“Panse Nou Dwe Kenbe nan Lespri nou: Li Pwezi nan Ansyen Testaman an,” Vini, Suiv Mwen—Pou Lakay ak Legliz: Ansyen Testaman 2026 (2026)
“Lekti pwezi nan Ansyen Testaman an,” Vini, Suiv mwen: Ansyen Testaman 2026
Panse nou Dwe Kenbe nan Lespri nou
Li Pwezi nan Ansyen Testaman an
Nan liv Ansyen Testaman yo kòmanse depi Jenès jiska Estè, nou prensipalman jwenn istwa—kontrandi naratif ki dekri evenman istorik nan yon pèspektiv espirityèl. Noe te bati yon gwo batiman, Moyiz te delivre Izrayèl, Ana te priye pou l te fè yon pitit gason, eksetera. Kòmanse ak Jòb, nou jwenn yon stil ekriti diferan. Nan liv sa yo, ekriven Ansyen Testaman yo te sèvi ak lang pwezi pou eksprime santiman pwofon yo oswa pwofesi konsiderab yo nan yon fason ki memorab.
Nou deja wè kèk egzanp pwezi ki simaye nan tout liv istorik Ansyen Testaman yo. Epi soti nan liv Jòb la ale devan, n ap wè pi plis pwezi toujou. Liv Jòb, Sòm, ak Pwovèb yo se prèske pwezi sèlman ki ladan yo, menm jan avèk kèk pati nan sa pwofèt tankou Ezayi, Jeremi, ak Amòs te ekri. Paske li pwezi diferan ak li istwa, konprann ni souvan mande yon apwòch ki diferan. Men kèk panse ki ta ka ede w jwenn plis siyifikasyon nan pwezi Ansyen Testaman an.
Aprann Konnen Pwezi Ebrayik
Toudabò, sa ta bon pou w ta kenbe nan lespri w ke pwezi ebrayik ki nan Ansyen Testaman an pa baze sou rim, tankou kèk lòt tip pwezi. Epi, byenke rit, mo ki gen plizyè sans, ak repetisyon son yo se eleman komen pwezi Ebrayik nan tan lontan an, jeneralman bagay sa yo pèdi nan tradiksyon an. Sepandan, yon karakteristik ou ka remake se repetisyon panse oswa ide, ke yo pafwa rele “paralelis” la. Men yon egzanp senp ki soti nan Ezayi:
Leve non, mòn Siyon! Leve non! Mete kouraj ou sou ou!
Mete pi bèl rad ou sou ou, ou menm Jerizalèm. (Ezayi 52:1)
Sòm 29 gen anpil liy paralèl—pa egzanp:
Vwa Senyè a se yon vwa ki gen pouvwa!
Se yon vwa ki mande pou moun respekte l! (Sòm 29:4)
Epi men yon egzanp kote lè nou konnen ke dezyèm liy la se yon paralèl ak premye a vrèman fè pasaj la pi fasil pou nou konprann:
Se mwen menm ki te fè grangou tonbe sou tout lavil nou yo
kifè nou pa t ka jwenn manje lakay nou. (Amòs 4:6)
Nan egzanp sa yo, powèt la te repete yon lide ak ti diferans ki tou piti. Teknik sa a kapab aksantye ide ki repete a pandan l ap itilize diferans yo pou l dekri l oswa devlope l pi totalman.
Nan lòt ka, de fraz paralèl yo itilize menm kalite langaj pou yo transmèt ide ki opoze, tankou nan egzanp sa a:
Yon bon repons dous ap kalme yon moun ki ankòlè.
