“Ļōmņak ko n̄an Keememeji: Riiti Poem ko ilo Kallim̧ur M̧okta,” Itok, Ļoor Eō—N̄an M̧weeo im Kabun̄ in: Kallim̧ur M̧okta 2026 (2026)
“Riiti Poem ko ilo Kallim̧ur M̧okta,” Itok, Ļoor Eō: Kallim̧ur M̧okta 2026
Ļōmņak ko n̄an Keememeji
Riiti Poem ko ilo Kallim̧ur M̧okta
Ilo bok in Jenesis n̄an Ester ilo Kallim̧ur M̧okta, jej lo eitōn aolepāer bwebwenato—bwebwenato kwaļo̧ki me rej kōmeļeļeik iien ko reļļap ilo bwebwenato ilo kōļmenļo̧kjen in jetōb. Noa ekar jek juon wa, Moses ekar lo̧mo̧o̧ren ri Israel ro, Hanna ekar jar bwe en wōr juon nejin ļaddik, im ko jet. Ijjino ippān Job, jej lo juon wāween jeje eoktak. Ilo bok kein, rijeje ro an Kallim̧ur M̧okta rej oktak n̄an kain kajin eo emera im aiboojoj n̄an kwaļo̧k en̄jake ko rem̧wilaļ ak kanaan ko reļļap ilo juon wāween eo ekakeememej.
Em̧ōj kadede ad kar loe jejjo waanjon̄ak kōn poem ko rekar emejaje ilo aolep bok ko ikkijeen bwebwenato ko etto ilo Kallim̧ur M̧okta. Jān bok in Job m̧aanļo̧k, enaaj ļapļo̧k ad loe. Bok in Job, Sam Ko, im Jabōn Kōnnaan eitōn aolepāer jeje in poet, barāinwōt jimettan in book in kanaan ko āinwōt Aiseia, Jeremaia, im Amos. Kōnke riit poem eoktak jān riit juon bwebwenato, meļeļe bwe emenin aikuj bwe en oktak wāween ak kilen kōm̧m̧an. Erkein jet ļōmņak me remaron̄ jipan̄ eok kappukot meļeļe ko relapļo̧k ilo naan ko reaiboojoj an Kallim̧ur M̧okta.
Jeļā ļo̧k kōn Poem ko ilo kajin Hibru
M̧oktata, emaron̄ jipan̄ eok n̄an jeļā ke naan aiboojoj ko an Hibru ilo Kallim̧ur ejjab pedped wōt ilo riitōm̧ in naan, āinwōt kain poetry ko jet. Im mekarta riitōm̧ in naan, keien kōjerbal naan, im ainikien ālijlij ko ekkā aer waļo̧k ilo poetry an Hibru, men kein ekutkut ad jab meļeļe kake. Juon jekjek eo jej kile, ijoke, ej āliji in ļōmņak ak itia ko, jet iien rej ņa etan “kajjim̧we.” En̄iin juon waanjon̄ak epidodo jān Aiseia:
Kaņōk kajoor eo am̧, O Zaion;
kōņaki nuknuk ko rekarbōb am̧, O Jerusalem. (Aiseia 52:1)
Sam Ko 29 elōn̄ ļain ko rej jokkin wōt juon—n̄an waanjon̄ak:
Ainikien Irooj e kajoor;
Ainikien Irooj eobrak kōn wōj. (Sam Ko 29:4)
Im en̄in ej juon waanjon̄ak eo me jeļā kōn ļain eo kein karuo ej jokkin wōt eo kein kajuon ej kōm̧m̧an bwe eoon eo en pidodo meļeļe kake.
Iar lewōj bwe en erreo n̄iimi ilo aolep jikin kweilo̧k ko ami,
Im aikuj pilawā ilo aolep ijoko jikūmi. (Amos 4:6)
Ilo waanjon̄ak kein, rijeje eo ej āliji ļōmņak eo kōn jidik wōt oktak. Wāween in emaron̄ kwaļo̧k kalikkar ļōmņak ko āliji ilo aer kōjerbal okoktak ko n̄an lukkun kōmeļeļeiki ak kōļapļo̧k.
