Jeremias 31–33; 36–39; Lamentaciones 1; 3

Sa’ Jeremias 31; 33 li Qaawa’ naxk’e reetal li “yaab’ak ut tz’uyink chi numtajenaq” (Jeremias 31:15) li te’xnumsi laj Israelita sa’ li preexil. A’b’an, kixk’ojob’ ajwi’ xch’ooleb’ ut kixk’e xyo’onihomeb’ rik’in li raatin. Sik’eb’ naq taawileb’ li ch’ol a’in. B’ar wan reheb’ li yeechi’ihom nak’anjelak sa’ laa yu’am naq nakak’oxla?

Us ta eb’ laj Israelita ke’xq’et lix sumwank, laj Jeremias kixye jo’ profeet naq li Qaawa’ tixxaqab’ wi’chik jun “ak’ sumwank li wanq xwankil chi junelik” rik’ineb’ a’an (Jeremias 31:31; 32:40). K’a’ru li sumwank a’an? Naru nakataw aana’leb’ sa’ li K’utul Raqal reheb’ li Loq’laj Hu, “Akʼ ut junelikil sumwank,” Biblioteca del Evangelio.

Naq taawil Jeremias 31:31–34; 32:37–42, k’oxla:

• K’a’ru naraj naxye choq’ aawe wank jo’ xcha’al lix tenamit li Dios re lix sumwank.

• K’a’ru naraj naxye xk’amb’al lix chaq’rab’ chi tz’iib’anb’il chiru laa waam.

• K’a’ru naxyeechi’i li Qaawa’ naq nakat-ok sa’ sumwank rik’in a’an.

• Chan ru naq naxjal laa sumwanjik rik’in li Qaawa’.

K’a’ru aayeechi’ihom re li Dios naq nakattz’aqon sa’eb’ li loq’laj k’ojob’anb’il k’anjel? Chan ru naq a’an yoo chixtz’aqob’resinkil ru lix yeechi’ihom?

Chi’ilmanq ajwi’ David A. Bednar, “Tatkanaaq wikʼin, ut laaʼin aawikʼin; joʼkan ut chatbʼeeq wikʼin,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2023.

Jo’ naxye Jeremias 36:2–3, k’a’ut naq li Qaawa’ kixpatz’ re laj Jeremias naq tixtz’iib’a lix profeetil aatin? Naq taawil Jeremias 36, k’e reetal k’a’ru ke’reek’a li kristiaan a’in chirix li profeetil aatin a’in:

• Li Qaawa’ (che’ilmanq li raqal 1–3, 27–31)

• Laj Jeremias (che’ilmanq li raqal 4–7, 32)

• Laj Baruk (che’ilmanq li raqal 4, 8–10, 14–18)

• Laj Jehudi ut li rey aj Johakin (chi’ilmanq li raqal 20–26)

• Laj Elnatan, laj Delaias, ut laj Kemarias (chi’ilmanq li raqal 25)

K’oxla k’a’ru nakaweek’a chirixeb’ li loq’laj hu. Chan ru naq ak xatxtenq’a chixtz’eqtaanankil li maa’usilal?

Sa’ Jeremias 37:1–3, 15–21; 38:1–6, 14–28, k’a’ru na’leb’ nakawil li naxk’ut naq li rey aj Sedekias naxpaab’ naq laj Jeremias a’an tz’aqal xprofeet li Qaawa’? K’a’ru na’leb’ nakawil naq laj Sedekias ink’a’ kipaab’an? K’a’ru nakatzol sa’ li juntaq’eetank a’in? Naq taawil Jeremias 39, k’oxla k’a’ raj ru jalan kik’ulman wi ta laj Sedekias ut lix tenamit ke’xtaaqe raj li profeet ut ke’roxloq’i raj lix taqlahom li Qaawa’. (Juntaq’eeta li kixk’ul laj Sedekias rik’in li kixk’ul lix junkab’al laj Lehi sa’ 1 Nefi 1–2.)

Eb’ laj k’anjel chiru li rey ke’reek’a naq lix profeetil aatin laj Jeremias yoo chixq’unb’esinkileb’ laj pleet re naq ink’a’ chik te’pleetiq, jo’kan naq ke’xkut laj Jeremias sa’ jun jul q’ojyin xsa’ (chi’ilmanq Jeremias 38:1–4). Sa’ Jeremias 38:6–13, k’a’ru naxsach aach’ool chirix lix sumehom laj Ebed-melek laj Etiopia? K’e ajwi’ reetal li osob’tesihom kixk’e li Qaawa’ re laj Ebed-melek sa’ Jeremias 39:15–18.

Chan ru naru nakataaqe lix b’aanuhom laj Ebed-melek?

Li hu re Lamentaciones, a’an jun ch’uut chi utz’u’ujinb’il aatin li kitz’iib’aak chirix naq kisachman li tenamit Jerusalen ut li santil ochoch. K’a’ut naq aajel ru naq ke’kole’ rix naq nakak’oxla? K’oxla chan ru naq li jalajookil ru aatin sa’ Lamentaciones 1 ut 3 nakatxtenq’a chixtawb’al ru lix rahil xch’ool laj Israel. Ma naru nakataw li esil li naxk’e li yo’onihom sa’ xk’ab’a’ li Kristo? (Chi’ilmanq Lamentaciones 3:20–33; chi’ilmanq ajwi’ Mateo 5:4; Santiago 4:8–10; Alma 36:17–20).

