Fahsruh, Fahsr Tukuk
Mwe Nuhnak in Esamyuck: Puk Ke Sramsram Mahtuh ke Wuhlweacng Mahtuh


“Mwe Nuhnak In Esamyuck: The Historical Books in the Old Testament,” Come, Follow Me—For Home and Church: Wuhlweacng Mahtuh 2026 (2026)

“Puk Ke Sramsram Mahtuh ke Wuhlweacng Mahtuh,” Come, Follow Me: Wuhlweacng Mahtuh 2026

thoughts icon

Mwe Nuhnak in Esamyuck

Puk Ke Sramsram Mahtuh ke Wulweacng Mahtuh

Puk lal Joshua neke Esther pa ma tuhtahfme ke fihl met ac etweyuck oacna “puk ke sramsram mahtuh” ke Wuhlweacng Mahtuh. Tiac kalmac pa kuhtuh puk sahyac ke Wuhlweacng Mahtuh wacngihn sramsram mahtuh sacohk kac. Aholyac, puk ke sramsram mahtuh inge pahngpahng angacn mweyen srihpac luhn mwet sihm laltahl inge srihke in ahkkahlwemye poun God ke sramsram mahtuh ke mwet Israel. Srihpac uh pa in tiac ekuhllah ma sap lal Moses, oacna Leviticus ac Deuteronomy oruh. Tiac ma in fwahkack kaksak kuh yok srah ke luhman ahsor, oacna ke Psalms ac Eoksrah oruh. Ac tiacna tuh sihmlac kahs luhn mwet pahluh, oacna ke puk lal Isaiah ac Ezekiel oru. Aholyac, sramsram mahtuh ke puk inge sruhmuhn sramsram.

Sie Ohiyacn Nuhnak

Ahok, sramsram sruhmuhnyuck inge tuhkuh ke sie ma liyeyuck na pwacye. Oacna ke upac in liye sie ros, kuh yot, kuh sahk tuhkuh ke puhs liki siskac se ke pacl sefanna, ac sikyak na pwacye lah sramsram mahtuh ke ma suhmuhslah fwah ahkkahlwemye nuhnak luhn mwet kuh un mwet ma sihmihs. Nuhnak inge weacng acn mwet sihm nge tuhkuh we kuh kuhpahsr luhn facsin ac facsin wowo ac luhlahlfongi. Etuh ma inge kuh in kahsre kuht in etuh lah mwet sihm ac prokracm ke puk in sramsram mahtuh mukuikui ke kuhtuh na sin ahkuhtweyac ke eltahl sislah ma sahyac.1 Eltahl muhnguh muh ma sahyac ah ac tiac oreklac. Ac eltahl tuhkuh nuh ke sahflahiyac fihliac fin ahkuhtweyac ac muhngweyuck inge. Kuht kuh in liye ma tiac oacna sie ke puk ke Pwacpuhl uh (ac kuhtuh pacl uh ke puk sac pacna).2 Ke kuht kahlwemwack ke ma nuhnkweyuck inge, ac fihsracsr kuht in kahlwem ke puk ke sramsram mahtuh inge.

Sie ma kwacna liyeyuck ke puk nuhkwewa ke sramsram mahtuh ke Wuhlweacng Mahtuh pa nuhnak luhn tuhlihk nuhtin Israel, mwet wuhlweacng luhn God. Luhlahlfongi laltahl ke Leum kahsreltahl n liye poun Leum ke moul lalos ac ke ma sikyak ke muhtuhnfacl selos. Ke puk luhn facluh tiacna srihke in liye ma ke ohiyac se inge, ngetnget luhn ma kawihl el ipin ma oraclah puk ke sramsram mahtuh ke Wuhlweacng Mahtuh sacohk sin mwet suc ma suk in muhsahi luhlahlfongi lalos ke God.

Ahkuhtweyac nuhke Inkaiyen Wuhlweacng Mahtuh

Sramsram mahtuh ke puk inge muhtwacwacack ke puk lal Deuteronomy tui, ke Mwet Israeal’ yac elos fuhfahsryucsr yen mwesis apkuhran in sahflah. Puk lal Joshua ahkkahlwemye tuhlihk nuhtin Israel ahkolah in utyak nuh Canaan, acn in wuhlweacng, ac ahkuhtweyac lah eltahl eslah fuhkah. Puk ma tuhkuh tok, Nuhnuhnkuh neke 2 Kronikel, ayaollac ma mwet Israel ah puhla ke acn in wuhlweacng, ke pacl se eltahl akwucki nuhke pacl se eltahl tuh kuhtangyucklac sin Mwet Assyria ac Babylon. Puk lal Ezra ac Nehemiah sruhmuhn ke fohlohk luhn kuhtuh un Mwet Israel nuhke kacpituhl, Jerusalem, pacl loeles tohkoh. Sahflah, puk lal Esther kapsruh saoko sramsram ke Mwet Israel muhta in srohoh ye masap luhn mwet Persia.

