“23–29 ni Noveba. ‘Dou Golevi Jiova, Mo Dou Bula’: Emosi; Opetaia; Jona,” Lako Mai, Mo Muri Au—Me Baleta na iTikotiko kei na Lotu: Veiyalayalati Makawa 2026 (2026)
“23–29 ni Noveba. ‘Dou Golevi Jiova, Mo Dou Bula,’” Lako Mai, Mo Muri Au: Veiyalayalati Makawa 2026
Jonah on the Beach at Nineveh, mai vei Daniel A. Lewis
23–29 ni Noveba: “Dou Golevi Jiova, Mo Dou Bula”
Emosi; Opetaia; Jona
A tiko o Jona ena dua na waqa ka gole tiko ki Tasisi. E sega ni dua na kena ca na soko ki Tasisi, ia e sa rui yawa mai Ninive, na vanua a dodonu me gole kina o Jona me lai tukuna kina na itukutuku ni Kalou. Ia ni sotava na waqa e dua na cava levu, ea qai kila ko Jona ni sa baleta na nona talaidredre. Ena cike nei Jona, era a qai biuti koya ki wasawasa titobu o ira era soko vata tiko me tarovi kina na cava. A vaka ni sa na mai cava eke o Jona kei nona ilesilesi. Ia a sega ni biuti Jona na Turaga—me vaka ga na Nona a sega ni biuti ira na kai Ninive, na mataqali i Isireli, se edua vei keda.
Sa mani talai ira tikoga na parofita—me vakataki Jona, Emosi, Opetaia, kei ira na noda parofita nikua—kei na itukutuku ni kevaka eda veivutuni, eda na sega ni muduki tani me tawamudu. Mai na “veika vuni” kece e vakatakila na Kalou (raica na Emosi 3:7), oqo edua vei ira na ka talei duadua: ni ena vuku i Jisu Karisito, e sega ni se bera na veisau. E vinakata tikoga o Koya me vukei keda meda bulataka na veiyalayalati eda a cakava vata kei Koya, ka tu vakarau tu o Koya me solia vei keda edua tale na madigi.
Me kilai eso tale na ka baleta na veivola oqo, raica na “Emosi,” “Opetaia,” kei na “Jona” ena iDusidusi ki na iVolanikalou.
Vakasama eso ni Vuli ena iTikotiko kei na Lotu
Emosi 3:1–8; 7:10–15
Na Turaga ena vakatakila na dina mai vei ira na Nona parofita.
Ena Emosi 3:3–6, a tukuna kina o Emosi na parofita eso na vakanananu edau basika ena vuku ni ivakatakilakila eda rogoca se raica: ni tagi na laione, e rairai sa toboka beka na kena; ke coko ena dai na manumanu vuka, e rairai a tiko na baca ena dai oya. Ena tikina e 7–8, ea vakayagataka o Emosi na vakasama vata oqo baleti ira na parofita. Na cava eda dau vakasamataka ena gauna e parofisai kina edua na parofita? Na cava tale o vulica me baleti ira na parofita mai na Emosi 7:10–15?
Na cava sa vakatakila vei iko na Turaga mai vei ira na Nona parofita?
E kaya o Elder Ulisses Soares ni “nodra tiko na parofita sa ivakatakilakila ni loloma ni Kalou” (“Era Vosa na Parofita ena Kaukauwa ni Yalo Tabu,” Liaona, Me 2018, 99). Vakasamataka mada na sala mo vakacavara kina na iyatuvosa oqo: “Au kila ni lomani au na Kalou, baleta ni talai ira mai na parofita era ” Oqo eso na ivolanikalou e rawa ni veivuke: Nai Vakarua 18:18; Isikeli 3:16–17; Efeso 4:11–14; 1 Nifai 22:2; Vunau kei na Veiyalayalati 21:4–6; 84:36–38; 107:91–92.
Na cava ona kaya vua edua e vakila nira sega ni gadrevi na parofita nikua?
Raica talega na Topics and Questions, “Prophets,” Gospel Library.
Emosi 4:5
“Dou vakasaqarai Jiova, mo dou bula.”
Me vaka na Emosi 4:6–13, na cava a nuitaka na Turaga ni na yaco ni oti na nodra sotava na Isireli na veivakatovolei? (raica talega na Ilamani 12:3). Me vaka ni sega ni dau vakavuna na Kalou na nomu vakatovolei, na veimadigi cava era solia vei iko mo gole kina vei Koya?
