Seminelí
Hakeai: “Fakakaukau ki Homou Ngaahi ʻAluʻangá”


“Hakeai: ‘Fakakaukau ki Homou Ngaahi ʻAluʻangá,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Hakeai: ‘Fakakaukau ki Homou Ngaahi ʻAluʻangá,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Hakeai 1–2; Sakalaia 1–4; 10–14: Lēsoni 155

Hakeai

“Fakakaukau ki Homou Ngaahi ʻAluʻangá”

A young man with his arms folded. Squares that show different symbols of activities such as music, books, pencil and paper, and a phone surround him.

ʻI heʻetau moʻui femoʻuekiná, te tau lava fēfē ʻo tuku ha taimi maʻá e ʻEikí mo e ngaahi meʻa ʻokú Ne kole mai ke tau faí? ʻE lava ke ʻaonga kiate kitautolu ʻetau muimui ki he fakaafe ʻa e ʻEikí ki he kau Siú ke “fakakaukau ki [hotau] ngaahi ʻaluʻangá” (Hakeai 1:5) fekauʻaki mo e founga ʻoku tau tuku ai ha taimi Maʻaná. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻenau moʻuí.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke hiki ha lisi ʻo e ngaahi meʻa ʻoku nau fai ʻi ha ʻaho angamaheni. ʻE lava ke lisi ʻe he kau akó ʻa e ngaahi meʻa ʻoku nau ongoʻi ʻoku mahuʻinga tahá pea fakalaulauloto ki he ʻuhinga ʻoku nau pehē ai ʻoku mahuʻinga ʻa e ngaahi meʻa ko iá. Te nau lava ʻo ʻomi ʻenau lisí ki he kalasí.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko hono fakamuʻomuʻa ʻo e ʻEikí

Ko e lēsoni fakataumuʻa ko ʻení ʻoku ʻi he lēsoni “Ko Hono Fakaʻaongaʻi Lelei Ho Taimí” (Liahona, Siulai 2020, 60–61).

Kimuʻa pea kamata e kalasí, fakafonu ha foʻi hina ʻaki ha ngaahi foʻi maka, pea tānaki ha ʻoneʻone ki ʻolunga, pea luluʻi ia ke tokalelei. Ko hano fakapapauʻi ʻeni ʻokú ke maʻu ha ʻoneʻone feʻunga ke fakafonu ʻaki e hiná. Hili iá, toe fakamavahevaheʻi ʻa e ʻoneʻoné mo e maká. ʻOmi ʻa e foʻi hiná, ʻoneʻoné, mo e maká ki he kalasí. ʻI he kamata ʻa e kalasí, fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi meʻá ki he kau akó, fakamatalaʻi ange ʻoku fakafofongaʻi ʻe he foʻi hiná hotau taimí, ngaahi foʻi maká ʻa e meʻa ʻoku tau fakamuʻomuʻá, pea mo e ʻoneʻoné ʻa ʻetau ngaahi ngāue fakaʻahó.

  • Ko e hā ha ngaahi meʻa ʻokú ke fakaʻaongaʻi ki ai ho taimí ʻi he ʻaho takitaha?

  • Ko e hā ha ngaahi meʻa ʻoku kole mai ʻe he ʻEikí ke tau fakamuʻomuʻa?

    ʻE lava ke tali ʻe he kau akó ʻa e fehuʻi hono uá ʻaki ha ngaahi tali hangē ko e ako folofolá, lotú, taimi fakafāmilí, ngāue tokoní, mo e ngaahi meʻa peheé. Fakakaukau ke hiki e ngaahi tali ʻa e kau akó ʻi he ngaahi foʻi maká.

    Ke tokoni ke vakai e kau akó ki he mahuʻinga ʻo e fakamuʻomuʻá, ʻuluaki fakafonu ʻa e foʻi hiná ʻaki ʻa e ʻoneʻoné. Feinga leva ke tānaki atu e ngaahi foʻi maká, ʻa ia he ʻikai hao. Aleaʻi e founga ke hao lelei fakatouʻosi aí. Huaʻi ʻa e foʻi hiná pea toe feinga pē. ʻUluaki faʻo ʻa e maká pea hoko atu e ʻoneʻoné, hili iá pea luluʻi e foʻi hiná ke fakafonufonu e ngaahi foʻi avá.

