Maika; Neumi; Apakuki; Sefanaia

E sureti keda o Maika me da raitayaloyalotaka mada se na vakaevei tu beka na noda “toro vei Jiova, ka cuva … e na matai koya na Kalou cecere”(Maika 6:6). Na cava e vakatura tiko vei iko na tikina e 6–8 me baleta na veika e bibi vua na Turaga ena Nona dikeva tiko na nomu bula?

Raica talega Dale G. Renlund, “Caka Dodonu, Vinakata na Yalololoma, ka Lako vata kaya na Kalou ena Yalomalumalumu,” Liaona, Nove. 2020, 109–12.

Na ilesilesi nei Neumi me a parofisaitaka na vakarusai nei Ninive—na koro turaga ni matanitu voravora o Asiria, ka a vakatolosevi Isireli ka valuti Juta. E tekivu o Neumi ena nona vakamacalataka na cudru kei na kaukauwa ni Kalou e sega ni vakatautauvatataki rawa, ia a vosa talega o Koya me baleta na loloma veivueti kei na yalololoma ni Kalou. Vakaraica na veitikina ena wase e 1 e vukei iko mo kila vakavinaka na itovo ni bula yadua oqo—kei na itovo ni bula tale eso ni Kalou o raica. Na cava o nanuma e bibi kina mo kila na veika yadua oqo baleta na Turaga?

O ira sara mada ga na parofita era dau vakatataro ena so na gauna me baleta na sala ni Turaga. O Apakuki, ka a bula voli ena dua na gauna ca mai Juta, a tekivuna na nona itukutuku ena taro vua na Turaga (raica na Apakuki 1:1–4). Ona vakalekalekataka beka vakacava na kauwai nei Apakuki? Na veitaro cava vakaoqo era taroga tiko na tamata me baleta na Kalou nikua? O sa bau sotava mada edua na itovo ni vakasama vakaoqo? E rawa talega me vakatauvatana na nona taro vei ira eso tale ena ivolanikalou, me vaka na kena e kunei ena Marika 4:37–38 kei na Vunau kei na Veiyalayalati 121:1–6.

A sauma na Turaga na taro nei Apakuki ena Nona kaya ni na talai ira mai na kai Kalitia (kai Papiloni) me totogitaki Juta (raica na Apakuki 1:5–11). Ia a se lomaleqa tiko ga o Apakuki, baleta ni vaka me sega ni dodonu na Turaga me tu ga “ni sa tilomi koya sa yalododonu [Juta] ko koya na tamata ca [Papiloni]” (raica na tikina e 12–17). Na cava o raica ena Apakuki 2:1–4 ka vakauqeti iko mo nuitaka na Turaga ni tiko na nomu taro sega ni saumi? (raica talega na Marika 4:39–40; Vunau kei na Veiyalayalati 121:7–8; “God Will Lift Us Up” [vidio], Gospel Library).

4:59

NaWase e 3 sai koya na masu ni veivakacaucautaki kei na vakabauta nei Apakuki. E duidui vakacava na itautau ni vosa nei Apakuki ena wase 3 mai na wase 1? Oqo edua na vakasama me vukei iko mo vakasamataka vakatitobu na tikina e 17–19: Cakava e dua na lisi ni veivakalougatataki vakayago ka vakayalo talega sa solia oti vei iko na Kalou. Qai raitayaloyalotaka mada ni yali vei iko na veivakalougatataki vakayago. Ena vakacava beka na nomu nanuma me baleta na veivakalougatataki tale eso? Na cava beka ena dredre kina me da “rekitaka na Turaga” (tikina e 18) ena gauna ni dredre me vaka e vakamacalataki ena tikina e 17? Vakananuma mada na sala e rawa nio tara cake kina na nomu vakabauta na Kalou, ena gauna mada ga e vaka me veicalati tu kina na bula.

Raica talega na Gerrit W. Gong, “Na Veika Kecega Mo Dou Vinaka Kina,” Liaona, Me 2024, 41–44; “Liutaki Au,” Sere ni Lotu, naba 50: Topics and Questions, “Seeking Answers to Questions,” Gospel Library.

