“Taniela 3: ‘ʻOku Mālohi ʻa Homau ʻOtuá … ke Fakahaofi ʻa Kimautolu. … Pea Kapau ʻe ʻIkai,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Taniela 3: ‘ʻOku Mālohi ʻa Homau ʻOtuá … ke Fakahaofi ʻa Kimautolu. … Pea Kapau ʻe ʻIkai,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Taniela 1–7: Lēsoni 144
Taniela 3
“ʻOku Mālohi ʻa Homau ʻOtuá … ke Fakahaofi ʻa Kimautolu. … Pea Kapau ʻe ʻIkai”
ʻOku ʻi ai e taimi ʻe niʻihi ʻe fakahaofi ai kitautolu ʻe he ʻEikí ʻi ha founga fakaofo mei hotau ngaahi faingataʻaʻiá. Mahalo ʻe ʻi ai ha ngaahi taimi he ʻikai ke Ne fakahaofi kitautolu ʻi he founga pe taimi ʻoku tau ʻamanaki ki aí. Tatau ai pē pe ko e hā e foungá, te tau lava ʻo feinga ke hangē ko Setaleki, Mēsake mo ʻApetenikoó ʻo falala ki he ʻEikí, ʻo tatau ai pē pe ko e hā e founga mo e taimi ʻokú Ne fili ai ke tāpuakiʻi kitautolú. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ha holi ke falala kia Sīsū Kalaisi neongo pe ko e hā hono olá.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki ha kau ākonga faivelenga ʻa Kalaisi naʻe fakahaofi mei honau ngaahi faingataʻaʻiá ʻi ha mana. Hili iá pea tuku ke nau fakakaukau ki ha kau ākonga faivelenga kehe naʻe ʻikai fakahaofi. Te nau lava ʻo fakalaulauloto ki he meʻa ʻoku akoʻi ange ʻe he ngaahi talanoa ko ʻení fekauʻaki mo e falala ki he ʻEikí.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ngaue ʻi he Tui kia Sīsū Kalaisi
Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano vahevahe e talanoa ko ʻeni fekauʻaki mo e foha ʻo ʻEletā Poueni ko Taisoní.
Fakatokangaʻi ange: ʻOku kau ʻi he tatau fakavitiō ʻo e fakamatalá ha fakamatala lahi ange ʻoku ʻikai fakakau ʻi he fakamatala kuo tohí.
Naʻe vahevahe ʻe ʻEletā Seni M. Poueni ʻo e Kau Fitungofulú ʻa e aʻusia fakataautaha ko ʻení:
ʻI he māhina valu [hoku foha] ko Taisoní, naʻá ne folo [pe loʻoa] ʻi ha konga sioka naʻá ne maʻu he falikí. Naʻe ʻefihia e konga sioká he monga ʻo Taisoní, pea tuʻu ʻene mānavá. Ne ʻohake ʻe hono tokoua lahi angé ʻa Taisoni ki ʻolunga, mo kaila taʻetuku pē, “ʻOku ʻikai mānava e pēpeé. ʻOku ʻikai mānava e pēpeé.” Ne mau kamata ke fakahoko e CPR mo tā ki he 911.
Ne aʻu mai e kau tokoni fakafaitoʻó ʻo leleakiʻi ʻa Taisoni ki falemahaki. Ne mau hoko atu pē he lotu tāumaʻú ʻi he loki talitalí, ʻo tautapa ki he ʻOtuá ke hoko ha mana. (“Koeʻuhí ʻOku ou Moʻui, ʻE Moʻui mo Kimoutolu Foki,” Liahona, Nōvema 2012, 16)
-
ʻE uesia fēfē ʻe he ngaahi ola kehekehe ʻo e tūkunga ko ʻení ʻa e tui ʻa e fāmilí ki he ʻOtuá?
