“Ko e Teuteu ke Hū Moʻui Taau ki he Temipalé: Ko e Lekomeni Temipalé,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Ko e Teuteu ke Hū Moʻui Taau ki he Temipalé: Ko e Lekomeni Temipalé,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Teuteu ki he Temipalé: Lēsoni 203
Ko e Teuteu ke Hū Moʻui Taau ki he Temipalé
Ko e Lekomeni Temipalé
ʻI he ngaahi taʻu kimuí ni maí, kuo fakavaveʻi ʻe he ʻEikí hono langa ʻo e ngaahi temipalé ʻi he funga ʻo e māmaní. Kuo lahi ange he taimí ni ʻo laka ʻi ha toe taimi kimuʻa, hono maʻu ʻe he kāingalotu ʻo Hono Siasí ha ngaahi faingamālie lahi ange ke hū ki Hono fale māʻoniʻoní ʻi he taimi ʻoku nau mateuteu mo taau ai ke fakahoko iá. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki honau tuʻunga taau ke hū ki he temipale māʻoniʻoni ʻo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Ke tokoni ki he kau akó ke nau teuteu ke ako lahi ange ki he ngaahi tuʻunga moʻui kuo fokotuʻu ʻe he ʻEikí ke hū ki he temipalé, fakaafeʻi kinautolu ke laukonga ʻi he ngaahi fehuʻi ʻo e lekomeni temipalé ʻoku maʻu ʻi he fakamatala fakalahi ʻo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí [2022]. Fakaafeʻi kinautolu ke omi ki he kalasí mo ha faʻahinga fehuʻi pē ʻoku nau maʻu fekauʻaki mo e ngaahi tuʻunga moʻui ko ʻení.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Taau ki he ʻEikí
Ke tokoni ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi tuʻunga moʻui taau ʻa e ʻEikí ke hū ki Hono falé, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke nau fakakaukau ki heʻenau tali ki ha taha ʻo e ngaahi tūkunga ko ʻení pe ko ha ngaahi tūkunga lahi ange:
-
Ko hai te ke fokotuʻu ke:
-
Fakahoko ha ʻaka mahuʻinga ʻi he soká? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Tokoni ke ke ako ki ha sivi ʻoku hanganaki mai? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Hiva tokotaha? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
ʻOatu ha ngaahi fakahinohino? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Naʻe vahevahe ʻe ʻEletā Lainolo S. Lasipeni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ha aʻusia naʻá ne maʻu ʻi heʻene ʻaʻahi ki heʻene tamai ʻi he fonó ʻi he ofi ke ne mālōloó. ʻI he ʻalu atu ʻa ʻEletā Lasipeni ke ʻaʻahí, ko e mavahe atu ia ʻa e pīsope ʻa ʻene tamai ʻi he fonó. Naʻá ne fakamatalaʻi ʻa e meʻa ne hoko aí:
Ne u talaange kia Peleini [ko ʻene tamai ʻi he fonó], “ʻIkai ko ha meʻa lelei ke ʻaʻahi mai ʻa e pīsopé.”
Naʻe sio mai ʻa Peleini kiate au ʻo pehē mai, “Naʻe ope atu ʻa e meʻa ia naʻá ne fakahokó. Naʻá ku kole ki he pīsopé ke haʻu he naʻá ku loto ke fai hoku ʻinitaviu lekomeni temipalé. ʻOku ou loto ke u ʻalú kuó u taau ki he ʻEikí.” Pea naʻá ne fai ia! (“Taau ki he ʻEikí,” Liahona, Nōvema 2020, 23)
-
ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke “taau ki he ʻEikí”?
Kapau he ʻikai talaatu ia ʻe he kau akó, te ke lava ʻo vahevahe ange ko e konga ʻo e palani ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní maʻa ʻEne fānaú, kuó Ne fokotuʻu mo e Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí, ha ngaahi tuʻunga moʻui taau ke hū ki he temipalé. ʻOku fakaongoongoleleiʻi kitautolu ʻi he muimui ki he ngaahi tuʻunga moʻui taau ko ʻení ke tau hū moʻui taau ki Hona falé.