  • Ko e hā ʻoku lava ke tau ako mei he lēsoni fakataumuʻa ko ʻení?

  • Ko e hā ʻe ala faingataʻa ai ke tuku ha taimi maʻá e ʻEikí mo e ngaahi meʻa ʻokú Ne kole mai ke tau fakahoko fakaʻahó?

ʻI hoʻo ako ʻa e Hakeaí, kumi ha ueʻi fakalaumālie mei he Laumālie Māʻoniʻoní fekauʻaki mo e founga ʻe lava ke tāpuekina ai ʻe he ʻEikí hoʻo moʻuí ʻi hoʻo tuku ha taimi Maʻaná.

Ko hono toe langa ʻo e temipalé

Ke tokoni ke mahino ki hoʻo kau akó ʻa e puipuituʻa ʻo Hakeaí, fakakaukau ke vahevahe ʻa e fakamatala fakanounou ko ʻení.

Hili e foki ʻa e kau Siú ki Selusalema mei heʻenau nofo pōpula ʻi Pāpiloné, naʻa nau feinga lahi ke toe langa honau temipalé, koló, ngaahi ʻapí, mo ʻenau moʻuí (vakai, ʻĒsela 1:1–6). Ka ʻi he ʻosi nai ha taʻu ʻe 15 mei ai, naʻe ʻikai hōifua ʻa e ʻEikí ko e ʻikai ke nau fakamuʻomuʻa ange hono toe langa ʻo e temipalé (vakai, ʻĒsela 4:24; Hakeai 1:3–4). Naʻá Ne fekauʻi ʻEne palōfita ko Hakeaí ke fakalotoʻi e kakaí ke fakamuʻomuʻa hono langa e fale ʻo e ʻEikí.

Lau ʻa e Hakeai 1:2–4, ʻo kumi ʻa e ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻoku nau fakahaaʻi naʻe ʻikai tokanga taha ʻa e kau Siú ki hono toe langa ʻo e temipalé.

ʻE lava ke fakahaaʻi ʻe he meʻá ni lolotonga ʻenau tuku taʻeʻosi ʻa e temipalé, naʻe langa ʻe he kakaí ha ngaahi fale fiemālie mo fakanaunau lelei maʻanautolu.

  • ‘Oku felāveʻi fēfē nai ʻeni mo e lēsoni fakataumuʻá?

Lau ʻa e Hakeai 1:5–11, ʻo kumi e ngaahi nunuʻa naʻe fehangahangai mo e kau Siú koeʻuhí naʻa nau fakamuʻomuʻa e ngaahi meʻa kehé kae ʻikai ko hono toe langa ʻo e temipalé.

  • Ko e hā ha ngaahi nunuʻa te tau ala aʻusia kapau he ʻikai ke tau fakamuʻomuʻa ʻa e ʻEikí ʻi heʻetau moʻuí?

    Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke fakamahinoʻi pe fakaʻilongaʻi ʻa e kupuʻi lea ʻoku toutou ʻasi ʻi he veesi 5 mo e 7.

  • ʻOkú ke pehē ko e hā e ʻuhinga ʻa e ʻEikí ʻi Heʻene fakaafeʻi ʻa e kakaí ke “fakakaukau ki [honau] ngaahi ʻaluʻangá”? (Hakeai 1:5, 7)

“Te u tāpuakiʻi ʻa kimoutolu mei he ʻahó ni”

Fakakaukau ke lau pe fakamatalaʻi fakanounou ʻa e palakalafi ko ʻení ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e toenga ʻo e fakamatalá.

