19–20; 24; 31–34
- Eksodosy 35–40; Levitikosy 1; 4; 16; 19
- Nomery 11–14; 20–24; 27
- Deoteronomia 6–8; 15; 18; 29–30; 34
- Josoa 1–8; 23–24
- Mpitsara 2–4; 6–8; 13–16
- Rota; 1 Samoela 1–7
- 1 Samoela 8–10; 13; 15–16
- 1 Samoela 17–18; 24–26; 2 Samoela 5–7
- 2 Samoela 11–12; 1 Mpanjaka 3; 6–9; 11
- 1 Mpanjaka 12–13; 17–22
- 2 Mpanjaka 2–7
- 2 Mpanjaka 16–25
- 2 Tantara 14–20, 26, 30
- Ezra 1; 3–7; Nehemia 2, 4–6, 8
- Estera
- Joba 1–3; 12–14; 19; 21–24; 38–40; 42
- Salamo 1–2; 8; 19–33; 40; 46
- Salamo 49–51; 61–66; 69–72; 77–78; 85–86
- Salamo 102–103; 110; 116–119; 127–128; 135–139; 146–150
- Ohabolana 1–4; 15–16; 22; 31; Mpitoriteny 1–3; 11–12
- Isaia 1–12
- Isaia 13–14; 22; 24–30; 35
- Isaia 40–49
- Isaia 50–57
- Isaia 58–66
- Jeremia 1–3; 7; 16–18; 20
- Jeremia 31–33; 36–38; Fitomaniana 1; 3
- Ezekiela 1–3; 33–34; 36–37; 47
- Daniela 1–7
- Hosea; Joela
- Amosa; Obadia; Jona
- Mika; Nahoma; Habakoka; Zefania
- Hagay 1–2; Zakaria 1–4; 10–14
- Malakia
Lesona Fiomanana hiatrika ny fiainana
- Fifehezana fotopampianarana: Mitady ny valin’ireo fanontaniako
- Fahaiza-manao momba ny fandalinana soratra masina
- Ho zatovo mahery!: Fanaovana safidy
- Manorina fizakan-tena
- Fahasalamana ara-batana sy ara-pihetseham-po
- Fiomanana amin’ny fianarana sy asa hatao any aoriana
- Mahomby any an-tsekoly
- Fiomanana ho misiônera
- Fiomanana ho any amin’ny tempoly
- Fampianaran’ireo mpitarika ao amin’ny Fiangonana
Tovana

Rota: “Homen’i Jehovah, … valim-pitia lehibe anie ianao”

“Rota: -Homen’i Jehovah, … valim-pitia lehibe anie ianao-” Testamenta Taloha: Boky torolalana ho an’ny mpampianatra seminera (2026)

“Rota: -Homen’i Jehovah, … valim-pitia lehibe anie ianao,-” Testamenta Taloha: Boky torolalana ho an’ny mpampianatra seminera

Rota; 1 Samoela 1–7: Lesona 68

Rota

“Homen’i Jehovah, … valim-pitia lehibe anie ianao”

Ruth (Old Testament figure) gleaning wheat in the fields of Boaz. Naomi, the mother-in-law of Ruth and kinswoman of Boaz, is bringing a cup of water or refreshment to Ruth as she works. There are other men and women working in the fields. These people are depicted in the background. The painting depicts Ruth gleaning in the fields in hopes of gaining the favor of Boaz. Boaz is not depicted in the painting.

Satria lafo vidy loatra ka tsy hefantsika samirery ny famonjena dia mila avotana isika tsirairay avy. Ny tantaran’i Rota, Naomy ary Boaza ao amin’ny Testamenta Taloha dia tantara momba ny fanavotana ara-batana izay tandidon’ny anjara asan’i Jesoa Kristy amin’ny maha-Mpanavotra antsika manokana Azy. Ity lesona ity dia natao hanampiana ny mpianatra hanana faniriana kokoa hatoky an’i Jesoa Krsity sy ny heriny manavotra.