ʻI heʻetau ako ʻi he ʻaho ní, tokanga ki he ngaahi ongo mo e ngaahi fakakaukau te ke ala maʻu ʻi ho ʻatamaí mo e lotó ʻo fakafou ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 8:2–3). Ko e founga ʻeni ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní ke ke ʻiloʻi fakatouʻosi ʻa e meʻa ʻokú ke fakahoko leleí, mo e ngaahi founga te ke lava ai ʻo fakalakalaka ʻi hoʻo feinga ke muimui ki Heʻena ngaahi tuʻunga moʻui taau ke hū moʻui taau ki Hona falé.
Ko e hū ki he temipalé ke moihū ki he ʻEikí
ʻE lava ke tokoni ʻa e fakamatala mo e ngaahi fakamoʻoni fakafolofola ko ʻení ke vakai ʻa e kau akó kuo fokotuʻu ʻe he ʻEikí ha ngaahi tuʻunga moʻui taau ke hū ki Hono fale māʻoniʻoní. Fakakaukau ke vahe ʻa e kau akó ki ha ngaahi kulupu tautau toko tolu pea vahe ki he mēmipa takitaha ʻo e kulupú ke ne lau ha taha ʻo e ngaahi fakamoʻoni folofolá.
Lau ʻa e fakamatala ko ʻeni meia ʻEletā Lainolo A. Lasipeni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá pea mo e ngaahi potufolofola ʻoku ʻoatu ʻi laló, ʻo kumi e meʻa te ke lava ʻo ako fekauʻaki mo e hū ki he fale ʻo e ʻEikí:
Ko e temipalé ko e fale ia ʻo e ʻEikí mo ha maluʻanga mei he māmaní. ʻOku kāpui ʻe Hono Laumālié ʻa kinautolu ʻoku nau moihū ʻi he ngaahi fale toputapu ko iá. ʻOkú Ne fokotuʻu ʻa e ngaahi tuʻunga pau ke tau hū ai ko ʻEne kau fakaafé. (“Taau ki he ʻEikí,” Liahona, Nōvema 2020, 23)
Saame 24:3–4 (ʻe lava ʻe he “moʻunga ʻo [e ʻEikí]” ʻo fakafofongaʻi ʻa e temipalé)
Selemaia 7:1–3 (ko Selemaia ʻa e palōfita lolotonga ha taimi ʻo e faiangahalá ʻi Siuta.)
ʻIsikeli 44:4–5, 9 (ʻe lava ke ʻuhinga ʻa e “tokanga lahi” ʻi he veesi 5 ke “tokanga”; ʻe lava ke ʻuhinga ʻa e “taʻekamu ʻi loto” ʻi he veesi 9 ki he ʻikai fakamavaheʻi kinautolu mei he angahalá mo e māmaní)
-
Ko e hā ha ngaahi moʻoni fekauʻaki mo e hū ki he fale ʻo e ʻEikí te tau lava ʻo ako mei he fakamatala ʻa ʻEletā Lasipení pea mo e ngaahi potufolofola ko ʻení?
ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni kehekehe, hangē ko e:
ʻOku fokotuʻu ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi tuʻunga ʻo e moʻui taau ke hū ki Hono falé.
Kuo fakahinohinoʻi ʻe he ʻEikí ʻa e kau taki lakanga fakataulaʻeikí ke fakapapauʻi ʻoku tau hū moʻui taau ki Hono falé.
Mahalo te ke fie fakamatalaʻi ange neongo ʻoku fakaafeʻi ʻa e tokotaha kotoa pē ke teuteu ke ʻalu ki he temipalé, ka kuo pau ke tau fakakakato e tuʻunga moʻui taau ʻa e ʻEikí ke hū ki Hono falé.
