Seminelí
Ko Sīsū Kalaisi ʻa e Uhouhonga ʻo e Moihū Kotoa Pē ʻi he Temipalé: “Koeʻuhí Ke U Nofo ʻIate Kinautolu”


“Ko Sīsū Kalaisi ʻa e Uhouhonga ʻo e Moihū Kotoa Pē ʻi he Temipalé: ʻKoeʻuhí Ke U Nofo ʻIate Kinautolu,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Ko Sīsū Kalaisi ʻa e Uhouhonga ʻo e Moihū Kotoa Pē ʻi he Temipalé: ʻKoeʻuhí Ke U Nofo ʻIate Kinautolu,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Teuteu ki he Temipalé: Lēsoni 201

Ko Sīsū Kalaisi ʻa e Uhouhonga ʻo e Moihū Kotoa Pē ʻi he Temipalé

“Koeʻuhí Ke U Nofo ʻIate Kinautolu”

Salt Lake temple at sunset

Ko e temipalé ko ha feituʻu māʻoniʻoni ia kuo fakatapui pea vaheʻi mei he māmaní ke tokoniʻi kitautolu ke tau ʻunuʻunu ofi ange ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻE lava ke maʻu ʻa e uho ʻo ʻetau moihuú ʻi he meʻa ʻoku tohi ʻi he temipale takitaha: “Ko e Fale ʻo e ʻEikí.” ʻOku fakatefito ʻa e meʻa kotoa pē ʻi he temipalé ʻi hotau Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí. ʻE lava ke tokoni e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ha loto-holi lahi ange ke ofi ange kia Sīsū Kalaisi ʻi Hono falé.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Ke tokoni ki he kau akó ke teuteu ki he lēsoni ko ʻení, fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ki he ngaahi tāpuaki kuo nau maʻu, pe ko ha niʻihi kehe ʻoku nau ʻilo, ʻi heʻenau ʻalu ki he temipalé.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko e uhouhonga ʻo e moihū ʻi he temipalé

Fakakaukau ke kamata ʻa e kalasí ʻaki hono fakaʻaliʻali ha vaʻe pasikala pe ko ha meʻa kehe ʻoku makehe hono senitaá. Te ke lava ʻo fakafeʻungaʻi ʻa e ngaahi fehuʻí ʻo fakatefito ʻi he meʻa ʻokú ke fili ke fakaʻaliʻalí.

Bicycle tire wheel isolated on white background.
  • Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai e senitā ʻo ha vaʻe ʻo e pasikalá?

  • ʻE uesia fēfē ʻa e taumuʻa ʻo e vaʻé ʻi hono toʻo ʻa e senitaá?

ʻI he lea fekauʻaki mo e temipalé, naʻe akonaki ai ʻa ʻEletā ʻĀlani D. Haini ʻo e Kau Fitungofulú ʻo pehē:

Official Portrait of Elder Allen D. Haynie.  Photographed in March 2017.

Ko [Sīsū Kalaisi] ʻa e ʻuhinga ʻoku tau ōmai ai ki he temipalé. Ko Ia ʻoku finangalo ʻa ʻetau Tamai Hēvaní ke tau feʻiloaki mo ia ʻi he temipalé. Ko e uho Ia ʻo e fakataipe, ouau, fuakava, mo e fakaʻānaua kotoa ki ha tāpuaki ʻi he temipalé. ʻOku tau lava ʻi heʻetau fekumi kia Kalaisi ʻi he temipalé ke mahino ʻa e ʻuhinga ʻoku tau ʻi he temipalé aí mo e ʻuhinga ʻoku totonu ke tau toe foki mai ki aí. (“Ko e Feʻiloaki mo Sīsū Kalaisi ʻi he Fale ʻo e ʻEikí,” [Brigham Young University devotional, Oct. 10, 2023], 6, speeches.byu.edu)

  • ʻOku founga fēfē nai ʻa e tokoni hono manatuʻi ko e Fakamoʻuí ʻa e uhouhonga ʻo e meʻa kotoa pē ʻoku tau fakahoko ʻi he temipalé, ki he aʻusia ʻokú ke maʻu aí?

Tokoni ke mahino ki he kau akó neongo ko e ngaahi temipalé ko ha ʻū fale fakaʻofoʻofa, ka ʻoku tau ʻunuʻunu ʻo ofi ange kia Sīsū Kalaisi ʻi he meʻa ʻoku hoko ʻi loto ʻi he temipalé.

Ke toe fakamatalaʻi lahi ange ʻa e fakakaukau ko ʻení, te ke fie huluʻi ʻa e vitiō “A Symbol of Jesus Christ (Ko ha Fakataipe ʻo Sīsū Kalaisi)” (1:11).

Ke tokoni ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he ngaahi ongo ʻoku nau maʻu fekauʻaki mo e temipalé, fakaʻaliʻali ʻa e meʻa fua mo e ngaahi fakahinohino ko ʻení.

