Akwụkwọ Agụgụala ndị dị niime Agba Ochie

Dị ka o kwesịrị, a na-akọ akụkọ ndị a site n’echiche ụfọdụ. Naanị dị ka ọ dịghị ekwe omume ile okooko osisi, nkume, ma ọ bụ osisi anya site n’ihe karịrị otu aka otu mgbe, ọ ghaghị ime na nkọwapụta nke agụgụala ga-egosipụta nhụnuuche nke onye ahụ ma ọ bụ otụ̀ nke ndị na-ede ya. Nhụnuuche nke a gụnyere njikọ nke mba ma ọ bụ agbụrụ na njirimara na nkwenye niile nke obodo ha. Ịmara nke a nwere ike nyere anyị aka ghọta na ndị odee na ndị nchịkọta nke akwụkwọ nke agụgụala lekwasịrị anya n’ụfọdụ nkọwa ebe ahapụrụ ndị nke ọzọ. Ha chere echiche nke ndị ọzọ agaraghị eche. Ma nchịkọta ha debeere nʻelu nkọwa na echiche ndị ahụ. Anyị nweziri ike hụta nhụnuuche dị iche gburugburu akwụkwọ niile nke Baịbụl (ma mgbe ụfọdụ niime otu akwụkwọ ahụ kwa). Ka anyị na-amatakwu nhụnuuche ndị a, mgbe ahụ ka anyị na-akacha aghọtazi akwụkwọ nke agụgụala niile karịa.

Otu nhụnuuche ama ama dị niime akwụkwọ agụgụala Agba Ochie bụ nhụnuuche nke ụmụ Izrel, ndị ọgbụgba ndụ nke Chineke. Okwukwe ha niime Onyenwe anyị nyeere ha aka hụta aka Ya na ndụ ha na niime ihe niile gbasara mba ha. Ebe akwụkwọ agụgụala ọha dị ka ọ naghị ahụta ụmụ ihe nʻụzọ dị otu a, nhụnuuche ime mmụọ nke a bụ akụkụ nke ihe mere akwụkwọ agụgụala niile nke Agba Ochie si baa uru nye ndị ahụ na-achọ iwulite okwukwe nke onwe niime Chineke.

Akwụkwọ agụgụala malitere ebe akwụkwọ Ditronomị kwụsịrị, ebe afọ ngagharị nke ndị Izrel niime alaịkpa na-achọ ịbịa na ngedebe. Akwụkwọ nke Joshua gosiri ụmụ Izrel dị njikere ịbanye Canaan, ala ekwere ha na nkwa, ma kọwaa otu ha siri were ya kpamkpam. Akwụkwọ nke na-esote, Ndị Ikpe ruo 2 Ihe e mere, na-egosi nhụmiihe dị niime ala e kwere na nkwa, site n’oge ahụ ha doziri ya tutu ruo oge Assyria na Babịlọn meriri ha. Akwụkwọ niile nke Ezra na Nehemaya na-akọ maka nlọghachi nke otụ̀ dị iche iche ndị Izrel ruo n’isi obodo ha, Jerusalem, mgbe ọtụtụ iri afọ gasịrị. N’ikpeazụ, akwụkwọ nke Esta na-akọ akụkọ nke ndị Izrel bi nʻala ọzọ n’okpuru ọchịchị ndị Persia.

Ma nke ahụ bụ ebe ihe mere eme nke Agba Ochie kwụsịrị. Ndị na-agụ Baịbụl oge mbụ na-enwe ịtụnaanya ịhụta na ha agụsiwo akụkọ nke Agba Ochie n’ezie tupu ha agụọ ihe karịrị ọkara ihu akwụkwọ ya niile. Esta gasịa, anyị enweghị ozi ọzọ banyere agụgụala nke ndị Izrel. Kama, akwụkwọ ndị sotere—kacha nke akwụkwọ nke ndị amụma—dabara niime oge nke akwụkwọ agụgụala gosipụtara. Ije ozi nke onye amụma Jeremaya, ịma atụ, mere n’oge ihe omume niile edekọrọ niime 2 Ndị Eze 22-25 (na nkọwapụta myiri ahịrị niime 2 Ihe e mere 34-36). Ịmara nke a nwere ike metụta ụzọ i si agụ ma nkọwa agụgụala niile ma akwụkwọ nke amụma niile.

