Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au
12–18 Sānuali “Naʻe Fakatupu ʻe he ʻOtuá ʻi he Kamataʻangá ʻa e Langí mo e Māmaní”: Sēnesi 1–2; Mōsese 2–3; ʻĒpalahame 4–5


“12–18 Sānuali. ‘Naʻe Fakatupu ʻe he ʻOtuá ʻi he Kamataʻangá ʻa e Langí mo e Māmaní’: Sēnesi 1–2; Mōsese 2–3; ʻĒpalahame 4–5,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Fuakava Motuʻa 2026 (2026)

“12–18 Sānuali. ‘Naʻe Fakatupu ʻe he ʻOtuá ʻi he Kamataʻangá ʻa e Langí mo e Māmaní’,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au: 2026

māmani pea mo e māhiná

12–18 Sānuali: “Naʻe Fakatupu ʻe he ʻOtuá ʻi he Kamataʻangá ʻa e Langí mo e Māmaní”

Sēnesi 1–2; Mōsese 2–3; ʻĒpalahame 4–5

Koeʻuhí ʻoku mātuʻaki fakaʻofoʻofa mo fakaʻeiʻeiki ʻa e māmani ʻoku tau ʻi aí, ʻoku faingataʻa leva ke fakakaukauloto ki he taimi naʻe “fuofuonoa ʻa [e] māmaní mo lalá” pea “teʻeki ai ke ngaohi ha meʻá” (Sēnesi 1:2; ʻĒpalahame 4:2). Ko e me‘a ʻe taha ʻoku akoʻi mai ʻe he talanoa ʻo e Fakatupú, ʻe lava ʻe he ʻOtuá ʻo ngaohi ha meʻa fakaʻeiʻeiki mei ha meʻa naʻe teʻeki ai ke fakatahatahaʻi. ʻOku tokoni ke manatuʻi ia ʻi he taimi ʻoku ngali moveuveu ai ʻa e moʻuí. Ko e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻa e Tupuʻangá, pea ʻoku ʻikai ʻosi ʻa ʻEna ngāue fakatupu kiate kitautolú. Te Na lava ʻo fakamaama ʻa e ngaahi momeniti fakapoʻuli ʻi heʻetau moʻuí. Te nau lava ʻo fakafonu hotau tuʻunga taʻe kakató ʻaki ʻa e moʻuí. Te nau lava ʻo liliu kitautolu ki ha kakai fakalangi naʻe fakataumuʻa pē ke tau aʻusiá. Ko e ʻuhinga ia ʻo e fakatupu ʻi he ʻīmisi ʻo e ʻOtuá, ʻi Hono tataú (vakai, Sēnesi 1:26). ‘Oku tau malava ke hoko ʻo hangē ko Iá: ko ha kakai hākeakiʻi, nāunauʻia, mo fakalangi.

Ke maʻu ha vakai fakalūkufua ki he tohi ʻa Sēnesí, vakai, “Sēnesiʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá.

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Sēnesi 1:1–25; Mōsese 2:1–25; ʻĒpalahame 4:1–25

“Naʻá ku fakatupu ʻa e ngaahi meʻá ni ʻi hoku ʻAlo pē Taha naʻe Fakatupú.”

Neongo ʻoku ʻikai ke tau ʻilo ʻa e meʻa kotoa pē fekauʻaki mo e founga ne fakatupu ai e māmaní, ka ʻoku mālie ke ʻiloʻi ʻa e meʻa kuo fili ʻe he ʻOtuá ke fakahā mai ʻo fekauʻaki mo e Fakatupú. Ko e hā ha meʻa ʻoku akoʻi atu ʻe he ʻOtuá fekauʻaki mo ia ʻi he Sēnesi 1:1–25; Mōsese 2:1–25; mo e ʻĒpalahame 4:1–25? Ko e hā e ʻuhinga ʻokú Ne finangalo ai ke ke ʻiloʻi ʻa e ngaahi meʻá ni? ʻI hoʻo fakalaulauloto ki he ngaahi fakamatalá ni, te ke lava foki ʻo fakakaukau ki he meʻa ʻoku nau akoʻi atu fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní, Sīsū Kalaisi, ko e māmaní, pea mo koé.