Ilo wāween ko jet, jantōj ko ruo jokkier wōt juon rej kōjerbal wāween kōnono eo āinwōt juon n̄an kalikkar ļōmņak ko reoktaktak, āinwōt ilo waanjon̄ak in:
Naan in uwaak e jouj, ej kajeorļo̧k illu:
ak naan ko reddo rej kōm̧m̧an illu. (Jabōn Kōnnaan 15:1)
Kain jokkin wōt juon rōt in ejjab jide an waļo̧k. Rijeje eo ekar je ilo elōn̄ unin. Ej jipan̄ er kwaļo̧k en̄jake in jetōb ko ak m̧ool ko ilo wāween eo ekajoor im aiboojoj. Kōn menin n̄e kwoj kile naan ko rekajjim̧we ilo jeje ko ilo Kallim̧ur M̧okta, kajjitōkin eok make ewi wāween an jipan̄ eok meļeļe ennaan eo an rijeje eo. N̄an waanjon̄ak, ta eo Aiseia ekar kajjieon̄ ba n̄an iookļo̧k “kajoor” ippān “nuknuk ko am̧ rewūlio” im “Zaion” ippān “Jerusalem” (Aiseia 52:1). Ta eo jemaron̄ kōjem̧ļo̧k kōn naan eo “uwaak e jouj” n̄e jejeļā ke “naan e pen” eoktak? Jabōn Kōnnaan Ko 15:1
He Restoreth My Soul, jān Walter Rane
Poem ko ilo kajin Hibru āinwōt juon M̧ōttā Kāāl
Jet armej rej keide riit poem ippān jelm̧ae juon armej kāāl. Riiti poem ko an Kallim̧ur M̧okta, iien ko, emaron̄ āinwōt jelm̧ae juon armej jān juon laļ etoļo̧k im m̧anit eo eoktak me rej kōnono juon kajin eoktak jān kōj—im eo ruo taijin iiō drettan. Armej in emaron̄ ba jet men jejjab meļeļe ilo jinoun, ak ejjab meļeļein bwe ejjeļo̧k men aorōk rej ba. Jej aikuj jolo̧k jet iien ippaer, kajjieon̄ kalimjōk men ko jān jekjek eo aer. Jemaron̄ lo bwe ilo būruōd, eļap ad meļeļe kōn doon. Im eļan̄n̄e jenaaj kwaļo̧k ad kijenmej im tūriam̧o, eo m̧ōttad ekāāl emaron̄ erom juon m̧ōttad ejitōbōro.
Kōn menin jinoin am̧ riiti eoon ko jān Aisea, n̄an waanjon̄ak, ļōmņake āinwōt juon iien kwaļo̧k kadkad n̄an juon eo m̧ōttād ekāāl. Kajjitōkin eok make, “Ta im̧we im en̄jake eo aō?” Ta en̄jake eo eoon in ej letok—men̄e kwojjab meļeļe aolep naan ko? Innem bar riiti, jejjo alen n̄e kwomaron̄. Ļōmņakin riiti ilo aikinikien eļļaaj; jet armej rej lo meļeļe ko jet ilo wāween in. Kile jet jet iaan naan ko remālij Aisea ekar kāāleti, eļaptata naan ko me rej jin̄n̄aik juon pija ilo kōļmenļo̧kjeņ eo am̧. Ta en̄jake eo kwoj en̄jake kōn pija kein? ta ko rej kwaļo̧k kōn en̄jake ko an Aiseia? N̄e eļapļo̧k am̧ ekkatak naan ko an rijeje ro an Kallim̧ur M̧okta, enaaj ļapļo̧k am̧ lo ke raar kōjpārok aer kāālet naan ko aer im jekjek ko aer n̄an kwaļo̧k juon enaan em̧wilaļ ilo jetōb.
Poem ko remaron̄ erom̧ ro m̧ōttam̧ raibojooj kōn rej jipan̄ kōj meļeļe kōn en̄jake ko im iminene ko ad. Poem ko ilo Kalim̧m̧ur M̧okta eļap aer aorōk kōnke rej jipan̄ kōj meļeļe bwe en̄jake ko raorōk tata im men ko jej iiooni—ko me rej iookļo̧k jem̧jerā ko ad ippān Anij.
Ilo am̧ ekkatak kōn poem ko ilo Kalim̧m̧ur M̧okta, keememej bwe ekkatak jeje ko rekwojarjar eļap an aorōk n̄e ej tōl kōj n̄an Jisōs Kraist. Kappukot kōkaļļe ko, pija ko, im m̧ool ko me rej kalōk tōmak eo ilo E. Ron̄jake unoojdikdik ko an Jetōb Kwōjarjar ilo am̧ ekkatak.
Bok ko kōn Māletlet
Juon kurup in poem ko ilo Kallim̧ur M̧okta ej ta eo rimāletlet ro rej ņa etan “bok ko kōn māletlet.” Job, Jabōn Kōnnaan Ko, im Ekklisiastis rej pād ium̧win kurup in Ke sam ko rej kwaļo̧k en̄jake in nōbar, burom̧ōj, im kabun̄jar, bok ko kōn māletlet rej pedped wōt ioon kapilōk ko m̧ūlaļier, kajjitōk ko reiookļo̧k jeļā an armej. Bok in Job, n̄an waanjon̄ak, ej kappukot kajim̧we eo an ANij im un ko kōn en̄taan an armej. Jabōn Kōnnaan ko rej rōjan̄ kōn wāween mour em̧m̧an, ekoba naan ko remāletlet me kar kakwoni im litok laltak jān epepen ko m̧oktaļo̧k. Im Ekkelisiastis ej kajjitōk kōn unin mour in—ilo an aolep men ko ke aolep men jab to aer pād im rej bōk jikier ilo jide, ia eo jej pukot meļeļe eo em̧ool ie? Komaron̄ ļōmņak kōn bok ko kōn māletlet āinwōt jet ekōnono ko retinwadik kōn rijipan̄ ro reim̧we ro rekōņaan kwaļo̧k men ko rej ekkatak kōn Anij im laļ in me Ekar kōm̧anm̧ane—im bolen jipan̄ eok meļeļe men kein em̧m̧anļo̧k jān m̧okta.