Ac pa ingacn ke ma sikyak ke Wuhlweacng Mahtuh sahflah. Kuhtuh mwet tuhfahna riti Pwacpuhl tuh lut ke eltahl konwacack lah eltahl ritwelah tari sramsram ke Wuhlweacng Mahtuh met liki eltahl ritwelah puhs liki tahfuh sra puk kac ah. Tohkohl Esther, kuht tiacna eis yohk sramsram mahtuh ke mwet Israel ah. In ahollah, puk ma tuhkuh tok—yohkna puk luhn mwet pahluh—falyang nuhke puhlan pacl ma sramsram mahtuh ke puk inge ituckyang.3 Kuhlwacnsap luhn mwet pahluh Jeremiah, in mwe srihkasrak, muhtwacwacack ke pacl se ma sikyak inge sihmihsyucklac ke 2 Tohkohsrah 22–25 (as ke ma suhmuhslah sahyac ke 2 Kronikel 34–36). Etuh lah kuh in ekuhllah ohiyen rit lom ke kwewana sramsram mahtuh sruhmuhyuck ac ke puk luhn mwet pahluh.

Ke Sie Ma Tiacna Falyang

Ke riti Wuhlweang Mahtuh, oacpacna kuhtuh sramsram mahtuh, kom ac kuh pacna in riti ke mwet oruh ma kuh fahklah ma se, liyeyuck mihsenge, oacna in usrnguck kuh finne fohs. Kuht enenuh in sano ma se inge—mwet suhmuhslah Wuhlweacng Mahtuh liye facluh ke sie ngetnget ma tuh, in kuhtuh ohiyac, sie likina ma lasr uh. Lokoalok, inmahsrlon muhtuhnfacl, ac ma kunohkohn luhn muhtwacn pa kuhtuh sin ohiac ma mwet sihm ke pacl met ah sahp tuh liye sie liki ma kuht oruh mihsenge.

Na meac kuht ac oruh ke kuht liye pohloh kahs lihn ma suhmuhslah ma oacna in ahkfosrngah? Ma se met, sahp kuh in kasruh nuhkuh ke kais sie pohloh kahs ke sie ahkuhtweyac kahlwem ah. Plwacn luhn God falyang fuhkah nuhke plwacn in molwelah? Falyang fuhkah nuhke ma kom etuh ke ohiaycl Pahpah Inkuhsrao ac Jisus Kraist? Falyang fuhkah nuhke ma pwacye ikacklah ke kuhtuh ma suhmuhslah kuh ke luti luhn mwet pahluh? Ac falyang fuhkah nuhke mahmah luhn Nguhn Muhtahl nuh ke insiom ac nuhnak lom sifacna?

In kuhtuh ohiyac, pohloh kah se sahp ac tiac arlac falyang nuhke oacna sie ma inge. Kuhtuh pacl uh pohloh kahs inge kuh in oacna ip se ke puhsul se ma oacna in wacngihn acn se inmahsrlon ip ma kom akiac tari. Srihke in pahtok ip sac in falyang tiac ohiac wowo se. Kuh in tiac fuhlweack ke puhsuhl fohn sac. In ahollah, sahp kom ac enenuh in fihliac ip sac nuh sahyac ke kihtin pacl. Ke kom sulpac luti ac nwacklah inkaiyen puhsuhl sac, kom ac kuh in liye wo lah ip ac e falyang fuhkah.

Ac kuh pac in kahsruh in esam lah in weacng oasr karihngihnyuck sie ngetnget, sramsram mahtuh lihn ma suhmuhsalah eltahl sramsramkihn ke tahfonglac luhn mwet uh. In mwe srihkasrak, ke yac siofok somlah, “puhkantwen ma wo ac sacohk [tuh] itucklac liki [Pwacpuhl],” weacng ma pwaye yohk srihpac ke mwe luti, akwuck, ac wuhlweacng (1 Nephi 13:28; liye pac fuhs 26, 29, 40). Ke pacl sac pacna, kuht enenuh in fahk na pwacye lah ngetnget lasr sifacna uh oacyacpac oasr karinginyac: ac kwacna puhs ma kuht tiac arlac kahlwem kac ac kihsen siyuck kuht koflah in tohpohklah.

mwet se oraclah puhsuhl se fohnlah

Kuhtuh pohloh kahs ke ma suhmuhslah sahp oacna puhsuhl se ma kuht tiac etuh lah ac falyang inkaiyen puhsuhl sac.

