“Mga Hunahuna nga Hinumdoman: Pagbasa og Balak diha sa Daang Tugon,” Dali, Sunod Kanako—Alang sa Panimalay ug sa Simbahan: Daang Tugon 2026 (2026)
Pagbasa og Balak diha sa Daang Tugon”’ Dali, Sunod Kanako: Daang Tugon 2026
Mga Hunahuna nga Hinumdoman
Pagbasa og Balak diha sa Daang Tugon
Diha sa Daang Tugon nga mga basahon sa Genesis ngadto sa Ester, makaplagan nato kasagaran ang mga istorya—nagsaysay nga mga istorya nga naghulagway og makasaysayanon nga mga panghitabo gikan sa usa ka espirituhanon nga panglantaw. Si Noe mihimo og arka, si Moises miluwas sa Israel, si Ana nag-ampo nga makabaton og usa ka anak nga lalaki, ug uban pa. Nagsugod ni Job, makaplagan nato ang usa ka lahi nga estilo sa pagsulat. Diha niini nga mga basahon, ang mga tagsulat sa Daang Tugon midangop ngadto sa balaknong pinulongan sa pagpahayag og lawom nga mga pagbati o importante kaayo nga mga panagna sa halandumon nga paagi.
Nakakita na kita og pipila ka ehemplo sa balak nga gibisbis sa tibuok makasaysayanong mga basahon sa Daang Tugon. Gikan sa basahon sa Job ngadto sa unahan, daghan pa kaayo kita og makita niini. Ang mga basahon ni Job, Mga Salmo, ug Mga Proverbio hapit ang tanan balak, ingon man ang mga bahin sa mga basahon nga panagna sama sa Isaias, Jeremias, ug Amos. Tungod kay ang pagbasa og balak lahi kay sa pagbasa og istorya, ang pagsabot niini kasagaran nagkinahanglan og lahi nga paagi. Ania ang pipila ka hunahuna nga makatabang kaninyo sa pagpangita og dugang pa nga kahulogan sa balak sa Daang Tugon.
Pag-ila sa Hebreohanon nga Balak
Una, kini mahimong motabang kaninyo sa pagkahibalo nga ang Hebreohanon nga balak sa Daang Tugon wala ipasikad sa garay, sama sa pipila sa ubang matang sa balak. Ug bisan kon ang garay, paggamit sa pulong, ug pagbalik-balik sa mga tingog mga komon nga bahin sa karaan nga Hebreohanon nga balak, kasagaran kining mga butanga mawala diha sa paghubad. Usa ka bahin nga inyong mabantayan, hinoon, mao ang pagbalik-balik sa mga hunahuna o mga ideya, usahay gitawag og “pagkaangid.” Ania ang usa ka yanong pananglitan gikan sa Isaias:
Isul-ob ang imong kusog, O Zion;
isul-ob ang imong matahom nga mga bisti, O Jerusalem. (Isaias 52:1)
Salmo 29 adunay daghang linya nga kaangid—sama pananglit:
Ang tingog sa Ginoo gamhanan;
ang tingog sa Ginoo napuno sa pagkahalangdon. (Salmo 29:4)
Ug aniay usa ka higayon diin ang pagkasayod nga ang ikaduhang linya kaangid sa nag-una naghimo sa unang tudling nga mas sayon sabton:
Gihatagan ko usab kamo sa kahinlo sa ngipon diha sa tanan ninyong mga siyudad,
ug kanihit sa tinapay sa tanan ninyong mga dapit. (Amos 4:6)
Dinhi niini nga mga pananglitan, gibalik sa magbabalak ang ideya nga may gamay nga mga kalainan. Kini nga pamaagi makahatag og gibug-aton sa gibalik nga ideya ug gigamit ang mga kalainan aron mas hingpit kini nga mahulagway o mapalambo.
Sa ubang mga sitwasyon, ang duha ka kaangid nga kapahayag migamit og susama nga pinulongan aron sa pagpahayag og managlahi nga mga ideya, sama niini nga ehemplo:
Ang tubag nga malumo makapahupay sa kapungot:
apan ang mga pulong nga mahait makapapukaw sa kasuko. (Mga Proverbio 15:1)
Kini nga pagkaangid wala mahitabo nga aksidente. Gituyo kini sa mga tigsulat. Mitabang kini kanila sa pagpahayag og espirituhanong mga pagbati o mga kamatuoran nga adunay gahom ug kaanindot. Busa kon makamatikod kamo og pagkaangid sa Daang Tugon nga sinulat, pangutan-a ang inyong kaugalingon kon sa unsang paagi kini nagtabang kaninyo sa pagsabot sa mensahe sa tigsulat. Sama pananglit, unsa kaha ang kanunay nga gipaningkamotang isulti ni Isaias pinaagi sa pakiglabot sa “kusog” ngadto sa “matahom nga mga bisti” ug sa “Zion” ngadto sa “Jerusalem”? (Isaias 52:1). Unsa ang atong matag-an mahitungod sa hugpong sa mga pulong nga “tubag nga malumo” kon nasayod kita nga ang mga “pulong nga mahait” mao ang kaatbang niini? (Mga Proverbio 15:1).