Naʻe hoko atu ʻa ʻEletā Poueni ʻo pehē:
Hili ha taimi ne ngali lōloa fau, kuo hū mai e toketaá ki he lokí ʻo pehē mai, “Kātaki. ʻOku ʻikai ha toe felave ha meʻa te mau fai. Mou faʻiteliha pē he lōloa ʻo e taimi te mou fiemaʻú.” Pea ʻalu leva ia.
ʻI heʻemau hū atu ki he loki ne tokoto ai ʻa Taisoní, ne mau vakai atu ki heʻemau kiʻi pēpē moʻui fiefia ka kuo mālōloó. …
Naʻe hangē he momeniti ko iá kuo ngata ʻa e māmaní. (“Koeʻuhí ʻOku ou Moʻui, ʻE Moʻui mo Kimoutolu Foki,” Liahona, Nōvema 2012, 16)
Hangē ko e fāmili Pouení, mahalo te ke maʻu ha ngaahi aʻusia ʻoku ʻikai tāpuekina ai koe ʻe he ʻOtuá ʻi he founga naʻá ke ʻamanaki ki aí. Fakalaulauloto ki ha ngaahi aʻusia kuó ke maʻu mo hoʻo fāmilí ʻa ia naʻá ke ongoʻi ai naʻe tāpuekina pe ʻikai tāpuekina koe ʻe he ʻEikí ʻaki ʻa e ola naʻá ke fiemaʻú.
ʻE ala tokoni ke fakaʻaliʻali e ngaahi fehuʻi ko ʻení.
Fai pē kiate koe ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení:
-
Kuo fakamālohia fēfē ʻe hoʻo ngaahi aʻusiá hoʻo tui ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?
-
ʻOkú ke ongoʻi nai te ke lava ʻo falala kiate Kinaua, neongo pe ko e hā ʻa e ngaahi tāpuaki ʻokú ke maʻu pe ʻikai maʻú? Ko e hā hono ʻuhingá?
ʻI hoʻo ako ʻa e Taniela 3 he ʻaho ní, tokanga ki ha faʻahinga ongo mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻe lava ʻo tokoni ke fakamālohia hoʻo tui ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi neongo pe ko e hā e olá.
Ko ha fili faingataʻa
Fakakaukau ke hiki e ngaahi hingoa ko ʻení ʻi he palakipoé: Setaleki, Mēsake, mo ʻApetenikō. Fakaʻaliʻali e fakatātā ʻo ha tamapua koula pea fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa ʻoku nau ʻilo fekauʻaki mo e talanoa ko ʻení. Mahalo te ke fie fakamatalaʻi fakanounou e puipuituʻa ʻi laló ʻi he ngaahi lea pē ʻaʻau.
Naʻe ngaohi ʻe he tuʻi ʻo Pāpilone ko Nepukanesá, ha ʻīmisi koula lahi, pe tamapua maka. Naʻe meimei fute ʻe 90 (mita ʻe 27.4) hono māʻolungá pea fute ʻe 9 (mita ʻe 2.74) hono fālahí (vakai, Taniela 3:1). Naʻe fekauʻi ʻe he tuʻí ʻa e tokotaha kotoa pē ke tō ki lalo ʻo moihū ki he ʻīmisí ʻi he taimi naʻe tā ai ha ngaahi fasi pau (vakai, Taniela 3:4–5). ʻKo e kakai ko ia he ʻikai ke nau moihū ki he ʻīmisi koulá, ʻe lī kinautolu ki ha “loto afi vela kakaha” (Taniela 3:6).
ʻI hoʻo fakakaukau ki he ngaahi nunuʻa ʻo e ʻikai ke moihū ki he fakatātā ko ʻení, fakalaulauloto ki he meʻa ʻokú ke pehē naʻá ke mei fai kapau naʻá ke ʻi ai.
Naʻe fili ʻa Setaleki, Mēsake, mo ʻApetenikō ke fakaʻapaʻapaʻi ʻa e ʻOtuá ʻaki ʻa e ʻikai ke nau moihū ki he fakatātaá (vakai, Taniela 3:12).