Ke fakatupulaki hoʻo akó, fakakaukau ke lau ʻa e ngaahi veesi ko ʻení lolotonga hoʻo ʻeva atu ʻi he ngaahi fakatupu ʻa e ʻOtuá pe lolotonga hoʻo fanongo ki ha foʻi hiva hangē ko e “ʻA e Meʻa Moʻui Kotoa pē” (Ngaahi Himi, fika 28). Te ke lava ʻo maʻu ha ngaahi fakatātā ʻo ʻEne ngaahi fakatupú ʻe tokoni atu ke ke ongoʻi ʻapasia ki he Tupuʻangá. Fakakaukau ke vahevahe ʻa e ngaahi fakatātā ko ʻení, fakataha mo hoʻo fakamoʻoní, mo e niʻihi kehé.

Vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 101:32–34

ko ha fakatātā ʻo e Ngoue ko ʻĪtení

Ko e Ngoue ko ʻĪtení, tā fakatātaaʻi ʻe Grant Romney Clawson

Sēnesi 1:26–27; Mōsese 2:26–27; ʻĒpalahame 4:26–27

fakaʻilonga seminelí
Naʻe ngaohi au ʻi he ʻīmisi ʻo e ʻOtuá.

ʻI hoʻo lau ʻa e Sēnesi 1:26–27; Mōsese 2:26–27; mo e ʻĒpalahame 4:26–27, fakalaulauloto ki he ʻuhinga ʻo e fakatupu ʻi he “ʻīmisi” pe “tatau,” ʻo e ʻOtuá ko e tangata mo e fefine. Ko e hā e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai hoʻo ʻilo ki he ngaahi moʻoní ʻi he ngaahi veesi ko ʻení? Hangē ko ʻení, ʻoku tokoni fēfē ʻa e he ngaahi moʻoni ko ʻení ki he founga hoʻo vakai kiate koe, ko e niʻihi kehé, pea mo e ʻOtuá? Te nau tokoniʻi fēfē koe ʻi he taimi ʻokú ke ongoʻi ai ʻoku ʻikai ai ke ke tāú?

Ke tokoni ki haʻo fakakaukau ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení, feinga ke fakakakato ha sētesi hangē ko ʻení: “Koeʻuhí ʻoku ou ʻilo naʻe fakatupu au ʻi he ʻīmisi ʻo e ʻOtuá, ʻoku ou fili ke …” ʻE lava ke tokoni hano toe vakaiʻi ʻo e “ʻOku toputapu ho sinó” ʻi he Ki Hono Fakamālohi ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki hono Fai Ha Ngaahi Filí (peesi 22–29). Fakakaukau ke fili ha meʻa te ke fai ke fakahaaʻi ai ki he ʻOtuá ʻokú ke ʻiloʻi ʻoku toputapu ho sinó.

ʻOku fakamoʻoni ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻi he foʻi vitiō ko e “God’s Greatest Creation” (Gospel Library), ki hono fakaofo e sino ʻo e tangatá. ʻI hoʻo sio he vitiō ko ʻení, fehuʻi pē kiate koe, “Ko e hā e founga ʻoku finangalo e Tamai Hēvaní ke u ongoʻi fekauʻaki mo hoku sinó?” Ko e hā nai ha founga ʻoku kehekehe ai ʻeni mei he ngaahi pōpoaki te ke ala fanongo ai mei he niʻihi kehé?

2:47

God's Greatest Creation

ʻE ʻi ai ha kakai ʻe niʻihi te nau pehē ʻoku ʻuhinga e fakatupu ʻi he ʻīmisi ʻo e ʻOtuá ko ʻEne tali kotoa ʻetau ngaahi fakakaukaú, ongó, mo e ngaahi holí pea ʻoku ʻikai fiemaʻu (pe ʻikai lava) ke tau fakalakalaka. Ko e hā haʻo lau ki ai? Ko e hā e ngaahi fakakaukau ʻokú ke maʻu mei he Mōsaia 3:19 mo e ʻEta 12:27?

Vakai foki, Russell M. Nelson, “Ko Ho Sinó: Ko Ha Meʻaʻofa Fakaofo ia ke Mataʻikoloa ʻAki,” LiahonaʻAokosi 2019, 50–55.

Sēnesi 1:27–28; 2:18–25; Mōsese 3:18, 21–24; ʻĒpalahame 5:14–18

Ko e mali ʻi he vahaʻa ʻo ha tangata mo ha fefiné ko e tuʻutuʻuni ia ʻa e ʻOtuá.

