“Hānuere 19–25. Te Takanga o Arama rāua ko Iwi: Kenehi 3–4; Mohi 4–5,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Kawenata Tawhito 2026 (2026)
“Hānuere 19–25 Te Takanga a Arama rāua ko Iwi,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau 2026
Arama rāua ko Iwi, nā Douglas Fryer
Hānuere 19–25: Te Takanga a Arama rāua ko Iwi
Kenehi 3–4; Mohi 4–5
I te tuatahi, ko te āhua nei he kōrero pōuri ngā kōrero e pā ana ki te Takanga a Arama rāua ko Iwi. I peia atu a Arama rāua ko Iwi ki waho i te Kāri o Erene. I tonoa atu rāua ki roto ki tētahi ao o te mamae, o te pōuritanga, ā, o te matenga (tirohia Kenehi 3:16–19). Ā, i weheruatia atu rāua i tō rāua Matua i te Rangi. Engari, mā ngā mea pono i whakahokia mai nei e te Poropiti Hōhepa Mete i te pukapuka a Mohi ka kite tātou i tētahi taha motuhake e pā ana ki te Takanga.
Āe, he ātaahua te Kāri o Erene. Engari me nui kē atu i te ātaahua e whaiora ai a Arama rāua ko Iwi. Ko te mea nui mō rāua—mō tātou—arā, ko te āheinga kia tipu. E tika ana kia wehe rāua i te Kāri o Erene, arā, koia te hīkoinga tuatahi e hoki atu ai ki te Atua, ā, kia meinga kia rite ki a Ia a tōna wā. Ko tōna tikanga ko te tū atu ki ngā mea e tū mai ana, ko te kōwhiri, ko te mahi hē, ko te ako me pēhea e rīpenetā ai, me te whakawhirinaki ki te Kaiwhakaora, nā Tana Whakamārietanga e taea ai te whakawhanake, ā, nā konā rongo ai i “te koa o te hokonga” (Mohi 5:11). Nō reira, ina pānui koe e pā ana ki te Takanga o Arama rāua ko Iwi, kaua e aro pūmau ki te taha pōuri engari ki ngā mea e taea ana—kaua ki te pararaiha i riro atu i a Arama rāua ko Iwi engari ki te korōria e whiwhi ai tātou he mea nā tā rāua kōwhiringa.
Ngā Whakaaro mō te Ako i te Kāinga me te Hāhi
Kenehi 3; Mohi 4
He wāhanga te Takanga e tino whai tikanga ana nō te mahere a te Atua.
He pono te kōrero nā tā Arama rāua ko Iwi kōwhiringa ahu mai ai ngā uauatanga maha e rongo ai tātou i tēnei oranga. Engari ehara i te mea pōuri tātou ki tā rāua kōwhiringa. I a koe e pānui ana i Kenehi 3 me Mohi 4, tērā pea ka uia koe anō, he aha i whakahirahira ai te Takanga ki te mahere a te Atua?
E ai ki Mohi 5:9–12, he aha ngā whakaaro a Arama rāua ko Iwi e pā ana ki te Takanga? Me pēhea koe e whakahāngai ai i ā rāua kupu ki ngā āhuatanga e pā ai ki a koe i tēnei ao taka noa? He aha atu tāu e ako ai i 2 Nīwhai 2:19–25?
Tirohia anōtia Mōhia 3:19; Arami 12:21–37; Whakaakoranga me ngā Kawenata 29:39–43.
Wehenga i Erene, nā Annie Henrie Nader
Kenehi 3:1–7; Mohi 4:22–31; 5:4–15
Ko tā Ihu Karaiti e homai ai he tūmanako, ā, he hokonga.
E hāngai ana ngā kōrero mō Arama rāua ko Iwi ki te tūmanako me te hokonga mā roto i a Ihu Karaiti. Nā, ki te hia kite atu he aha e pērā ai, me tīmata pea koe mā te rapu i ngā kōrero e pā ana ki te Takanga i Kenehi 3:1–7; Mohi 4:22–31 kātahi ka māka, ka whakarārangi rānei tāu e rapu ai. He aha te hua o ēnei āhuatanga ki a koe anō? Kātahi koe ka taea te tiro i Mohi 5:4–15, e rapu ana i tā te Atua mahere hei hoko i a tātou i ēnei tūāhuatanga. He aha i “koa” ai a Arama rāua ko Iwi whai muri i tā te anahera toro iho ki a rāua? He aha tāu e ako ai e pā ana ki a rāua me te mahere a tō tātou Matua i te Rangi?
Tirohia anōtia “Because of Him” (whitiāhua), Wharepukapuka Rongopai.
Because of Him
Kenehi 3:16; Mohi 4:22
He aha te tikanga o te kōrero e mea ana mā Arama a Iwi e “whakahaere”?