Ke tokoni ke ako ʻe he kau akó e ngaahi veesi ko ʻení, te ke lava ʻo fakaafeʻi ha kau ako ʻe toko nima ʻe loto-fiemālie ke lau ʻa e ngaahi konga ʻo Nepukanesá, Setaleki, Mēsake, ʻApetenikō, pea mo ha tokotaha fakamatala. ʻE lava ke lau takitaha ʻe he kau ako naʻa nau laukonga maʻa Setaleki, Mēsake, mo ʻApetenikoó ha veesi ʻe taha ʻi he Taniela 3:16–18.
Lau ʻa e Taniela 3:13–18, ʻo kumi e meʻa ʻokú ke ako mei he kau tangata ko ʻení fekauʻaki mo e tui kia Sīsū Kalaisí.
-
Ko e hā ha ngaahi lēsoni ʻokú ke ako fekauʻaki mo e tui kia Sīsū Kalaisí?
Tokoni ke ʻilo ʻe he kau akó te tau lava ʻo fakahaaʻi ʻetau tui kia Sīsū Kalaisí ʻaki ʻetau falala kiate Ia, neongo pe ko e hā hono olá.
Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻilongaʻi ʻa e kupuʻi lea “te ne fakahaofí” (veesi 17). Fakamahinoʻi ange ʻi heʻetau ʻiloʻi ʻe lava ʻe he ʻOtuá ʻo tāpuakiʻi kitautolu ʻaki ʻa e meʻa ʻoku tau ʻamanaki ki aí, ʻokú ne fakahaaʻi ai ʻetau tui kiate Iá.
Hili iá pea fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻilongaʻi ʻa e kupuʻi lea “Pea kapau ʻe ʻikai” (veesi 18). Fehuʻi ki he kau akó pe ko e hā e meʻa ʻoku nau ako fekauʻaki mo e tui ki he ʻOtuá mei he loto-fiemālie ʻa e kau tangata ko ʻení ke tali mahalo he ʻikai fili e ʻOtuá ke tāpuakiʻi kinautolu ʻaki e meʻa ne nau ʻamanaki ki aí.
-
Ko e hā e faikehekehe ʻo e tui kia Sīsū Kalaisí mo e tui ki ha olá?
-
Ko e hā ha ngaahi tūkunga fakaonopooni ʻe fiemaʻu ai ke fakahaaʻi ʻe ha taha ʻa e tui kia Sīsū Kalaisí kae ʻikai ko e tui ki ha olá?
Ko e ola ʻo ʻetau tuí
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ʻo e afi vela kakaha mei he kamataʻanga ʻo e lēsoní. ʻE lava ke ako ʻe he kau akó e ngaahi veesi ko ʻení pea aleaʻi e ngaahi fehuʻi ʻi laló ʻi ha ngaahi hoa pe ngaahi kulupu iiki.
Lau ʻa e Taniela 3:19–28, ʻo fakaʻilongaʻi e ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻoku makehe kiate koe mei he meʻa naʻe aʻusia ʻe Setaleki, Mēsake, mo ʻApetenikoó.
Ke tokoni ke fakakaukauloto e kau akó ki he ngaahi veesi ko ʻení, te ke lava ʻo huluʻi ʻa e foʻi vitiō “Shadrach, Meshach, and Abed-nego” (1:39), ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org.
-
Ko e hā e meʻa naʻe makehe kiate koe mei he talanoa ko ʻení?
-
Ko e hā e meʻa ʻokú ke ako fekauʻaki mo e ʻOtuá mei he talanoa ko ʻení?
ʻE ala tokoni ke fakamatalaʻi ange neongo naʻe fakahaofi ʻe he ʻOtuá ʻa Setaleki, Mēsake, mo ʻApetenikō, ka he ʻikai ke Ne fakahaofi maʻu pē kitautolu mei he ngaahi ola koví. Ke fakatātaaʻi ʻení, ʻe lava ke fakakakato ʻe he kau akó ʻa e ʻekitivitī ko ʻení.
