“Ko ngā Reo o te Whakahokinga: Te Whare Herehere o Ripati,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Whakaakoranga me ngā Kawenata 2025 (2025)
“Te Whare Herehere o Ripati,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: 2025
Ko ngā Reo o te Whakahokinga
Te Whare Herehere o Ripati
I a ia e noho herehere ana i Ripati, Mītori, i whiwhi a Hōhepa Mete i ngā reta e whakamōhiotia ana ia e pā ana ki te āhuatanga taumaha o ngā Hunga Tapu i ngā Rā o Muri Nei e āia atu ana i te whenua rā i runga i te whakahau a te kāwana. He reta pōuri nā tana hoa rangatira a Ema. E whakamāramahia ana e āna kupu, e ngā reta whakahoki anō a Hōhepa, e pā ana ki ō rāua mamaetanga me tō rāua whakapono i tēnei wā uaua rawa i te hītori o te Hāhi.
I mau a Hōhepa Mete me ētahi atu i tēnei whare herehere i te takurua o tfe tau 1838–39.
He reta nā Ema Mete ki a Hōhepa Mete, Māehe 7, 1839
E taku hoa rangatira aroha
I te mea kua puta mai tētahi āheinga kia tukuna atu mā tētahi hoa, ka ngana nui au ki te tuhituhi, engari e kore rawa au e ngana ki te whakatakoto iho i ōku kare ā–roto katoa, nā te mea kua weherua tāua i ngā pakitara, ngā pou, me ngā whakarawa, ngā awa tāruturutu, ngā manga rērere, ngā puke rewa, ngā raorao tāheke me ngā mānia, me taua tūkino tika kore nāna nei koe i maka tuatahi ki roto i te whare herehere e mau tonu nei koe ki reira, me ērā atu whakaaro maha, korekore rawa e taea te whakatakoto iho i ōku kare ā–roto.
Me i kore taku mōhio ki te hē kore, me te kuhunga tōtika mai o te aroha o te Atua, e mōhio rawa au kua kore rawa i manawanui i roto i ngā whakamamaetanga kua tau iho nei ki runga i ahau … ; engari kei te ora tonu ahau, ā, e pai ana hoki kia manawanui tonu i roto i ngā whakamamaetanga anō mehemea koia tā te Rangi atawhai e pai ai kia pērāhia hei painga mōu.
E pai ana mātou katoa i tēnei wā, atu i a Whererika e tino māuiui ana.
Ko Arekahānara nonohi, kei roto nei ia i ōku ringaringa, tētahi o ngā tama purotu kua kitea i tō oranga. Anō te nui o tōna kaha, nā, mā te tautoko o tētahi tūru, ka oma haere ia huri noa i te ruma. …
Ko te Atua anake e mōhio ana ki ngā whakaaro o tōku hinengaro me ngā kare ā–roto o tōku ngākau i taku wehenga atu i tō tāua whare, i tō tāua kāinga, tatū atu ana ki ō tāua rawa katoa hāunga ko ā tāua Tamariki nohinohi, kātahi ka whakatika atu taku haere ki waho i te whenua o Mītori, e mahue ana koe kia mau tonu ana i taua whare herehere mokemoke. Engari kāore e tika ana mā te tangata kia pīkauria tēnei rau maharatanga. …
… e manako ana ahau ka whiti te rā hei ngā rangi e tata mai ana. … Nāu katoa [ahau] i roto i te aroha.
Ema Mete
He reta nā Hōhepa Mete ki a Ema Mete, Āperira 4, 1839
E te tau—o taku ate—e taku hoa rangatira.
I te pō o te Taite i noho iho au i te tōnga iho o te rā, i a mātou e tirotiro kau atu ki tua i ngā pou whata o tēnei whare herehere mokemoke, kei te tuhi atu au ki a koe, kia whakamōhiotia atu koe e pā ana ki ngā āhuatanga kua tau iho ki runga i ahau. Ki taku mōhio kua rima marama, e ono ngā rā kua noho nei au i raro te tirohanga o tētahi kaitiaki i te ao me te pō, ā, i roto i ngā pakitara, ngā pou whata, me ngā tatau rino o tētahi whare herehere mokemoke, whare herehere pōuri, where herehere paru. E tuhituhi atu ana ahau i tēnei reta i runga i ngā kare ā–roto e mōhiotia ana e te Atua anake. Tē taea e te pene, te arero rānei, ngā Anahera rānei, te whakamārama, te peita rānei, ngā korikoringa o te whakaaro i raro i ēnei tūāhuatanga ki te hunga kāore anō kia kitea ngā mea kua pā nei ki a tāua. … E tītaha ana tātou ki te ringa o Ihowa, kāore tētahi kē atu, mō tō tātou whakaputanga, ā, ki te kore e meatia e ia, kua kore e meatia, kia mōhio mai koe, e mate nuitia ana ō mātou toto i tēnei whenua; ehara i te mea kua hara mātou. … E te tau, e Ema, e hono tonu ana te rere o ōku whakaaro ki a koe, otirā, ki ā tāua tamariki. … E hiahia ana au kia kite i a Whererika nonohi, a Hōhepa, a Huria, a Arekahānara, a Hōana, me meiha [te kurī o te whānau]. … He pai noa te hīkoi hūkore atu, pōtae kore atu, kākahu kore atu i konei ki a koe, kia kite atu i a koe i runga i te whakaaro he āhuareka, ehara i te mea he whakarīrā. … E pīkauria ana e au ōku aupēhi i runga i te manawaroa, e pērā ana anō te hunga kei tōku taha; kāore anō tētahi o mātou kia kōrapa. E hiahia ana ahau [kia] kaua koe e tuku [ā tāua tamariki] kia wareware ki ahau. Me kī atu ki a rātou e aroha ana tō rātou Pāpā ki a rātou i runga i te aroha poke kore, ā, e meatia ana e ia tāna katoa e taea ai kia tahuti atu i te mapu kia haere atu ki a rātou. … Me kī atu ki a rātou ko tā Pāpā me tamariki pai rātou, me whakaaronui ki tō rātou māmā. …
Nāu,
Hōhepa Mete Tamaiti.