-
ʻOku hoko fēfē ʻa e ngaahi tuʻunga moʻui ʻa e ʻEikí ke hū ki Hono temipalé ko ha fakamoʻoni ʻo ʻEne ʻofa mo e finangalo kiate kitautolú?
ʻI hono tali ʻe he kau akó ʻa e fehuʻi kimuʻá, tokoni ke nau fakatokangaʻi ʻoku tokoni hono moʻui ʻaki e ngaahi tuʻunga moʻui ʻa e ʻEikí ke tau hoko ʻo hangē ko Iá, ʻo malava ai ke tau vakai ki he meʻa ʻoku tau fai lelei ʻi heʻetau feinga ke haʻu kiate Iá, pea tāpuakiʻi kitautolu ʻaki Hono Laumālié mo e melinó.
Ngaahi fehuʻi lekomeni temipalé
Ke tokoni ke siviʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa ʻoku nau ʻilo fekauʻaki mo e ngaahi fiemaʻu ʻa e ʻEikí ke hū ki Hono falé, fakaafeʻi e kau akó ke toe vakaiʻi e ngaahi fehuʻi ʻo e lekomeni temipalé ʻi he fakamatala fakalahi ʻo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí [2022] ʻi he Gospel Library. Pe te ke lava ʻo tufa ha ʻū tatau kuo paaki ʻo e tohi fakahinohinó, peesi 36–37 mei he tohi fakahinohino Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú pe tohi ʻa e ʻū fehuʻí ʻi he palakipoé.
Vakai ki he ngaahi fehuʻi ʻo e lekomeni temipalé ʻoku maʻu ʻi he fakamatala fakalahi ʻo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí [2022] pea fakahoko ʻeni:
-
Lau ʻa e ngaahi fehuʻi ʻo e lekomeni temipalé pea fakalaulauloto (1) pe ʻoku mahino kiate koe ʻa e meʻa ʻoku ʻeke ʻi he ngaahi fehuʻí pea (2) mo e founga ʻe lava ke teuteuʻi ai kitautolu ʻi hono moʻui ʻaki e ngaahi tuʻunga moʻui ko ʻení ke tau hū ki he fale māʻoniʻoni ʻo e ʻEikí.
-
Fili ha taha ʻi he ngaahi fehuʻí te ke fie ako lahi ange ki aí.
Tufa ha tatau ʻo e laʻipepa tufa “Ko e Ngaahi Fehuʻi ʻo e Lekomeni Temipalé” ki he tokotaha ako takitaha. Fakaafeʻi kinautolu ke hiki ʻa e fehuʻi naʻa nau ʻiló ʻi he puha ʻi ʻolunga ʻi he laʻipepa tufá. ʻE lava leva ke fakakakato ʻe he kau akó ʻa e toenga ʻo e laʻipepa tufá. ʻOku maʻu ha tokoni lahi ange ke mahino ha niʻihi ʻo e ngaahi fehuʻí ʻi he konga ʻo e Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé ʻi he lēsoni ko ʻení ʻi he Gospel Library.
ʻOange ha faingamālie ki he kau akó ke vahevahe ha ngaahi fakakaukau ne nau maʻu mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻi heʻenau akó. Te ke lava ʻo fai ʻeni ʻaki hano vahe fakakulupu iiki kinautolu pea fakaafeʻi e tokotaha takitaha ke vahevahe ha meʻa naʻa nau ako mei heʻenau akó. Te nau lava ʻo fakamatalaʻi ʻa e founga ʻoku tokoni ai ʻa e meʻa naʻa nau maʻú ke mahino kiate kinautolu ʻa e ngaahi tuʻunga moʻui ʻa e ʻEikí ke hū ki Hono falé. Poupouʻi e kau akó ke lekooti e ngaahi fakakaukau ʻoku nau ako mei honau kaungāakó ʻi he tafaʻaki ki mui ʻo ʻenau laʻipepa tufá.