“Naʻe fakatahaʻi ʻa ʻĀtama mo ʻIvi ʻi he mali ki taimi mo hono kotoa ʻo e nofo taʻengatá ʻaki e mālohi ʻo [e] lakanga fakataulaʻeiki taʻengatá” (Russell M. Nelson, “Lessons from Eve,” Ensign, Nov. 1987, 87). Fakalaulauloto ki heni ʻi hoʻo lau ʻa e Sēnesi 1:27–28; 2:18–25; Mōsese 3:18, 21–25; mo e ʻĒpalahame 5:14–19. Te ke lava fēfē ʻo tauhi ʻa e nofo-malí ʻaki ʻa e toputapu kuo foaki mai ʻe he ʻOtuá?

Vakai foki, 1 Kolinitō 11:11; “Ko e Fāmilí: Ko ha Fanongonongo ki Māmani,” Gospel Library.

Sēnesi 1:28; Mōsese 2:28; ʻĒpalahame 4:28

ʻOku ou fatongia ʻaki hono tokangaʻi e ngaahi fakatupu ʻa e ʻOtuá.

Ko e hā e meʻa ʻoku fokotuʻu mai ʻe he Sēnesi 1:28; Mōsese 2:28; mo e ʻĒpalahame 4:28 fekauʻaki mo hotau fatongia ki he ngaahi fakatupu ʻa e ʻOtuá? Ko e hā e meʻa ʻoku tānaki atu ʻe he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 59:16–21 mo e 104:13–18 ki hoʻo ʻiló?

Vakai foki, Gérald Caussé, “Ko Hotau Fatongia Tauhi ʻi he Māmaní,” Liahona, Nōvema 2022, 57–59; Topics and Questions, “Environmental Stewardship and Conservation,” Gospel Library.

Sēnesi 2:2–3; Mōsese 3:2–3; ʻĒpalahame 5:2–3

Naʻe tāpuakiʻi mo fakamāʻoniʻoniʻi ʻe he ʻOtuá ʻa e ʻaho Sāpaté.

Naʻe ngaohi ʻe he ʻOtuá ʻa e ʻaho Sāpaté ke māʻoniʻoni, pea ʻokú Ne kole ke tau tauhi ia ke māʻoniʻoni. ʻI hoʻo lau ʻa e Sēnesi 2:2–3; Mōsese 3:2–3; mo e ʻĒpalahame 5:2–3, fakakaukau ki he meʻa ʻokú ne ʻai e Sāpaté ke hoko ko ha “tāpuaki” kiate koé.

Vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 59:9–13; “The Sabbath Is a Delight” (vitiō), Gospel Library.

0:50

Highlight: The Sabbath Is a Delight

Ki ha fakamatala lahi ange, vakai ki he ongo makasini ko e Liahona mo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú ʻo e māhina ní.

fakaʻilonga 01 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Sēnesi 1:1–25; Mōsese 2:1–25; ʻĒpalahame 4:1–25

Naʻe fakatupu ʻe Sīsū ʻa e māmaní.

  • ʻE founga fēfē hoʻo ʻai ke fakafiefia ʻa e ako fekauʻaki mo e Fakatupú ki hoʻo fānaú? Te ke lava ʻo ʻave kinautolu ki tuʻa ke nau kumi ha faʻahinga meʻa naʻe ngaohi lolotonga e vahaʻataimi takitaha ʻo e Fakatupú. ʻE lava foki ke sio hoʻo fānaú ʻi ha ʻū fakatātā ʻo e ngaahi meʻa naʻe fakatupu ʻe Sīsuú (vakai, “Ko Hono Fakatupu ʻo e Māmaní” ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Fuakava Motuʻá, 8–12). Te ke lava leva ʻo talanoa mo hoʻo fānaú fekauʻaki mo hoʻo ongo kia Sīsū Kalaisí hili hoʻo laukonga fekauʻaki mo e Fakatupú.

  • Fakakaukau ke hivaʻi fakataha ʻa e foʻi hiva ʻo kau ki hotau māmani fakaʻofoʻofá, hangē ko e “ʻOku ʻOfa ʻEku Tamai Hēvaní ʻIate Au” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 16). Mahalo ʻe lava hoʻo fānaú ʻo tānaki atu ki he foʻi hivá ha ngaahi meʻa kehe naʻe fakatupu ʻe he ʻOtuá ke tokoni ke nau ongoʻi ai ʻEne ʻofá.