Fanomanana ny mpianatra: Asao ny mpianatra hieritreritra ny antony nahatonga ny anarana fiantsoana an’i Jesoa Kristy ho Mpanavotra. Entano izy ireo hisaintsaina ny fomba hanavotan’i Jesoa Kristy ho antsika amin’ny fahafatesana ara-batana sy ara-panahy. (Mety hijery ny “Fanavotana” ao amin’ny Torolalana ho an’ny soratra masina izy ireo.) Amporisiho izy ireo mba ho tonga vonona hizara ny eritreriny amin’ny iray kilasy.

Sahanasa fianarana azo atao

Inona no hevitry ny hoe i Jesoa Kristy no Mpanavotra antsika?

Azonao atao ny manomboka ny kilasy amin’ny fanehoana ity sarin’i Jesoa Kristy ity na sary hafa izay safidinao ary manoratra ny teny hoe Mpanavotra eo amin’ny solaitrabe.

Asehoy ny teny nindramina avy amin’ny Loholona Christofferson ary asao ny mpianatra hamaly ireo fanontaniana roa ao amin’ny diary fandalinany.

Jesus Christ depicted teaching a Samaritan woman at a well. Christ is portrayed sitting on the edge of the well. The woman is seated on the ground before Him.

Nanazava toy izao ny Loholona D. Todd Christofferson ao amin’ny Kôlejin’ny Apôstôly Roambinifolo:

Tao anatin’ireo anarana faran’izay manan-danja niantsoana an’i Jesoa Kristy ny hoe Mpanavotra. … Ny teny hoe manavotra dia midika hoe, manefa adidy iray na mandoa trosa. Ny teny hoe manavotra koa dia mety midika hoe mamonjy na manafaka. (“Fanavotana,” Liahona, Mey 2013, 109)

Amin’ny zavatra toy ny ahoana no mety hilanao sy ny hafa ny ho avotan’i Jesoa Kristy?
Hatraiza no tianao hatokianao ny hery manavotr’i Jesoa Kristy eo amin’ny fiainanao? Nahoana?

Asao ny mpianatra hieritreritra ny fatokian-tena ananan’izy ireo ao anatin’ny valinteniny sy izay zavatra tiany ho takatra na ho tsapany kokoa momba ny Mpamonjy sy ny heriny manavotra.

Azonao atao ny mamintina ity andiam-pehezan-teny manaraka ity amin’ny teninao manokana. Azonao atao ihany koa ny manoratra ilay fahamarinana amin’ny soratra matevina eny amin’ny solaitrabe akaikin’ny teny hoe Mpanavotra.

Iray amin’ireo lohahevitra mibahan-toerana ao amin’ny tantaran’i Rota ny fanavotana. Eo am-pandalinana ny tantaran’i Rota dia hevero ny fomba ahafahan’ny fampitahana ity tantara ity amin’ny tenantsika manampy antsika hianatra fa raha manatona an’i Jesoa Kristy isika dia hanavotra antsika Izy. Katsaho ny fanampian’ny Fanahy Masina hahalalana ireo fomba itovizantsika amin’i Rota sy ny filantsika fanavotana ary ny itovizan’i Boaza amin’i Jesoa Kristy Mpamonjy sy ny anavotany antsika.

Ny tantaran’i Rota

Azonao atao ny mamaky na manazava ity famintinana manaraka ity.

Tamin’ny fotoanan’ny mosary iray, dia nifindra avy tany Betlehema nankany Moaba, firenena teo akaiky teo, izay nanana ny kolontsainy sy ny finoana ara-pivavahany ny vehivavy Isiraelita iray antsoina hoe Naomy sy ny vadiny ary ny zanany roalahy. Raha mbola tany izy ireo dia samy nanambady vehivavy moabita ny zanany roa lahy dia i Rota sy Orpa.

Indrisy anefa fa maty ny vadin’i Naomi sy ny zanany roalahy ary namela azy telo vavy ho lasa mpitondratena. Nisafidy ny hiverina tany Betlehema i Naomy. Noho ny tsy fahafahany mikarakara ny vinantony dia namporisika azy ireo i Naomy hiverina tany amin’ny fianakaviany tany Moaba. Niverina tany amin’ny fianakaviany i Orpa.