I ētahi wā kua whakamahia tēnei whiti e kīa ai he pai te mahi kino a te hoa tāne ki tana hoa wahine. I ēnei wā, kua whakaakona mai tātou e ngā poropiti a te Ariki he taurite te mana o te tāne me te wahine i roto i tā rāua whai atu i ngā haepapa o te whānau (tirohia “The Family: A Proclamation to the World” [Wharepukapuka Rongopai]). Nā Erata Dale G. Renlund rāua ko Tuahine Ruth Lybbert Renlund i whakamārama, nā, ko tā te hoa tāne tika “he whai atu kia minita; ka whakaae ki ōna hē kātahi ka rapu murunga i ōna hara; ka tere ki te tuku mihi; ka whaiwhakaaro ia ki ngā hiahia o tana whānau; ka rongo ia i te taumaha nui o ngā haepapa kia tukuna atu ngā ‘mea e tika ana mō te oranga me te tiakanga’ i tana whānau; ka atawhaitia tana hoa wahine i runga i te whakaaro nui me te aroha nui. … Ka manaaki ia i tana whānau” (The Melchizedek Priesthood: Understanding the Doctrine, Living the Principles [2018], 23).
Mā te mana kōwhiringa, mā te tauarotanga e tipu ai ahau.
Nā Erata Dale G. Renlund ako, “Ko te whāinga a tō tātou Matua i te Rangi ki te taha o ngā mahi a te mātua, ehara i te mea kia meatia Ana tamariki kia mahia ngā mea tika; engari ko tāna kē kia kōwhiria e Ana tamariki te tika, ā, kia meinga kia rite ki a Ia” (“Choose You This Day,” Liahona, Noema 2018, 104). He aha e whakahirahira ai i te mahere o te Matua i te Rangi kia kōwhiria e tātou te mahi tika?
I a koe e pānui ana i Mohi 4:1–4, kimihia tā te Matua i te Rangi rāua ko Ihu Karaiti i mahi ai hei tiaki i tō mana ki te kōwhiri—arā, tō mana kōwhiringa. Me pēhea koe e toro atu ai ki tō rāua mana tiaki? Hei whakaaro anō, tēnā rangahaua te wāhanga “Make inspired choices” i For the Strength of Youth: A Guide for Making Choices (4–5).
Me pānui rānei tā Rīhai i ako ai e pā ana ki te mana kōwhiringa i 2 Nīwhai 2:11–20, 25–30. He aha e tika ai te tauarotanga mō tō mana kōwhiringa? Me pēhea koe e whakaatu ai i tō whakawhetai ki a Ihu Karaiti mō Tāna “whakawātea i a koe kia kōwhiri”? (2 Nīwhai 2:27).
Tirohia anōtia tā Dallin H. Oaks, “Opposition in All Things,” Liahona, Mei 2016, 114–17; Ngā Kaupapa me ngā Pātai, “Agency,” Wharepukapuka Rongopai “Choose the Right,” Hymns, no. 239.
Me kaha ake te mahi tahi. He maha ngā mahi e taea ana me tō kotahi, me tō whānau, me tō akomanga rānei; i roto hoki i ngā rōpū iti; taki rua rānei. Meatia ngā rautaki maha e whai wāhi mai ai te tokomaha ki te mahi tahi. Mō tēnei mahi, māu tētahi tangata, tētahi rōpū rānei e tono kia pānuitia Mohi 4 me te pukapuka aratohu For the Strength of Youth i te wā e rangahaua ana e tētahi atu rōpū ngā whiti i 2 Nīwhai 2. Kātahi ka whakaakona e rātou ngā mea i ako ai rātou i tā rātou ake pānuitanga.
Ko tā Hātana “he tinihanga, he whakakāpō” i ahau.
I a koe e pānui ana i Mohi 4:4–12; 5:13–33, kia huri ō whakaaro ki te whakarārangi i ngā huarahi i whakamātau ai a Hātana ki te kukume atu i a Arama rāua ko Iwi me ā rāua tamariki. He aha āna mahi kia pērā anō i ēnei rā? He aha tā te Matua i te Rangi hei āwhina kia kaupare atu ai e koe ngā mahi tinihanga a Hātana?
“Nāku, nā te Ariki te Atua … rātou i whakakākahu.”
Whai muri iho i te kai i te hua rākau i rāhuitia ai, ka ngana a Arama rāua ko Iwi te whakakākahuria e rāua tō rāua tahanga. Nāwai rā, ka kī ake te Ariki Māna rāua e whakakākahu. I a koe e pānui ana i Mohi 4:13–16, 27, me āta aro atu ōu whakaaro ki ngā mea e whai ake nei:
-
Kia whakaaroarohia he aha te hāngaitanga o te tahanga me te kākahu i roto i ngā karaipiture (hei tauira, tirohia, Whakakitenga 7:9, 13–15; 2 Nīwhai 9:14; Whakaakoranga me ngā Kawenata 109:22–26, 76). He aha ngā mea e ako ai koe e pā ana ki te tahanga me te whakakākahuranga a Arama rāua ko Iwi?
-
Mehemea kua whiwhi i ō hoatutanga tapu i roto i te temepara, kia huri ō whakaaro ki tā Arama rāua ko Iwi e kī atu ai ki a koe e pā ana ki te whakahirahiratanga o tō kāmana temepara me ōna tohu.
