“Ko ngā Reo o te Whakahokinga: Te Whakapākehātanga o te Pukapuka a Moromona,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Whakaakoranga me ngā Kawenata 2025 (2025)
“Te Whakapākehātanga o te Pukapuka a Moromona,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: 2025
Ko ngā Reo o te Whakahokinga
Te Whakapākehātanga o te Pukapuka a Moromona
I te Āperira 1829, ko te marama i whiwhi ai ngā wāhanga 6–9 o te Whakaakoranga me ngā Kawenata, ko te mahi matua a Hōhepa Mete, arā, ko te whakapākehātanga o te Pukapuka a Moromona. Kāore he nui ngā kōrero mō ngā mahi whakapākehātanga whakamīharo, engari e mōhio ana tātou ko Hōhepa te matakite, i āwhinatia ia e ngā taputapu i whakaritea ai e te Atua: ko ngā kohatu pūataata e rua e kīa nei ko te Urama me te Tāmama me tētahi atu kohatu e kīa nei ko tētahi kohatu matakite.
I te wā i uia e pā ana ki ngā mahi whakapākehā, ka kī a Hōhepa “kāore e pai ana kia whākina katoatia atu ngā meka kōrero katoa ki te ao.” He rite tonu tana kōrero, nā, i whakapākehātia “i runga i te takoha, me te mana o te Atua.”
E tautoko ana ēnei kōrero e whai ake nei, he kōrero nā ngā tāngata i kite atu i ngā mahi whakapākehā, e tautoko ana i tā Hōhepa kōrero.
Ema Mete
“I taku hoa tāne e whakapākehā ana i te Pukapuka a Moromona, nāku tētahi wāhanga i tuhi, i a ia e taki ana i ia rerenga, tēnā kupu me tēnā kupu, kātahi ia ka tae ki ngā ingoa tika kāore i taea e ia te whakahua tika, ki ngā kupu roa rānei, ka whakahuahia ngā pū o aua kupu, ā, i ahau e tuhituhi iho ana i aua mea, me i hapa taku tuhi, ka tū ngā mahi kātahi ka whakatikaina taku tuhinga ahakoa tē taea rawa te kite i taku tuhinga iho i aua kupu i taua wā tonu. Kāore kau noa i taea te whakahua tika i te kupu Sarah i te tuatahi, engari ko tāna he whakahua i ngā pū o taua ingoa, kātahi au ka pānuitia mōna.”
“Takoto ai ngā papa i runga i te tēpu kāore kau he whakaaro kia hunaia, e takaia ana ki tētahi kahu tēpu rīnena iti, nāku noa nei i hoatu ki a ia hei takaitanga mō aua mea. I whāwhā au i ngā papa i tētahi wā, i aua mea e takoto noa ana i runga i te tēpu, e whāwhā atu ana i te āhua o ngā papa. Ko te āhua nei he mea ngāwari e rite tonu ana ki te pepa mātotoru, ā, ka tatangi haere tētahi tangi maitai i ngā wā i nukua ngā tahataha ki te kōnui, pērā i tā tētahi e kōnuitia ai ngā tahataha o tētahi pukapuka. …
“Ko taku whakapono he mea tapu te Pukapuka a Moromona—kāore ōku rangirua mō tērā. E whakapono ana au kua kore rawa i taea e te tangata te tātaki haere i ngā tuhinga me i kore ia i whakapākia ki te ringa o te Atua; nā te mea, i ahau e mea ana hei kaituhi māna, ka taki a [Hōhepa] ki ahau hāora atu, hāora mai; i te hokiranga atu whai muri iho i ngā kai, i muri iho rānei i ngā whakatā poto, ka tīmata ake ia i te wāhi i mahue iho nei e ia, kīhai ia i kite atu i te tuhinga, kīhai rānei tētahi wāhanga i pānuitia atu ki a ia. He rite tonu tana mahi i tēnei tūāhuatanga. Kua kore rawa tēnei mahi i taea e tētahi tangata matatau; ā, e tētahi tangata kuare rawa, ā, mātauranga kore pērā i a ia, kua korekore rawa i taea.”
Ōriwa Kautere
Nāku i tuhi ki taku pene ake te whānuitanga o te Pukapuka a Moromona (hāunga ētahi whārangi) i tōna takanga iho i ngā ngutu o te poropiti, i a ia e whakapākehā ana i runga i te takoha me te mana o te Atua, mā te Urama me te Tāmama, arā, e kīa nei e te pukapuka, ko ngā kaiwhakamāori tapu. I kite atu ōku karu, ā, i puritia e ōku ringaringa, ngā papa kōura i whakapākehātia ai. I kite anō au i ngā mea whakamāori.”