Vakio Rota 1:8–9, 14–17 hijerena ny valinteny nasetrin’i Rota an’i Naomy.

Inona avy ireo zavatra sasantasany nampisalasala sy olana mety natrehin’i Rota raha niverina tany Betlehema niaraka tamin’i Naomy izy?
Rehefa re ny hevitry ny mpianatra dia azonao atao ny manazava ny sasantsasany amin’ireto manaraka ireto:
- Rehefa nandeha niaraka tamin’i Naomy i Rota dia tsy manitsy nandao ny fianakaviany tany Moaba.
- Ho vahiny any amin’ny tany tsy fantany izay manana kolontsaina hafa i Rota.
- Hiatrika fahantrana lalina i Rota sy i Naomy noho izy ireo tsy misy vady.
- Nampiseho ny fahavononany hanompo sy hiantehitra amin’i Jehovah (Jesoa Kristy) i Rota, fa tsy amin’ireo andriamanitra sandoky ny Moabita. (Azonao atao ny manasa ny mpianatra hanisy marika ny andian-teny hoe “ary ny Andriamanitrao no ho Andriamanitro” ao amin’ny andininy 16.)
Noho ny fahatakaranao ny toe-javatra nolalovan’i Rota dia inona no manan-danja aminao momba ny valinteniny?

Nanavotra an’i Rota i Boaza

Rehefa avy nofenoin’ny mpianatra ilay taratasy zaraina dia azonao hazavaina izay hitanao fa manampy amin’ireto manaraka ireto:

Tafiditra tao anatin’ny Lalàn’i Mosesy ny nitakiana ny Isiraelita hamela vokatra tsy jinjaina eny an-tsaha ho an’ny mahantra (jereo Levitikosy 19:9–10).
Niteny tamin’i Rota i Naomy fa “havan’izy ireo akaiky” i Boaza (jereo Rota 2:20) na koa fianakaviana akaiky. Ny teny hoe “havana akaiky” dia avy amin’ny teny Hebreo hoe go-el, izay midika hoe “mpanavotra.” Andraikitry ny “havana akaiky” ny mikarakara (na maka vady mihitsy aza) ny vehivavy mpitondratena ao amin’ny fianakaviany mba hananan’izy ireo indray fiainana azo antoka sy hahazo fiarovana.
Koa satria nisy havana akaiky kokoa izay nanan-jo hampakatra an’i Rota ho vady dia novidian’i Boaza taminy izany zo izany (jereo Rota 3:12–13) talohan’ny nampakarany an’i Rota ho vady (jereo Rota 4:9–10, 13).

Mety hanampy ny fanaovana tabilao misy tsanganana roa eny amin’ny solaitrabe. Asio anarana hoe Rota/Isika ny tsanganana voalohany ary Boaza/Jesoa Kristy ny tsanganana faharoa. Azon’ny mpianatra atao ny manao lisitra eny amin’ny solaitrabe ny zavatra hitany.

Inona ireo zavatra hitovizantsika amin’i Rota?

Raha tsy mahita havaly ny mpianatra dia hevero ny hangataka azy ireo hieritreritra ny fomba mety tsy ahafahany manana ny ampy na mahavita tena samirery. (Ao anatin’izany ny tsy fananany fahamarinana na fankatoavana ampy, tsy fananana hery ampy entina mandresy fahotana na fahalemena, tsy fananana fanohanana ampy hanohizana manao ny marina, sy ny sisa.) Azonao atao ny manontany ny zavatra nataon’i Rota mba hikatsahana fanavotana sy ny mety hitovizantsika amin’izany.
Amin’ny fomba ahoana avy no hitovizan’i Boaza amin’i Jesoa Kristy?

Raha tsy mahita havaly ny mpianatra dia asao izy ireo hamerina hijery ny Rota 2:12, 15–16. Azonao atao ihany koa ny milaza fa niditra tao anatin’ny fanekempihavanan’ny fanambadiana na ny fifandraisana tamin’i Rota i Boaza mba hitia sy hikarakara azy.