Men, si ou reponn li rèd, w ap fè l pi an kòlè. (Pwovèb 15:1)
Kalite paralelis sa a pa t rive pa aksidan. Ekriven yo te fè l entansyonèlman. Sa te ede yo eksprime santiman espirityèl oswa verite ki gen pouvwa ak bote. Konsa, lè w remake paralelis nan ekriti nan Ansyen Testaman an, mande tèt ou kijan l ap ede w konprann mesaj otè a. Pa egzanp, kisa Ezayi t ap eseye di lè l asosye “fòs” avèk “bèl rad” epi “Siyon” avèk “Jerizalèm”? (Ezayi 52:1). Kisa nou kapab dedui nan fraz “yon bon repons dous” la si nou konnen ke “reponn rèd” se opoze li? Pwovèb 15:1
He Restoreth My Soul [Li restore nanm mwen], pa Walter Rane
Pwezi Ebrayik la kòm yon nouvo zanmi
Gen kèk moun ki konpare pwezi ak rankontre yon nouvo moun. Lekti Ansyen Testaman an, lè sa a, ta ka tankou rankontre yon moun ki sòti nan yon peyi lwenten ak kilti etranje ki pale yon lang diferan de nou—e ki pi gran pase de mil ane daj. Pwobableman moun sa a ap di yon seri bagay nou pa konprann nan kòmansman, men sa pa vle li pa gen okenn bagay valab pou l di nou. Nou sèlman bezwen pase yon ti tan avèk li, pandan n ap eseye konprann bagay yo apati de pwennvi pa li. Nou gen dwa twouve ke nan kè nou, nou youn vrèman konprann lòt trè byen. Epi, si nou demontre pasyans ak konpasyon, nouvo rankont nou an ka evantyèlman vin bon zanmi nou.
Se konsa lè ou li yon pasaj nan Ezayi, paegzanp, konsidere l tankou premye rankont ak yon nouvo konesans. Mande tèt ou: “Ki enpresyon jeneral mwen?” Kijan pasaj sa a fè m santi m—menmsi w pa konprann tout mo yo? Ansuit, li l ankò, plizyè fwa si posib. Konsidere li l awotvwa; gen kèk ki jwenn siyifikasyon adisyonèl konsa. Remake mo espesifik Ezayi chwazi yo, sitou mo ki kreye yon imaj nan lespri ou. Kijan imaj sa yo fè w santi w? Kisa yo sijere konsènan santiman Izayi? Plis ou etidye pawòl powèt Ansyen Testaman sa yo, se plis w ap dekouvri ke yo te chwazi mo yo ak teknik yo delibereman pou yo te eksprime yon mesaj espirityèl ki pwofon.
Poèm yo kapab vin bon zanmi paske yo ede nou konprann santiman nou ak eksperyans pa nou. Poèm sa yo ki nan Ansyen Testaman an presye anpil, paske yo ede nou konprann santiman ak eksperyans pi enpòtan ak pi pwofon nou yo—sa ki konsène relasyon nou avèk Bondye.
Pandan w ap etidye pwezi ki nan Ansyen Testaman an, sonje ke etid ekriti a gen plis valè lè l mennen nou al jwenn Jezikri. Chèche senbòl, imaj, ak verite ki bati lafwa ou nan Li. Koute enspirasyon Sentespri a pandan w ap etidye.
Liv Sajès
Gen yon kategori nan pwezi Ansyen Testaman yo savan yo rele “literati sajès.” Jòb, Pwovèb, ak Eklezyas fè pati kategori sa a. Alòske sòm yo eksprime santiman louwanj, lamantasyon ak adorasyon, literati sajès yo yomenm konsantre sou konsèy oswa kesyon filozofik pwofon ki valab pou nenpòt epòk. Liv Jòb la, pa egzanp, eksplore jistis Bondye ak rezon ki fè lòm konnen soufrans. Pwovèb bay konsèy sou jan pou nou viv byen, sa enkli pwovèb saj ki kolekte e ki pase de jenerasyon an jenerasyon. Epi Eklezyas remete an kesyon bi lavi a menm—lè tout bagay sanble yo efemè epi yo rive pa aza, ki kote nou jwenn vrè siyifikasyon yo? Ou ta kapab konsidere literati sajès yo kòm konvèsasyon konsyan avèk gid ki enspire ki vle pataje kèk obsèvasyon sou Bondye ak mond Li te kreye a—e petèt pou ede w konprann bagay sa yo yon tijan pi byen ke jan ou te konprann yo anvan.