-
ʻE tokoni fēfē hono moʻui ʻaki e ngaahi tuʻunga moʻui ʻa e ʻEikí ke hū ki Hono falé ke tau hoko ʻo hangē ange ko Iá?
-
ʻOku hoko fēfē ʻa e ngaahi tuʻunga moʻui ko ʻení ko ha fakamoʻoni ʻo ʻEne ʻofá?
Fakakaukau fakatāutahá
ʻI he fakakaukau ʻa e kau akó ki heʻenau moʻui taau ke hū ki he temipalé, fakakaukau ki he ongo ʻoku maʻu ʻe hoʻo kau akó. Ko e hā nai ha niʻihi ʻo e ngaahi meʻa ʻoku nau hohaʻa ki aí? Te ke teuteu fēfē ke tokoniʻi kinautolu ke nau ongoʻi e ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní mo e fakapapau ʻa e Fakamoʻuí ʻe lava ke nau moʻui taau ʻo fakafou ʻiate Iá? Ko hono lau e fakamatala ko ʻení ko ha founga ia ʻe taha ke tokoniʻi ai e kau akó ke nau ongoʻi ha ʻamanaki lelei, te nau lava ʻo hū ʻi he moʻui taau ki he fale ʻo e ʻEikí ʻi he tokoni ʻa e Fakamoʻuí.
Naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Petuliki Kealoni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa e founga ʻoku finangalo ai ʻetau Tamai Hēvaní ke hū ʻEne fānaú ki Hono puleʻangá. Fakakaukau ki he founga ʻe lava foki ʻo fakaʻaongaʻi e meʻa ʻokú ne vahevahé ki Heʻene finangalo ke hū ʻEne fānaú ki Hono fale māʻoniʻoní.
Siʻoku ngaahi kaungāmeʻa mo e kaungā ākonga ʻi he hala ʻo e moʻui fakamatelié, ʻoku faʻu ʻa e palani fakaʻofoʻofa ʻa ʻetau Tamaí, ʻa ʻEne palani “fakaofó” ke ʻomi koe ki ʻapi, kae ʻikai taʻofi koe mei ai. Kuo ʻikai ke fokotuʻu ʻe ha taha ha taʻofiʻanga ʻi he halá mo tuku ha taha ai ke taʻofi mo tuli koe. Ko hono moʻoní, ʻoku fehangahangai ia. ʻOku fekumi taʻetūkua ʻa e ʻOtuá kiate koe. ʻOkú Ne “finangalo ke fili kotoa ʻEne fānaú ke toe foki kiate Ia,” pea ʻokú Ne fakahoko ʻa e meʻa kotoa pē ʻe malavá ke fakafoki koe. (“Ko e Taumuʻa ʻa e ʻOtuá ke ʻOmi Koe ki ʻApi,” Liahona, Mē 2024, 87) (taimi 2:16 ki he 3:01)
Fakapapauʻi ʻoku maʻu ʻe he kau akó ha taimi feʻunga ke fakahoko ʻa e fakakaukauloto ko ʻení.
Fakakaukau ki hoʻo moʻui taau fakataautaha ke hū ki he fale ʻo e ʻEikí. Ko e founga ʻe taha te ke lava ai ʻo fai ʻení ko hono toe lau ʻa e ngaahi fehuʻi ki he lekomeni temipalé pea tali fakalongolongo ʻa e fehuʻi takitaha kiate koe. Tali ʻa e fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻo tohinoa akó, pe ʻi mui ʻi hoʻo laʻipepa tufá:
-
ʻOkú ke pehē ko e hā nai ʻoku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ke ke ʻiloʻi, ongoʻi, pe fakahokó?
Poupouʻi e kau akó ʻi heʻenau feinga ke hoko pe moʻui taau ke hū ki he temipalé pea mo e finangalo lelei ʻa e Fakamoʻuí ke tokoniʻi kitautolu ke tau teuteu ke hū ki Hono falé.