ʻI hono fakaʻaongaʻi e meʻa fua ʻoku ʻoatú, fakakaukau ki he founga te ke fakafuofuaʻi ʻaki e lahi hoʻo poupou ki he ngaahi fakamatala takitaha ko ʻení:

  • Ko e temipalé ko ha feituʻu ia ʻoku ou ʻalu ki ai ke u ongoʻi ofi ai kia Sīsū Kalaisi.

  • ʻOku ou fakaʻamu ke fakamālohia hoku vā fetuʻutaki mo e Fakamoʻuí ʻi Hono fale toputapú.

ʻI hono kotoa ʻo e lēsoni he ʻaho ní, hiki hifo ha ngaahi fakakaukau te ke ala maʻu mei he Laumālié ʻa ia ʻoku fakalahi ai hoʻo loto-holi ke ʻi he temipalé.

Ngaahi temipale ʻi he Fuakava Motuʻá

Ke tokoni ke mahino ki ho kau akó ʻa e taumuʻa ʻo e ngaahi temipalé ʻo fakaʻaongaʻi e Fuakava Motuʻá, fakakaukau ke tohi ʻa e “Ko e tāpanekalé” mo e “temipale ʻo Solomoné” ʻi he palakipoé. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ʻū tā ʻo e ongo fale ko ʻení ʻoku ʻoatú pea fakaafeʻi e kau akó ke nau feinga ke fakahoa e taá mo e hingoá pea vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau ʻilo fekauʻaki mo e fale takitaha.

Kapau ʻe tokoni, te ke lava ʻo vahevahe ʻa e meʻa ko ʻení:

Ko e tāpanekalé ko e fuofua fale ia ʻo e ʻEikí, pe temipale, naʻe fakamatala ki ai ʻi he Fuakava Motuʻá (ʻi he 1300 BC nai). Ko ha fale ia naʻe lava ʻo fehikitaki holo ʻe he kau ʻIsilelí lolotonga ʻenau fononga ʻi he toafá. Ko e temipale ʻo Solomoné ko ha fale ia ʻo e ʻEikí naʻe tuʻu maʻu naʻe langa ʻi Selusalema (ʻi he 1000 BC nai). Naʻe fakaʻauha ʻa e temipalé kimui ange pea toe langa (ʻi he 500 BC nai). Ko e taimi kotoa pē naʻe fekauʻi ai ʻe he ʻEikí ʻa Hono kakaí ke langa ha fale kiate Ia ʻi he Fuakava Motuʻá, naʻá Ne vahevahe ha ngaahi talaʻofa tatau.

Te ke lava ʻo vahe ʻa e kau akó ki ha ngaahi kulupu tautau toko tolu pea fakaafeʻi e mēmipa takitaha ʻo e kulupú ke lau pea lipooti ʻi ha taha ʻo e ngaahi potufolofola ko ʻení. Ke tokoni ki he kau akó ke nau manatuʻi e taumuʻa ʻa e ʻEikí ki he ngaahi temipalé, te ke lava foki ʻo fakaafeʻi kinautolu ke fakafehokotaki e ngaahi veesi ko ʻení ʻi heʻenau folofolá.

Lau ʻa e ngaahi fakamoʻoni fakafolofola ko ʻení, ʻo kumi e meʻa naʻe talaʻofa ʻe he ʻEikí ki Hono kakai ʻo e fuakavá kapau te nau langa ha fale kiate Ia.

  • ʻEkesōtosi 25:8 (tāpanekalé)

  • 1 Ngaahi Tuʻi 6:12–13

  • Hakeai 2:7

    Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau maʻú. ʻE lava ke fakamatalaʻi fakanounou ʻe he kulupu takitaha ha foʻi moʻoni te tau lava ʻo ako mei he ngaahi potufolofola ʻe tolu ko ʻení ʻe lava ʻo fakaʻaongaʻi ki he ngaahi temipalé ʻi he ʻahó ni.

    Mahalo kuo ʻiloʻi ʻe he kau akó ha meʻa tatau mo e ʻoku fekauʻi ʻe he ʻEikí ʻa Hono kakaí ke langa ʻa e ngaahi temipalé ke Ne lava ʻo ʻafio ʻi honau lotolotongá.

  • ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ʻe lava ʻa e ʻEikí ʻo “ʻafio” ʻi hotau lotolotongá ʻo fakafou ʻi he ngaahi temipalé?

ʻE lava ke ʻuhinga ʻa e “ʻafio” ʻa e ʻEikí ʻi hotau lotolotongá ki hono ongoʻi ʻa ʻEne ʻi aí mo Hono mālohí, ko e fakaʻau ke ʻiloʻi lelei ange Iá, mo hono fakamālohia hotau vā fetuʻutaki mo Iá.

Ngaahi tāpuaki mei he moihū ki he ʻEikí ʻi Hono falé

Ko e founga ʻe taha ʻoku tau vakai ai ki he fakamoʻoni ʻoku ʻafio ʻa e ʻEikí ʻi hotau lotolotongá ʻi Hono falé ʻoku fakafou ʻi he ngaahi tāpuaki ʻokú Ne foaki mai kiate kitautolu ʻi heʻetau ʻalu ki he temipalé.

  • Ko e hā ha ngaahi tāpuaki kuó ke mamata ai, pe ʻokú ke pehē ʻe lava ʻo maʻu, mei he moihū ki he ʻEikí ʻi Hono falé?