Nio wilika na parofisai oqo, raica na mataqali ivakarau kei na itovo ka na veivakauti kina rusa—raica vakabibi na Sefanaia 1:4–6, 12; 2:8, 10, 15; 3:1–4. Qai vakaraica na nodra ivakarau na tamata ena taqomaki ira na Kalou—raica na Sefanaia 2:1–3; 3:12–13, 18–19. Na itukutuku cava o vakila ni vinakata na Turaga me nomu ena veitikina oqo?

Nio wilika oti na Sefanaia 3:14–20, raica e vica na sala mo vakacavara kina na veiiyatuvosa oqo: “Mo marau ka reki ena yalomu taucoko”baleta  Na cava e bibi kina mo kila na vuna mo reki kina? Sa rawa mo vakatauvatana na veitikina oqo kina veika e sotavi ena 3 Nifai 17 ka vakasamataka vakatitobu na Nona nanuma o Jisu Karisito me baleti ira na Nona tamata—oka kina o iko.

• Era na sega beka ni kila na luvemu ni parofisai nei Maika a vukei iratou na Tamata Vuku meratou kunea kina na gonelailai o Jisu mai Peceliema. Ni vakayagataki na Maika 5:2 kei na Maciu 2:1–6, ena rawa nira matanataka tale na luvemu na veika era sotava. Dou qai veitalanoataka na vuna a bibi sara kina na sucu i Jisu ka ra a kila tu na parofita ena vuqa sara na yabaki ni bera ni mai sucu o Koya.

• Ni oti na wiliki ni Neumi 1:7, sa rawa vei ira na luvemu mera tara se droinitaka e dua na “ivakaruru kaukauwa” se koro vakabai (e tiko edua na kena iyaloyalo ena ituvatuva oqo). Na cava eso na vuna era na gadreva kina na tamata na koro vakabai? Na cava e dau yaco kina na noda siga me “siga ni rarawa”? E ivakaruru kaukauwa vakacava vei keda o Jisu Karisito?

• Me vakamacalataki na Apakuki 2:3, dou rawa ni veitalanoataka vakaveiluveni eso na veika vinaka ia eda na waraka—me vaka na vuanikau e gadrevi me dreu se madrai e gadrevi me vavi. Na cava ena yaco kevaka eda tovolea meda kania na vuanikau se valawa uli ni bera na kena gauna? Oti sa na qai rawa nio veivosakitaka na parofita o Apakuki, ka a vinakata me kila na gauna ena tarova kina na Turaga na caka ca e vuravura. Wilika na isaunitaro ni Turaga ena Apakuki 2:3. E rawa nio vukei ira na luvemu mera vakasamataka na veika sa yalataka tu na Kalou. Ena ivakaraitaki yadua, e rawa ni dou kaya vata, “Mo waraka ga, ena yaco vakaidina ga.”

• Me vakamacalataki na Apakuki 2:14, sa rawa mo dou vakatawana vakaveiluveni edua na koniteina se joke ena itaba se vosa e matataka na veika a cakava se vakavulica o Jisu. E rawa vakacava nida veivuke me vakasinaiti na vuravura ena kila ka me baleta na Turaga?

• Vakaraitaka vei ira na gone edua na mape ni vuravura (raica na Mape ni iTukutuku Makawa ni Lotu, naba 7, “Mape ni Vuravura”). Vukei ira mera raica na vanua era vakaitikotiko kina kei na veivanua era a veiqaravi kina na daukaulotu era veikilai. E rawa talega ni dou lagata vata edua na sere me baleta na wasei ni kosipeli, me vaka na “Ko Vuravura Me Sa Lotu” (iVolanisere ni Gonelalai, 92). Na cava eda rawa ni tukuna vei ira eso baleti Jisu Karisito?

• Ena Sefanaia 3:14–20, e rawa nira vaqara na luvemu e dua na ka ena vakavuna mera via “lagasere, marau ka reki ena yalodra taucoko.” De dua e rawa ni dou lagata vata eso na sere ni lotu se sere ka veivosakitaka na reki o kunea ena kosipeli i Jisu Karisito.