Nio wilika na Emosi 5:4, 14–15, vakananuma vakatitobu na nona yalololoma na Turaga vei iko. Sa kauta mai vakacava vei iko na bula na nomu vakasaqarai Koya?
Emosi 8:11–12
Na vosa ni Turaga ena rawa ni vakaceguya na via kana kei na via gunu vakayalo.
Nio wilika na Emosi 8:11–12, vakasamataka na vuna e ivakatautauvata vinaka kina na dausiga ki na bula ka yali kina na vosa ni Kalou (raica talega na Joni 6:26–35; 2 Nifai 9:50–51; 32:3; Inosi 1:4–8). Ona kila vakacava nio viakana vakayalo?
E rawa talega ni vakayagataki na veitikina oqo kina Vukitani Levu (raica na Topics and Questions, “Apostasy,” Gospel Library). Sa vakayacoka vakacava vei ira na luve ni Kalou na “dausiga” vakayalo oya? Sa veivuke vakacava na Veivakalesuimai me vakamamautaki na nomu viakana vakayalo?
Raica talega na “The Great Apostasy” (vidio), Gospel Library.
The Great Apostasy
Opetaia 1:21
O cei o ira na “ivakabula … ena ulunivanua o Saioni”?
Ni tukuni tiko na Opetaia 1:21, a vakamacalataka kina o Peresitedi Gordon B. Hinckley nida na yaco me ivakabula ena Ulunivanua o Saioni nida ciqoma na cakacaka vakalotu me baleti ira na mate e valetabu (raica na “iLutua ni Vosa,” Liaona, Nove. 2004, 105). E tautauvata vakacava na caka ni cakacaka oya—ena dua mada ga na sala lailai—kei na veika a cakava vei keda na iVakabula? Sa vukei iko vakacava na nomu cakava na cakacaka oqo mo vakila nio voleka cake vua na iVakabula?
Raica talega na “Holy Temples on Mount Zion,” Hymns, no. 289.
Jona 1–4
Sa yalololoma na Turaga vei ira kece era gole Vua.
O Ninive e a meca kei Isireli ka kilai tu nira dau ivalavala kaukauwa ka ivakarau ca na lewena. Vei Jona, a sega ni vakabauta o koya nira sa vakarau tu mera veivutuni. Ena rairai veivuke me vakatauvatani na ivakarau nei Jona (raica na Jona 1; 3–4) kina nodratou nanuma o Alama kei iratou na luvei Mosaia (raica na Mosaia 28:1–5; Alama 17:23–25). Na cava o vulica mai na Jona 3 ka vakauqeti iko mo wasea na kosipeli ki vei ira mada ga era sega ni vakarau tu me ra veisau?
Nio wilika na Jona, raica na ivakaraitaki eso ni Nona loloma veivueti na Turaga. Na cava o vakila kina ni a “cata” vakalevu ka “cudru sara” o Jona (Jona 4:1) ena gauna a lomani ira kina na kai Ninive na Turaga? Na cava beka o nanuma ni saga tiko na Turaga me vakavulica vei koya ena wase e 4? Vakasamataka vakatitobu na sala o vakila kina na Nona loloma veivueti ena nomu bula. Na cava o vulica mai vei Jona me vukei iko mo dau yalololoma vakalevu cake?
Vakasama eso ni Nodra Vakatavulici na Gonelalai
Me vaka ni Sigatabu oqo na ikalima ni Sigatabu ni vula, era sa vakayaloqaqataki na qasenivuli ni Lalai mera vakayagataka na itaviqaravi ni vuli ena “iKuri ni iVakamacala B: Vakarautaki ira na Gone ki na Bula taucoko ena Salatu ni Veiyalayalati ni Kalou.”
Emosi 3:7
O ira na parofita era sa italai i Jisu Karisito.
-
Mera vukei na luvemu me matata vei ira na Emosi 3:7, e rawa mo vakasolokakanataka edua na itukutuku rawarawa vua edua vei ira ka kerei ira mera wasea na itukutuku vei ira na vo ni gone. E vaka beka vakacava edua na parofita, o koya na dautukutuku ena itaviqaravi oqo? Na cava na vuna e soli ira mai kina na parofita vei keda na Turaga?
-
Mo vulica eso tale na ka me baleta nodra cakacaka na parofita, sa rawa mo dou raica lesu vakaveiluveni na itukutuku wale tiko ga oqo mai vua na Peresitedi ni Lotu ena gauna oqo. Ni rawa ni lagata vata talega e dua na sere me, vaka na “Vakamuria na Parofita” (iVolanisere ni Gonelalai, 58). Dou veiwaseitaka na vuna o digitaka kina mo muria na parofita ni Kalou.