Tokoni ki he fānaú ke fakahaaʻi ʻenau mohu foungá. “ʻI hoʻo fakaafeʻi ʻa e fānaú ke nau tā fakatātā, faʻu ha meʻa, tā valivali, pe tohi ha meʻa ʻoku fekauʻaki mo ha tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí, ʻokú ke tokoni ai ke mahino lelei ange kiate kinautolu e tefitoʻi moʻoní, pea ʻokú ke ʻoange ai ha meʻa mahino ʻoku nau lava ʻo ala mo sio ki ai ke fakamanatu ʻaki e meʻa kuo nau akó” (Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí32).

Sēnesi 1:26–27; Mōsese 2:26–27; ʻĒpalahame 4:26–27

Naʻe fakatupu au ʻi he tatau ʻo e ʻOtuá.

  • ʻE lava ke fakatupulaki ʻe hoʻo fānaú ha ongoʻi ʻapasia mo fakaʻapaʻapa ki honau sino ʻonautolú mo e niʻihi kehé ʻi heʻenau ʻilo naʻe fakatupu kotoa kitautolu ʻi he ʻīmisi ʻo e ʻOtuá. Ke tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻa e ʻuhinga ʻo e meʻá ni, te ke lava ʻo tuku ke sio hoʻo fānaú ki honau ʻīmisí ʻi ha sioʻata pe fakatātā lolotonga hoʻo lau ʻa e Mōsese 2:26–27 kiate kinautolú. Te ke lava foki ʻo fakaʻaliʻali ange kiate kinautolu ʻa e founga ʻoku faʻa “tatau” ai pē ʻa e fanga kiʻi monumanu kei valevalé mo ʻenau mātuʻá (hangē ko ʻení, vakai ki he fakatātā ʻi he fokotuʻutuʻu ko ʻení). ʻE lava ke iku ʻeni ki ha fepōtalanoaʻaki fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ke ke ʻiloʻi naʻe fakatupu koe ʻi he ʻīmisi ʻo hoʻo Tamai Hēvaní.

    ko e pea mo e ʻuhiki
  • Mahalo te ke fiefia mo hoʻo fānaú ʻi hono tā ha sino ʻo ha tangata pea kosi fakatātaá ki ha ngaahi pāsolo. ʻI he feinga hoʻo fānaú ke fokotuʻutuʻu ʻa e pāsoló, te nau lava ʻo talanoa fekauʻaki mo ha ngaahi founga te nau lava ai ʻo fakahaaʻi ki he Tamai Hēvaní ʻoku nau houngaʻia ʻi honau sinó.

Sēnesi 2:2–3; Mōsese 3:2–3; ʻĒpalahame 5:2–3

ʻOku māʻoniʻoni ʻa e ʻaho Sāpaté.

  • Lau ʻa e Mōsese 3:2–3, pea kole ki hoʻo fānaú ke nau fanongo ki he meʻa naʻe fai ʻe he ʻOtuá ʻi he ʻaho hono fitú. Tokoniʻi hoʻo fānaú ke nau kumi pe tā ha ngaahi fakatātā ʻo e ngaahi meʻa te nau lava ʻo fai ʻi he Sāpaté ke hoko ia ko ha ʻaho māʻoniʻoni pea makehe mei he ngaahi ʻaho kehé. Fevahevaheʻaki ʻa e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai kiate koe ke tauhi ʻa e ʻaho Sāpaté ke māʻoniʻoní.

  • Tokoni ke tulamaʻi ʻe hoʻo fānaú ha tūkunga ʻoku nau fakamatalaʻi ai ki ha kaungāmeʻa ʻa e ʻuhinga ʻoku nau fili ai ke fai e ngaahi meʻa he Sāpaté ʻokú ne fakalāngilangiʻi ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsuú. Fokotuʻu ange ke nau fakaʻaongaʻi ʻa e Sēnesi 2:2–3 ʻi heʻenau fakamatalá. ʻOku fakahaaʻi fēfē ʻe heʻetau tauhi e ʻaho Sāpaté ke māʻoniʻoní ʻa ʻetau ʻofa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?

Ki ha fakamatala lahi ange, vakai ki he makasini Ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.

ʻOku ʻafio ʻa Sihova ʻi he ngaahi ʻaó mo Hono toʻukupú ʻi he funga ʻo e māmani ʻokú Ne fakatahatahaʻí

Ko e Fakatupú, tā fakatātaaʻi ʻe Annie Henrie Nader

peesi ʻekitivitī ʻa e Palaimelí: Naʻe fakatupu ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e māmaní