Raha ilaina dia azavao fa manavotra antsika amin’ny lafiny rehetra ilantsika izany ny Mpamonjy. Azonao atao ny manasa ny mpianatra hamaky Môzià 15:7–9 na ny Helamàna 5:9–11 mba hahitany ny fomba hanavotan’ny Mpamonjy antsika. Azonao atao ihany koa ny manampy fa anisan’ny asam-panavotana ataon’ny Mpamonjy ny fanampiana antsika amin’ireo olana ety an-tany (jereo D. Todd Christofferson, “Fanavotana,” Liahona, Mey 2013, 109–110).
Ahoana no hamariparitanao ny fahasamihafan’ny toe-javatra niainan’i Rota taloha sy taorian’ny nanampian’i Boaza sy nanambadiany azy?
Inona no lesona azontsika ianarana mikasika ny fifandraisantsika amin’i Jesoa Kristy amin’ny alalan’ny tantaran’i Rota sy i Boaza?

Jesoa Kristy no ilay Mpanavotra antsika

Oviana ianao na ny olona fantatrao no nahatsapa ny hery manavotr’i Jesoa Kristy?
Tahaka an’i Rota, nahoana ianao no mila matoky an’i Jesoa Kristy sy ny heriny manavotra any aoriana any?
Inona no azon’ny olona iray hatao hampitomboana ny faniriany hatoky ny hery manavotry ny Mpamonjy araka ny hevitrao?

Hamaranana azy dia asao ny mpianatra hieritreritra izay hevitra na fahatsapana nomen’ny Fanahy Masina azy ireo mikasika ny fitokiana amin’ny Tompo sy ny heriny manavotra. Azon’izy ireo atao ny manampy hevitra amin’ny fanontaniana novaliany tao amin’ny diary fandalinany teny ampiandohan’ny lesona.

Loharanom-pitaovana fanampiny

Inona ireo fombafomba ara-panambadiana nisy fiantraikany teo amin’ny tantaran’i Rota?

Ny lalàn’ny fitondrana loloha momba ny fanambadiana dia milaza fa raha manambady ny lehilahy iray ka maty kanefa tsy mbola manana zanakalahy dia ny lehilahy havany akaiky indrindra no maka vady ilay vehivavy mpitondratena (jereo ny Bible Dictionary, “Levirate marriage”). Ilay “lehilahy havana akaiky [ihany koa] dia manan-jo hividy (hanavotra) ny tanin’ny [havany] maty.” (Ellis T. Rasmussen, A Latter-day Saint Commentary on the Old Testament [1993], 227)

Mihatra amiko ve ny hery manavotry ny Mpamonjy?

Nizara toy izao ny Loholona Dale G. Renlund ao amin’ny Kôlejin’ny Apôstôly Roambinifolo:

14:40

Ny Mpamonjy dia tia mamerina amin’ny laoniny izay tsy azo averina amin’ny laoniny. Tiany ny manasitrana ireo ratra tsy azonareo sitranina, tiany ny manamboatra izay vaky tsy azo amboarina, efainy izay mety ho tsy fahamarinana rehetra mihatra aminareo, ary tiany ny manasitrana tanteraka ireo fo maratra. (“Saintsaino ny hatsaram-po sy ny halehibeazan’ Andriamanitra,” Liahona, Mey 2020, 44)

Ahoana no handraisako ny hery manavotr’i Jesoa Kristy?

Nampianatra izao ny Loholona Kim B. Clark ao amin’ny Fitopololahy:

10:55

Rehefa miaina ireo fanekempihavanana nataontsika isika dia mitondra hery fitaomana amin’ny zavatra rehetra lazaintsika sy ataontsika izany. Miaina ao amin’ny fanekempihavanana isika, dia fiainana feno asa amim-pinoana tsotra amin’ny andavan’andro mifantoka amin’i Jesoa Kristy: vavaka avy amin’ny fo amin’ny anaranyfivokisana amin’ny teniny fitodihana Aminy mba hibebaka amin’ireo fahotantsika, fitandremana ireo didinyfandraisana ny fanasan’ny Tompo ary fitandremana ny Sabatany ho masina, fitsaohana any amin’ny tempoliny masina araka izay matetika vitantsika, ary fampiasana ny fisoronany masina mba hanompoana ireo zanak’ Andriamanitra.