Fakakaukau ke hiki e tali ʻa e kau akó ʻi he palakipoé.

ʻE lava ʻo tokoni hono ako e fakamatala ko ʻení ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha toe ngaahi tāpuaki ʻoku maʻu mei he moihū ki he ʻEikí ʻi Hono falé. Fakakaukau ke fakahoa e kau akó. Fakaafeʻi kinautolu ke lau fakataha ʻa e fakamatalá pea tali ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku ʻoatú.

Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻo pehē:

Official portrait of President Russell M. Nelson taken January 2018

[Ko] kinautolu ʻoku ngāue mo moihū ʻi he fale ʻo e ʻEikí … te nau lava ʻo ʻamanaki ke maʻu ha ngaahi tali ki he lotú, fakahā fakafoʻituitui, tui lahi ange, ivi, fiemālie, ʻilo lahi ange, mo ha mālohi lahi ange.

ʻE tokoni ʻa e taimi ʻi he temipalé ke ke fakakaukau fakasilesitiale pea mo maʻu ai ha mahino ki ho tuʻunga totonú, ko e tuʻunga te ke lava ʻo aʻusiá, pea mo e faʻahinga moʻui te ke lava ʻo maʻu ʻo taʻengatá. ʻE hanga ʻe he moihū maʻu pē ʻi he temipalé ʻo fakaʻata lelei ʻa e founga hoʻo vakai kiate koé pea mo e founga ʻokú ke kau ai ʻi he palani fisifisimuʻa ʻa e ʻOtuá. ʻOku ou palōmesi atu ia kiate koe.

… Siʻoku ngaahi tokoua mo e tuofāfine ʻofeina, ko ʻeku palōmesí ʻeni. He ʻikai ha meʻa ʻe tokoni lahi ange kiate koe ke ke pīkitai ai ki he vaʻa ukameá ka ko e faʻa moihū ʻi he temipalé ʻo fakatatau mo hoʻo tūkungá. He ʻikai ha meʻa te ne maluʻi lahi ange koe ʻi hoʻo fepaki mo e ngaahi ʻao fakapoʻuli ʻo e māmaní. He ʻikai ha meʻa te ne fakaivia hoʻo fakamoʻoni ki he ʻEiki ko Sīsū Kalaisí mo ʻEne Fakaleleí pe tokoni ke mahino lahi ange kiate koe ʻa e palani fisifisimuʻa ʻa e ʻOtuá. He ʻikai ha meʻa te ne fakanonga lahi ange ho laumālié ʻi he lolotonga ʻa e taimi ʻo e mamahí. He ʻikai ha meʻa te ne fakaava lahi ange ʻa e ngaahi langí. He ʻikai pē ha meʻa! (“Fiefia ʻi he Meʻaʻofa ʻo e Ngaahi Kī ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí,” Liahona, Mē 2024, 121, 122)

  • Ko e hā e ngaahi tāpuaki naʻe talaʻofa ʻe Palesiteni Nalesoni te ne lava ʻo tokangaekina e ngaahi fiemaʻu moʻoni ʻa e toʻu tupú?

  • Ko e fē, kapau ʻoku ʻi ai, ʻi he ngaahi tāpuaki ko ʻeni mei he ʻEikí kuó ke aʻusia pe ko ha taha ʻokú ke ʻilo?

Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha faingamālie ke aleaʻi ai e ngaahi fehuʻí mo honau ngaahi hoá, te ke lava ʻo fakaafeʻi hanau niʻihi ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau aleaʻí fakataha mo ha faʻahinga fehuʻi pē ʻoku nau ala maʻu fekauʻaki mo e ngaahi tāpuakí.

Ko hono ʻai ke fakatāutahá

Ke tokoni ke ongoʻi ʻe he kau akó ʻa e mahuʻinga ʻo e ngaahi tāpuaki ko ʻení, fakakaukau ke ʻoange kiate kinautolu ha faingamālie ke tohi ʻenau ngaahi tali ki ha taha pe kotoa ʻo e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi heʻenau tohinoá. Hili ha taimi feʻunga, te ke lava ʻo fakaafeʻi ha niʻihi ʻoku loto-fiemālie ke vahevahe e meʻa naʻa nau tohí.

  • Ko e hā ha founga kuó ke ongoʻi ofi ange ai ki he ʻEikí ʻi he temipalé?

  • Kuó ke aʻusia fēfē nai ha taha ʻo e ngaahi tāpuaki naʻe hikí ko ha ola ʻo e ʻalu ki he temipalé?

Fili ha taha ʻo e ngaahi tāpuaki naʻe hikí te ke loto ke maʻú.

  • Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ai ʻe lava ʻo tokoni atu e tāpuaki ko ʻení ki hoʻo moʻuí he taimi ní?

Fakakaukau ke fakaʻosi ʻaki ha fakamoʻoni pe aʻusia fakataautaha fekauʻaki mo e ngaahi founga te tau lava ai ʻo ongoʻi ofi ki he ʻEikí ʻi Hono fale māʻoniʻoní.