Sokwack Yot Sacok sac

Tuhsruhk ke kihtihn pacl, kihsen siyuck tiac toplac tiac kuh in sruokkuhti liki Yot sacohk ke ma pwacye wacngihn sahflahiyac ma konweyuckyak ke Wuhlweacng Mahtuh—finne yot sacohk inge kuhtuh pacl uh wihklac ye fohk yotyot luhn mwe ahkfohs sikyak ac sulaclah koluk oreklac sin mwet tiac suwohs. Sahp ma sacohk se emet ke yot sacohk inge pa sramsram ac pohloh kahs ma fahkwack ke luhngse luhn God—yohkna nuh selos ma kihfucs nuhnak lasr nuhke kisackuhnlah luhn Jisus Krasit. Liyeyuck ke oacna sie siskac, yot sacohk oacna nge sahrmwelihk arulacna kahlwem mihsenge oacpacna eltahl oruh pacl met ah. Ac mweyen ma suhmuhslah inge sruhmuhn ke mwet wuhlweacng luhn God—mukul ac muhtwacn suc oasr muhnahs in ikoac la ac srackna luhngse ac kuhlwacnsuhpuh Leum—yot sacohk luhn ma pwacye pucspucs ke puk in sramsram mahtuh ke Wuhlweacng Mahtuh.

yot sacok

Mwe Kahsruh

  1. Sramsram mahtuh ke Pwacpuhl oasr yohrohsr mihsenge pa orekma se emet luhn mwet sihm pucspucs ac mwet ahkos, suc kuhtuh pacl orekma ke yac puhs, finne yac siofok, tukihn pacl se eltahl sruhmuhn. Eltahl epacl nuhke kain in mwe kahsruh ke sramsram mahtuh ac orek sulaclah ke ma in ituckyang nuhke ma eltahl suhmuhslah ac ma in itucklac.

  2. In mwe srihkasrak, finne 1–2 Kronikel el sruhmuhn kuhtuh ke pacl sac pacna oacna 1 Samuel 31 ne ke sahflahiyen 2 Tohkohsrah, ma suhmuhslah ke 1–2 Kronikel ahkuhtweyac siena ma sruhmuhnyuck ac oraclah sie pacna ngetnget, lohacng muhkwena ke Southern Kingdom luhn Judah ac kwacna eslah sramsram tiac pwacye kacl David ac Solomom (kapsruh, in mwe srihkasrak, 2 Samuel 10–12 ke 1 Kronikel 19–20 and 1 Tohkohsrah 10–11 with 2 Kronikel 9). Come, Follow Me ahkuhtweyac lutlut ke ma suhmuhslah ke 1 ac 2 Tohkohsrah, tuh oasr ma yohk srihpac ke kapsruh ma suhmuhslah se ingacn nuhke 1 ac 2 Kronikel. Ac kuh in kahsruh in etuh lah orekma ke 1 Samuel–2 Tohkohsrah kuh in tuh muhtwacwacack met liki tohkohsrahi Babylon kuhtanglah Judah ac ahksahfyeyucklac ke pacl in srohoh fin acn Babylon. Ma suhmuhslah se inge oreklac nuhke 1–2 Kronikel, ke lwacyacn se sahyac ah, tuh orekweni tukihn mwet Jew fohlohk nuh Jerusalem liki srohoh laltahl ah. Ke kom riti, sahp kom kuh in motko lah fuhkah ohiyac sahyac inge kuh in oraclah ngetnget luhn mwet ahkos inge ke ma suhmuhslah sahyac.

  3. Ke muhtwacacackiyen mwe kahsruh se inge kom fah konwacack ke “Ahkuhtweyac Fototo Ke Wuhlweacng Mahtuh,” sie puhlan pacl ma ahkkahlwemye fuhkah kuhlwacnsap luhn kais sie mwet pahluh falyang nuhke sramsram mahtuh luhn Israel (oacna ke ma kuht etuh kac). Kom ac akihlen lah ma yohk srihpac se emet ke puk luhn mwet pahluh ke Wuhlweacng Mahtuh puhtatyang nuhke apkuhran in sahflah ke puhlan pacl sac—met likina ac tok likina tuhlihk nuhtin Israel tuh kuhtangyucklac, mwet srohoh, ac muhsahlwelihk sin mwet lokoalok laltahl.

  4. Liye Ip Yohk ke Luhlahlfongi 1:8.