Naʻe talangofua ʻa e kau Siú mo honau kau takí ki he leʻo ʻo e ʻEikí. Naʻe taki ʻe Selupēpeli (ko e kōvaná) mo Sosiua (ko e taulaʻeiki lahí) ʻa e feinga ke toe langa ʻa e temipalé (vakai, Hakeai 1:12–14). Naʻe tokoni foki mo e palōfita ko Hakeaí (vakai, ʻĒsela 5:1–2). ʻI heʻenau ngāué, naʻe folofola ʻaki ʻe he ʻEikí ha ngaahi lea fakalotolahi.

Hiki ʻa e foʻi moʻoni taʻe kakato ko ʻení ʻi he palakipoé: Kapau te tau fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻetau moʻuí …

Fakakaukau ke vahevahe ʻa e kalasí ki ha konga ʻe tolu, pea lau ʻe he konga takitaha ha taha ʻo e ngaahi potufolofola ko ʻení.

Lau ha potufolofola ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi ha fakalotolahi mei he ʻEikí te ne lava ʻo fakakakato ʻa e sētesi ʻi he palakipoé:

Hakeai 2:4–5

Hakeai 2:6–9

Hakeai 2:18–19

ʻE lava ke ʻalu ʻa e kau akó ki he palakipoé pea hiki e ngaahi founga te nau fakakakato ʻaki e fakamatalá. Ko ha ngaahi sīpinga ʻeni ʻo e ngaahi meʻa te nau ala hikí:

… Te Ne ʻiate kitautolu.

… Te Ne ʻomi ha nonga.

… Te Ne tāpuakiʻi fakalaumālie mo fakatuʻasino kitautolu.

Ke maʻu ha ngaahi tāpuaki lahi ange te tau lava ʻo maʻu ʻi hono fakamuʻomuʻa ʻo e ʻOtuá, ʻe lava ke lau ʻe he kau akó ʻa e Mōsaia 2:41 mo e 3 Nīfai 13:31–33. Hili iá, te ke lava leva ʻo tānaki atu e meʻa ʻoku nau maʻú ki he palakipoé.

  • Ko e fē ʻi he ngaahi tāpuaki ʻa e ʻEikí mei he ngaahi veesi ko ʻení ʻokú ke fiemaʻu lahi tahá? Ko e hā hono ʻuhingá?

Tokoni ke fakatokangaʻi ʻe he kau akó ʻa e ngaahi founga te nau lava ai ʻo fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ke fakaafeʻi ʻEne ngaahi tāpuakí. Kapau naʻe ʻikai ke ke huluʻi ʻa e foʻi vitiō “The Soul’s Sincere Desire” (3:28) ʻi hoʻo akoʻi ʻa e Lēsoni 93: “Nehemaia,” fakakaukau leva ke huluʻi ia heni mei he taimi 0:00 ki he 2:01. ʻOku maʻu ʻa e vitioó ʻi he ChurchofJesusChrist.org. Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi ha ngaahi founga te nau lava ai ʻo tali e ngaahi fehuʻi ʻi laló.

3:29

Pe, ko te ke lava ʻo vahevahe ʻa e tūkunga ko ʻení. Hili iá, ʻe lava ke tali ʻe he kau akó ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku ʻoatú ʻo tautau toko ua, fakakulupu iiki, pe fakakalasi.

Fakakaukauloto ʻoku ʻi ai haʻo kaungāmeʻa ko ʻAlekisisi ʻokú ne ongoʻi ʻoku ʻikai ke ʻi ai hano taimi ke fakamuʻomuʻa e ʻOtuá ʻi heʻene moʻuí. ʻOku moʻumoʻua hono ngaahi ʻahó ʻi he ngāue fakaakó, ngaahi kaungāmeʻá, mo e ngaahi meʻa ʻoku nau saiʻia aí, ʻo ne ongosia ai pea ʻikai māfana ki he ngaahi meʻa fakalaumālié. ʻOkú ne sio ki ha fiemaʻu ke liliu ka ʻoku ʻikai ke ne ʻilo e meʻa ke faí.