Li Awa’b’ej M. Russell Ballard kixk’ut chan ru naq naqatz’eq li oyb’enihom, ut kixk’e qana’leb’ re xnawb’al b’ar naru naqataw qoyb’enihom:

“Wan qe lub’luuko sa’ qayu’am xb’aan li ch’a’ajkilal, li roso’jik li oyb’enihom, ut li rahilal. Naab’aleb’ neke’reek’a naq ink’a’ neke’el chi uub’ej rik’in li ch’a’ajkilal. Ut wan li neke’yaab’ak chirixeb’ lix komon li xe’kelook xb’aan li juk’e’k, xb’aan naq xe’xkanab’ xb’aanunkil ut xpaab’ankil li tiikil na’leb’. … Wan li kristiaan xe’xk’ulub’a naq maak’a’ xjalb’al li maa’usilal ut li kaqal sa’ li ruchich’och’. Ut xe’sach li royb’enihom. …

“…Wan qe li maare x’oso’ qoyb’enihom chi junajwa xb’aan li maak ut li q’etok. Junaq komon naru naxkanab’ rib’ sa’ li b’e re ruchich’och’ chi ink’a’ chik naxnaw chan ru li elk ut chi jo’kan naxsach li royb’enihom. Lin tz’aam choq’ eere li xext’ane’ sa’ lix ra’al laj tza, a’an naq meeq’axtesi eerib’! Us ta jwal ch’a’aj lee wanjik malaj jwal taanumtaaq lee ch’a’ajkilal, ninye tz’aqal eere naq junelik wan li oyb’enihom. Junelik” (“El gozo de la esperanza hecha realidad,” Liahona, enero 1993, 36–37).

• Naq taawil Jeremias 31:3 rik’ineb’ laa kok’al, eb’ a’an naru nakate’xtenq’a chixtawb’aleb’ k’a’aq re ru (malaj xjalam-uuch k’a’aq re ru) li najt neke’wan, jo’ jun li ch’iich’ tumin, ut junjunqeb’ li moko najt ta neke’wan, jo’ jun ru che’. Naru nekeye k’a’ru naraj naxye “chi junelik” ut teewotz chirib’il eerib’ chan ru nekereek’a lix “rahom” li qaChoxhil Yuwa’ “li nawan chi junelik.”

• Maare taawulaq chiruheb’ laa kok’al xyiib’ankil xjalam-uuch jun aamej chiru hu ut chirix a’an te’xtz’iib’a chiru a’an li na’leb’ neke’xtzol sa’ Jeremias 31:31–34 chirix li ok sa’ sumwank rik’in li Dios. Maare taawaj xjultikankil li sumwank neke’xb’aanu sa’ li kub’iha’ (chi’ilmanq Mosiah 18:10, 13) ut teetz’il rix k’a’ru naraj neke’xye li yeechi’ihom a’an li tz’iib’anb’il chiruheb’ li raam.

• Li perel re kok’ k’anjel re li xamaan a’in naru naxtenq’aheb’ laa kok’al chi tzolok chirix laj Jeremias, laj Baruk, ut li rey (chi’ilmanq Jeremias 36). Naru ajwi’ neke’xb’aanu k’a’ruhaq li naxk’am rib’ rik’in li aatin wankeb’ sa’ Jeremias 36:4–10, jo’ li tz’iib’ak sa’ jun li hu (chi’ilmanq li raqal 4) ut rilb’al li loq’laj hu choq’ reheb’ li kristiaan (che’ilmanq li raqal 8, 10).

• Laa’at ut eb’ laa kok’al naru neke’ril junaq li hu choq’ reheb’ li kok’al ut li loq’laj hu ut te’xye chan ru naq jalaneb’. K’a’ut naq k’a’jo’ xchaq’aleb’ ru li loq’laj hu? Naru naxk’am chaq li Musiq’ej xwotzb’al cherib’il eerib’ junjunqeb’ li raqal sa’eb’ li loq’laj hu li nawulak cheru.

• Naru nakawoksi li jalam-uuch wan sa’ xraqik li tusleb’ aatin a’in re xtenq’ankileb’ laa kok’al chirilb’al li seraq’ chirix laj Ebed-melek sa’ Jeremias 38:6–13. Naru nakatenq’aheb’ chixtawb’al junaq raqal b’ar wi’ laj Ebed-melek kixb’aanu junaq k’anjel re xtenq’ankil lix profeet li Qaawa’. K’a’ru naru naqab’aanu re xk’utb’al naq naqanaw naq li qaprofeet wan anajwan b’oqb’il xb’aan li Dios?

• Re ok sa’ li hu Lamentaciones, maare taawaj xch’olob’ankil chiruheb’ laa kok’al naq sa’ xk’ab’a’ naq eb’ laj Israelita ink’a’ ke’xjal xk’a’uxl, Jerusalen ut li santil ochoch ke’sachman. Naru nekewotz cherib’il eerib’ k’a’ raj ru kereek’a wi ta wankex raj aran sa’ li hoonal a’an (chillmanq Lamentaciones 1:1–2, 16). Chan ru naq li aatin wan sa’ Lamentaciones 3:22–26 maare xk’e aawoyb’enihom?

• Naru ajwi’ nekewotz cherib’il eerib’ resileb’ hoonal b’ar wi’ xereek’a xrahil eech’ool xb’aan k’a’ruhaq ink’a’ us xeb’aanu. K’a’ru naqataw sa’ Lamentaciones 3:22–26 li nokoxtenq’a chixtawb’al ru li kuyuk maak naxyeechi’i li Jesukristo?