Vukei ira na gone mera cavuqaqataka na ivolanikalou. A wasea o Elder Richard G. Scott: “Me cavuqaqataki e dua na ivolanikalou sa ikoya me da bukia e dua na veitokani vou. E vaka na noda raica vou e dua e rawa ni veivuke ena gauna ni leqa, me dau veivakauqeti ka veivakacegui, ka me ivurevure ni veivakayaloqaqataki me baleta na veisau e gadrevi” (“Na Mana ni iVolanikalou; Liaona, Nove. 2011, 6). Mo vukei ira na luvemu me ra cavuqaqataka taucoko se tiki ni Emosi 3:7, sa rawa mo vola ka cavuta vata. Oti sa na qai rawa nio bokoca se ubia e vica na vosa ena dua na gauna me yacova nira sa rawa ni cavuqaqataka taucoko na tikina oya.
Emosi 8:11–12
Na Vakalesui mai ni kosipeli sa mai vakaotia na dausiga ni vukitani.
-
Sureti ira na luvemu mera matanataka nira viakana nio wilika na Emosi 8:11–12. Ena vakacava tu mada na ka eda na vakila nida viakania na vosa ni Kalou? De dua e rawa nira matanataka na luvemu nira kana tiko ni dou veiwaseitaka tiko eso nomudou ivolanikalou taleitaki.
-
E rawa nio vakayagataka na iDusidusi ki na iVolanikalou, “Vukitani” (Gospel Library), se “Ni Oti na Veiyalayalati Vou” (ena iTalanoa ni Veiyalayalati Vou, 167–70) me vukei ira na luvemu mera kila vakavinaka na “dausiga” ka a yaco mai na Vukitani Levu kei na kena mai cava ena Veivakalesui mai. Ni veiwaseitaka na vuna oni vakavinavinakataka kina na Nona Vakalesuya Tale mai na Turaga na Nona kosipeli ena noda siga.
2:52After the New Testament
Jona 1–3
Ena vukei au na Turaga meu talairawarawa Vua, ena gauna mada ga e dredre kina.
-
Me vukei ira na luvemu mera vulica na italanoa kei Jona, sa rawa mo railesuva na “Jona na Parofita” ena iTalanoa eso mai na Veiyalayalati Makawa; raica talega na tabana ni itaviqaravi ni macawa oqo). Sa rawa mo taroga:
-
Na cava a yaco ni a talaidredre o Jona vua na Turaga?(raica na Jona 1:4–17).
-
Na cava a cakava o Jona me veivutuni kina? (raica na Jona 1:10–12; 2:1–4, 9; 3:1–4).
-
Na cava a yaco ena gauna e qai talairawarawa kina o Jona? (raica na Jona 3:5).
2:30Jonah the Prophet
-
-
De dua era na marautaka na luvemu mera talanoataka tale na italanoa kei Jona se mera vakatasuasuataka tale. Ni veiwaseitaka eso na ka oni sotava ena gauna a vinakata kina na Turaga moni cakava edua na ka a dredre vei kemuni. A vukei iko vakacava o Koya mo talairawarawa Vua?
Jona 1–4
Sa yalololoma na Turaga vei ira kece era gole Vua.
-
De dua e rawa nira vakatasuasuataka na luvemu nira vakatarogi Jona tiko me baleta na veika e sotava. Na taro cava era na tarogi koya kina? Vakayaloqaqataki ira mera taroga na taro mera kila kina na veika sa vulica o Jona me baleta na Turaga. Na cava beka e rawa ni kaya o Jona, me ivakaraitaki, me baleta na loloma veivueti ni Turaga? (raica, me ivakaraitaki, na Jona 2:7–10; 3:10; 4:2).
Christ and the Palsied Man [Karisito kei na Tamata Paralase], mai vei J. Kirk Richards
-
Vukei ira na gone mera vakasamataka eso na ivakaraitaki ni nona vakaraitaka na loloma veivueti na iVakabula vei ira na tamata, me vaka ena Marika 2:3–12; Luke 23:33–34; kei na Joni 8:1–11. E rawa moni vaqara kei ira na luvemuni eso na iyaloyalo ni ivakaraitaki eso oqo. Na madigi cava beka e tiko vei keda meda vakauqeti ira kina eso tale?
Me baleta na vakasama tale eso, raica na ilavelave ni mekasini na iTokani ni vula oqo.