Tirohia anōtia “Sacred Temple Clothing” (whitiāhua), Wharepukapuka Rongopai.
Sacred Temple Clothing
Ka whiwhi te Atua i aku whakaherenga mehemea ka tāpaea atu e au i runga i te ngākau pai me te manawa ngohengohe.
I a koe e rangahau ana i Mohi 5:4–9, 16–26, kia huri ngā whakaaro ki ngā whakaaro a Arama rāua ko Iwi me ā rāua tama a Kaina rāua ko Apera e pā ana ki te whakahere. He aha te Ariki i pai ai ki tā Apera whakahere engari kīhai i pai ki tā Kaina?
E ai ki te Ariki, he aha ngā whakahere me tāpae e koe? Kei roto rānei i ēnei whiti ētahi kōrero nā konā huri ai ō whakaaro e pā ana ki te whakahere?
Hei whakaaro anō, tirohia tā tēnei marama whakaputanga o te makahīni Liahona me For the Strength of Youth .
Ngā Whakaaro mō te Whakaako Tamariki
Ka whakaorangia tātou i te Takanga, he mea nā Ihu Karaiti.
-
Hei āwhina i āu tamariki e pai ake tō rātou mārama ki te Takanga a Arama rāua ko Iwi, māu ngā whakaahua e kape i “Adam and Eve” (i Old Testament Stories, 13–16) kātahi ka kutikutia mai. Kātahi ka taea te mahi tahi kia whakapiri tahi anō ngā whakaahua i a koutou e kōrero ana e pā ana ki ngā mahi a Arama rāua ko Iwi. I a koutou e pēnei ana, me kōrero e pā ana ki te take e whakahirahira ana, i roto i te mahere a te Matua i te Rangi, kia wehe atu a Arama rāua ko Iwi i te Kāri o Erene.
-
Ka rongo ō tamariki i te whakawhetai mō te Whakamārietanga a Ihu Karaiti i a rātou e mārama haere ana me pēhea Tāna e turaki iho ai i ngā herenga o te Takanga. I a koutou e pānui tahi ana i Mohi 4:25; 6:48; Romana 5:12; 2 Nīwhai 2:22–23, āwhinatia ō tamariki kia rapu huarahi e whakaoti ai i tēnei rerenga: “Nā te Takanga, Māku …” Kā mutu, i a koutou e pānui tahi ana i Mohi 5:8–11, 14–15; 6:59; Arami 11:42, mā rātou tēnei rerenga e whakaoti: “Nā Ihu Karaiti ka … ahau” Kōrerotia atu tētahi ki tētahi e pā ana ki ō whakawhetai ki a Ihu Karaiti.
E taea ana e au te kōwhiri i te tika.
-
Kia huri ō whakaaro ki tētahi akoranga ā–ringa hei whakatūwhera ake i ngā kōreo e pā ana ki te tikanga o te mana kōwhiringa: tonoa ō tamariki kia karakarangia te whārangi mahi mō tēnei wiki, engari me hoatu e koe te tae kotahi. He aha te take e pai ake ai mehemea he maha ngā kōwhiringa? Kātahi ka taea te pānui tahi i Mohi 4:1–4 me te kōrero e pā ana ki te take e hiahia ana te Atua kia taea ai e tātou te kōwhiri i te tika me te hē. He aha tā te Matua i te Rangi rāua ko Ihu Karaiti hei āwhina i a tātou kia kōwhiria te pai?
-
Āwhinatia ō tamariki kia whakaarohia ake, kia tāngia hoki e rātou ētahi pikitia mō ngā kōwhiringa pai e meatia nei e rātou kia whai atu ai i a Ihu Karaiti. Waiatahia ngātahitia rānei tētahi waiata e pā ana ki te kōwhiri i ngā kōwhiringa pai, pērā i “Choose the Right Way” (Children’s Songbook, 160–61). Ka kōrero tētahi ki tētahi e pā ana ki tētahi kōwhiringa pai kua meatia nei e koe, ā, he aha anō te hua.
Te Takanga, nā Robert T. Barrett
E taea ana e au te inoi ki te Matua i te Rangi.
-
I te peinga atu i a Arama rāua ko Iwi i te Kāri o Erene, kāore i taea e rāua te piri tonu ki te Matua i te Rangi. Pānuitia Mohi 5:4, 8 ki ō tamariki, kātahi ka āwhinatia rātou ki te rapu he aha tā Arama rāua ko Iwi kia whakatata atu ki a Ia, ā, kia rongo ai i a Ia. He aha ētahi mea e taea te kī ake i a tātou e inoi ana ki tō tātou Matua i te Rangi?
Hei whakaaro anō, tirohia tā tēnei marama whakaputanga o te makahīni Friend .
I Runga i te Ritenga o te Whakaherenga o te Tama Kotahi Anake a te Matua, nā Mike Malm (tirohia Mohi 5:5–9)