He Restoreth My Soul [Gipalig-on Niya ang Akong Kalag], ni Walter Rane
Hebreohanon nga Balak isip Bag-ong Higala
Ang pipila ka tawo nagtandi sa pagbasa og balak ngadto sa pakighimamat sa usa ka bag-ong higala. Ang pagbasa og balak sa Daang Tugon, niana, mahimong sama sa pakighimamat og usa ka tawo gikan sa usa ka layo nga nasod ug langyaw ang kultura kinsa nagsulti og usa ka lahi nga pinulongan gikan kanato—ug kinsa nahitabo nga labaw sa duha ka libo ka tuig ang panuigon. Kini nga tawo tingali mosulti og mga butang nga dili nato masabtan sa sinugdanan, apan wala kana magpasabot nga wala silay bililhong ikasulti. Kinahanglan lamang nato nga mogahin og panahon uban nila, maningkamot sa pagsabot sa mga butang sumala sa ilang panglantaw. Basin makaplagan nato nga diha sa atong mga kasingkasing, kita sa tinuod nagkasinabtanay sa usag usa og maayo kaayo. Ug kon kita magpakita og pailub ug kalooy, ang atong bag-ong kaila sa kadugayan mahimong usa ka minahal nga higala.
Busa sa unang higayon nga mobasa ka og tudling gikan sa Isaias, pananglitan, hunahunaa kini nga imong unang pagpaila ngadto sa bag-ong kahimamat. Pangutan-a ang imong kaugalingon, “Unsa ang akong kinatibuk-an nga pagbati?” Sa unsang paagi ang tudling naghimo ninyong mobati—bisan og wala kamo makasabot sa matag pulong? Dayon basaha kini pag-usab, sa makadaghang higayon kon mahimo. Hunahunaa ang pagbasa niini og kusog; ang pipila ka tawo makakaplag og dugang nga kahulogan niana nga paagi. Bantayi ang piho nga mga pulong nga gigamit ni Isaias, ilabi na ang mga pulong nga nagpintal og hulagway diha sa inyong hunahuna. Giunsa niadtong mga hulagway paghimo kaninyo nga mobati? Unsa ang gisugyot niini mahitungod sa mga pagbati ni Isaias? Kon mas magtuon kamo sa mga pulong niini nga mga tigsulat sa Daang Tugon, mas mahibaloan ninyo nga gituyo nila pagpili ang ilang mga pulong ug mga pamaagi aron sa pagpahayag og lawom nga espirituhanong mensahe.
Ang mga balak mahimong talagsaong mga higala tungod kay makatabang kini kanato sa pagsabot sa atong mga pagbati ug mga kasinatian. Ang mga balak sa Daang Tugon hilabihan ka bililhon tungod kay makatabang kini kanato sa pagsabot sa atong labing importante nga mga pagbati ug mga kasinatian—kadtong konektado sa atong relasyon sa Dios.
Samtang magtuon kamo sa balak diha sa Daang Tugon, hinumdomi nga ang pagtuon sa kasulatan labing bililhon kon mogiya kini kanato ngadto ni Jesukristo. Pangita og mga simbolo, mga kahulagwayan, ug mga kamatuoran nga naglig-on sa imong hugot nga pagtuo diha Kaniya. Paminaw sa mga pag-aghat sa Espiritu Santo samtang kamo magtuon.
Literatura sa Kaalam
Usa ka kategoriya sa balak sa Daang Tugon mao ang unsay gitawag sa mga iskolar og “literatura sa kaalam.” Ang Job, Mga Proverbio, ug Ecclesiastes nalakip niini nga kategoriya. Samtang ang mga salmo nagpahayag og mga pagbati sa pagdayeg, pagbangutan, ug pagsimba, ang literatura sa kaalam nagtutok sa malungtarong tambag o lawom, pilosopikanhong mga pangutana. Ang basahon ni Job, pananglitan, nagsuhid sa hustisya sa Dios ug sa mga rason luyo sa tawhanon nga pag-antos. Ang Mga Proverbio nagtanyag og tambag unsaon pagpuyo nga maayo, lakip ang maalamong mga panultihon nga gikolekta ug gipasa gikan sa nag-una nga mga henerasyon. Ug ang Ecclesiastes nagsusi sa pangutana sa katuyoan mismo sa kinabuhi—kon ang tanan ingon og lumalabay ug walay tumong, asa nato makaplagan ang tinuod nga kahulogan? Tingali maghunahuna kamo sa literatura sa kaalam isip mahunahunaon nga pakig-istoryahanay uban sa dinasig nga mga tigtudlo kinsa gusto nga magpakigbahin og mga obserbasyon mahitungod sa Dios ug sa kalibotan nga Iyang gilalang—ug tingali magtabang kaninyo sa pagsabot niining mga butanga nga mas maayo og gamay kaysa kaniadto.