Ireo asan’ny fanolorantena ao amin’ny fanekempihavanana ireo dia manokatra ny fontsika sy ny saintsika amin’ny hery manavotry ny Mpamonjy sy ny fitaomana manamasin’ny Fanahy Masina. Ny Mpamonjy dia manova antsika manontolo andalana anampy andalana, lasa miova fo lalina kokoa Aminy isika ary velombelona ao am-pontsika ireo fanekempihavanana. (“Banjino i Jesoa Kristy,” Liahona, mey 2019, 55)

Sahanasa fianarana fanampiny

Ny tantaran’ny Rota

Mba hanampiana ny mpianatra haka sary an-tsaina ny tantaran’i Rota dia azonao atao ny mampiseho ny horonan-tsary “Ruth et Naomi” (2:00).

2:0

Ny sary ao amin’ny Rota 2:12

Mba hanampiana ny mpianatra hahatakatra ny andinin-tsoratra masina momba ny herim-panavotan’i Jesoa Kristy ao amin’ny Rota 2:12 dia azonao atao ny manontany azy ireo ny hifandraisan’ny teny hoe “valim-pitia” amin’ny teny hoe manavotra sy ny anjara asan’i Jesoa Kristy ho Mpanavotra.

Fanampin’izany dia nampianatra ihany koa ny Loholona Patrick Kearon ao amin’ny Kôlejin’ny Apôstôly Roambinifolo hoe:

Na dia toa hita sy tsapa fa tsy azo tanterahina aza, ny fanasitranana dia afaka ho tonga amin’ny alalan’ny fahagagana avy amin’ny hery manavotry ny Sorompanavotan’i Jesoa Kristy, izay nitsangana ary “manana fanasitranana ao amin’ny elany.” (“Velona Izy ary manana fanasitranana ao amin’ny elany,” Liahona, Mey 2022, 39)

Horonan-tsary fanampiny momba ny fanavotan’ny Mpamonjy

3:29

3:27

3:35

Ny fomba fiainantsika dia manan-danja kokoa noho ny toerana niaviantsika

Azonao atao ny manazava ny ambangovangony manaraka momba ny foto-piavian’i Rota talohan’ny nanambadiany an’i Boaza: Moabita i Rota (Rota 1:4), vehivavy mpitondratena (Rota 1:5), ary olona niova fo hanompo an’i Jehovah (Rota 1:16).

Mariho fa na dia tsy teratany Isirealita aza i Rota sady tsy mba nanan-karena, dia nisafidy ny hatoky an’ Andriamanitry ny Isiraely sy hanaraka Azy izy. Noho ny finoany dia navotana izy.

Asao ny mpianatra hamaky ny Almà 11:40 sy ny 2 Nefia 30:2 ary apetraho ireto fanontaniana manaraka ireto:

Inona no azontsika ianarana avy amin’ny tantaran’i Rota sy ireo andininy mikasika ny fibebahana sy ny fitandremana fanekempihavanana?

Teraka tamin’ny alalan’ny rohim-pirazanan’i Rota ny Mpamonjy

Azonao atao ny manasa ny mpianatra hamaky ny Rota 4:13–22 mba hitady ilay ho teraka avy amin’ny fianakavian’i Rota sy i Boaza. Milaza ireo andininy ireo fa ho lasa razamben’ny Mpanavotra izao tontolo izao, dia i Jesoa Kristy, i Rota sy i Boaza.

Hevero ny hanasa ny mpianatra hanoratra ny fijoroany ho vavolombelona momba an’i Jesoa Kristy ao amin’ny diary fandalinany. Azonao atao ny mamporisika azy ireo hitady tranga fanararaotra ao anatin’ny andro vitsivitsy manaraka hizarany ny fijoroany ho vavolombelona amin’ny olona hafa.