  • Ko e hā ha faleʻi te ke ʻoange kia ʻAlekisisi ke tokoni ke ne fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá?

  • ʻE tāpuekina fēfē nai ia ʻe he ʻOtuá ʻi hono fakamuʻomuʻa Iá?

    Hili ha taimi feʻunga, te ke lava ʻo huluʻi ʻa e toenga ʻo e “The Soul’s Sincere Desire” mei he taimi 2:02 ki he 3:28, ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi e meʻa ʻoku fai ʻe ʻAlekisis ke liliú.

    3:29
  • Ko e hā mo ha toe faleʻi te ke ʻoange ki ha taha ʻokú ne ongoʻi he ʻikai ke ne lava ʻo fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻene moʻuí ʻi ha toe ʻuhinga kehe?

  • Kuo tāpuekina fēfē ʻe he ʻOtuá koe pe ko ha niʻihi kehe ʻokú ke ʻilo mei hono fakamuʻomuʻa Iá?

Faʻu ha palani

ʻE lava ke tokoni ʻa e konga ko ʻení ke fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa ne nau akó. Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakamatala ko ʻení.

Fakakaukau fakataautaha ki he fakaafe ko ʻeni meia ʻEletā Tēvita A. Petinā ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá:

13:57
Elder David A. Bednar, Quorum of the Twelve Apostles official portrait. 2020.

Te u toe fakaongo atu e naʻinaʻi ʻa e ʻEikí ki Hono kakaí, naʻe fakafou mai he palōfita ko Hakeaí ʻi he Fuakava Motuʻá: “Pea ko ia ʻoku pehē ʻe [he ʻEiki] ʻo e ngaahi kau taú; Fakakaukau ki homou ngaahi ʻaluʻangá” [Hakeai 1:5].

ʻOku totonu ke tau takitaha vakavakaiʻi fakamātoato pea ʻi he faʻa lotu e ngaahi meʻa fakatuʻasino mo fakalaumālie ʻoku tau fakamuʻomuʻa ʻi heʻetau moʻuí ʻa ia te nau ala taʻofi e ngaahi tāpuaki hulu fau ʻoku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní mo e Fakamoʻuí ke foaki kiate kitautolú. Pea ko e moʻoni ʻe tokoni ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tau ʻiloʻi kitautolu ʻi hotau tuʻunga totonú. (“ʻAi Ho Mālohí, ʻE Saione,” Liahona, Nōvema 2022, 94)

Ngāueʻi e fakaafe ʻa e ʻEikí ke “fakakaukau ki homou ngaahi ʻaluʻangá” (Hakeai 1:5, 7) ʻaki hoʻo fakalaulauloto ki he ngaahi meʻa ʻokú ke fakamuʻomuʻá. Fakalaulauloto pe ʻoku ʻi ai ha ngaahi meʻa ʻoku fiemaʻu ke ke fakamuʻomuʻa pe toʻo mei hoʻo moʻuí ke fakaafeʻi ʻa e ngaahi tāpuaki ʻoku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ke foaki atu kiate koé.

Jar full of rocks with sand or dirt on the side

Tā ha foʻi hina mo ha ngaahi foʻi maka ʻi hoʻo tohinoá, pea fakahingoa e ngaahi foʻi maká ʻaki ha ngaahi tukupā te ke fai ke fakamuʻomuʻa e ʻOtuá. Tā ha ʻoneʻone ʻi tuʻa ʻi he foʻi hiná, pea fakahingoa ʻaki ia e ngaahi meʻa ʻokú ke loto ke taʻofí. Fili ha foʻi maka ʻe taha pe ua pea palani ʻa e meʻa, taimi, mo e founga te ke fakahoko ai ʻa e ngaahi tukupā ko ʻení.

Fakakaukau ke vahevahe hoʻo fakamoʻoní pe ngaahi fakakaukau fekauʻaki mo e ngaahi tāpuaki ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi heʻetau fakamuʻomuʻa Kinaua ʻi heʻetau moʻuí.