Mgbe ị na-agụ Agba Ochie, dị ka agụgụala ọbụla, ị nwere ike ịgụ banyere ndị mmadụ na-eme ma ọ bụ na-ekwu ihe nke, nye anya oge ugbu a, yiri ka ihe ijuanya ma ọ bụ ọbụna na-enye nsogbu. Anyị kwesịrị ịtụanya nke a—ndị odee Agba Ochie hụrụ ụwa site nhụnuuche nke dị, n’ụzọ ụfọdụ, iche nnọọ site na nke anyị. Ime ihe ike, mmekọ agbụrụ, na ọrụ ndịinyom bụ nnọọ ụfọdụ ihe nke ndị odee mgbe gboo nwere ike hụworịị n’ụzọ dị iche karịa otu anyị na-eme taa.

Ya mere gịnị ka anyị kwesịrị ime mgbe anyị bịakwutere edereede ndị dị niime akwụkwọ nsọ yiri ihe nsogbu? Na mbụ, o nwere ike nyee aka ịtụle edereede nke ọ bụla jiri ọnọdụ sara mbara. Kedụ otu o siri daba n’atụmatụ nzọpụta nke Chineke? Kedụ otu o si daba n’ihe ị maara banyere ọdịdị nke Nna nke Eluigwe na Jizọs Kraịst? Kedụ otu o si daba n’eziokwu ndị ekpughere niime akwụkwọ nsọ ndị ọzọ ma ọ bụ ya na nkuzi niile nke ndị amụma dị ndụ? Ma kedụ otu o si daba na ntaka niile nke Mmụọ nye obi na uche nke gị?

N’ọnọdụ ụfọdụ, edereede ahụ nwere ike yie ihe na-agaghị adaba n’ihe nke ọbụla na ndị a. Mgbe ụfọdụ edereede ahụ nwere ike dịrị ka pọzụụl na-eyighị dị ka o nwere ọnọdụ n’etiti urughuru ndị ọzọ ị chịkọtaworo. Ịnwa ịmagide ibe ya ahụ ka ọ daba abụghị ụzọ kachasị mma. Mana ọbụghịkwanụ ma iwepụ aka na pọzụụl ahụ niile. Kama, e nwere ike i kwesịrị idobe ibe ya ahụ n’akụkụ nwa oge. Dị ka ị na-amụtakwu ma tinyekọta ọnụ pọzụlụ ndị ọzọ, i nwere ike hụtazie otu ibe ya ahụ si dabanye.

O nwekwara ike nyee aka icheta na tinyekwara na ọ nwere naanị otu nhụnuuche kpọmkwem, agụgụala niile nke akwụkwọ nsọ nwekwara ike inwe mperi nke mmadụ. Ịma atụ, na narị afọ ndị gara aga, “ọtụtụ ihe ndị dị mfe nghọta ma dị oke ọnụ ahịa [ka] ewepụrụ site na [Baịbụl],” gụnyere eziokwu ndị dị mkpa banyere ozizi, emume nsọ niile, na ọgbụgba ndụ niile (1 Nifaị 13:28; lee kwa amaokwu ndịa 26, 29, 40). Mgbe ahụkwa, anyị kwesịrị ịdị njikere ịnabata na nhụnuuche nke onwe anyị belatakwara ebelata: aga enwekarị ihe ndị anyị aghọtazighị nke ọma na ajụjụ ndị anyị na-enweghị ike ịza ugbua.

Mana ka ọ dị ugbu a, ajụjụ ndị azabeghị ekwesịghị idebe anyị site na gem niile dị oke ọnụ ahịa nke eziokwu ebighị ebi nke achọtara niime Agba Ochie—ọbụna ọ bụrụ ma gem ndị ahụ mgbe ụfọdụ zoro ezo niime ala nkume nkume nke nhụmiihe ndị na-enye nsogbu na nhọrọ ndị na-adịghị mma nke ndị na-ezughị oke mere. Elemaanya gem ndị kachasị dị oke ọnụ ahịa niime ndị a bụ akụkọ niile na edereede ndị na-agba ama ịhụnaanya nke Chineke—kacha nke ndị ahụ na-ebuga uche anyị gaa n’aja nke Jizọs Kraịst. A na-ele ya anya site n’akụkụ ọ bụla, gems dị ka ndị a na-egbuke nnọọ taa dị ka ha mere n’oge ahụ. Ma niihi nkọwapụta ndị a na-ekwu maka ndị ọgbụgba ndụ nke Chineke—ndịikom na ndịinyom ndị nwere adịghị ike nke mmadụ ma nagbanyeghi hụ Onyenwe anyị n’anya ma na-ejere ya ozi—gems nke eziokwu jupụtara n’akwụkwọ agụgụala nke Agba Ochie.