Fakakaukau ki ha ngaahi talanoa fakafolofola naʻe ngāue ʻaki ai ʻe he kakaí ʻa e tui kia Sīsū Kalaisí ka ne nau kei aʻusia pē ha ngaahi ola kovi.
Fakakaukau ke tohi ʻa e Pea kapau ʻe ʻikai … ʻi he palakipoé. Hili iá, ʻe lava ke hiki ʻe he kau akó ʻi lalo ʻi he kupuʻi lea ko ʻení ʻa e kakai naʻa nau fakakaukau ki aí. Kapau ʻoku toe lahi e taimí, te nau lava ʻo fekumi ʻi he ngaahi fakamatala ʻo e kakai ko ʻení ʻi he folofolá, ʻo kumi ha fakamoʻoni naʻe falala ʻa e kakaí ni ki he ʻOtuá. Ko ha ngaahi sīpinga ʻeni te ke lava ʻo tataki e kau akó ki ai ʻo ka fiemaʻu: Nīfai (vakai, 1 Nīfai 18:10–16), ʻApinetai (vakai, Mōsaia 17:9–20), Siosefa mo Hailame Sāmita (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 135:1), pe ha niʻihi fakafoʻituitui angatonu (vakai, Hepelū 11:36–40).
-
ʻOku tokoniʻi fēfē koe ʻe he ngaahi talanoa ko ʻení ke ke falala ki he ʻEikí neongo pe ko e hā hono olá?
-
Ko e hā e meʻa ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi, ʻa ia ʻokú ne tokoniʻi koe ke ke falala kiate Kinaua neongo pe ko e hā ʻa e olá?
Makatuʻunga ʻia Kalaisi
Fakakaukau ke fakamanatu ki he kau akó ʻa e aʻusia ʻa ʻEletā Pouení. ʻE lava ke tokoni ʻa e fakamatala ko ʻení ke nau vakai ki he founga naʻá ne falala ai ki he ʻEikí neongo ʻa e ola naʻá ne aʻusiá.
Naʻe hoko atu hono vahevahe ʻe ʻEletā Paueni ʻene aʻusiá:
ʻI heʻeku ongoʻi e feinga ʻa e loto-halaiá, ʻitá, mo fakaʻofaʻia pē ʻiate aú ke ne ʻākilotoa aú, naʻá ku lotu ke lava ʻo liliu hoku lotó. ʻI he ngaahi meʻa toputapu kuó u aʻusiá, naʻe foaki mai ʻe he ʻEikí ha loto foʻou, pea neongo naʻe kei fakataʻelata mo fakamamahi, ka naʻe liliu hoku fōtungá. Naʻe lava ke u ʻilo ta naʻe ʻikai toʻo meiate au ka naʻe ʻi ai ha tāpuaki maʻongoʻonga naʻe fakatatali mai kapau te u faivelenga.
Naʻe kamata ke liliu ʻeku moʻuí, peá u lava ʻo sio ki muʻa ʻi he ʻamanaki lelei, ʻo ʻikai toe sio ki mui mo loto-foʻi. …
ʻOku ou fakamoʻoni ʻoku tuʻunga ʻi hotau Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí, hano lōmekina e ongoʻi loto-mamahí, taʻelatá, mo e mole ʻo e ʻamanakí ʻi ha ʻaho, ʻe he fiefia kakató. ʻOku ou fakamoʻoni te tau lava ʻo fakafalala kiate Ia. (“Koeʻuhí ʻOku ou Moʻui, ʻE Moʻui mo Kimoutolu Foki,” Liahona, Nōvema 2012, 17)
-
ʻE tokoniʻi fēfē koe ʻe he aʻusia ʻa ʻEletā Pouení?
-
Ko e fē ha taimi kuó ke fakahaaʻi ai pe ko ha taha ʻokú ke ʻiloʻi ʻa e tui ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻaki haʻo falala kiate Kinaua ʻo tatau ai pē pe ko e hā e olá?
Hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ʻa e meʻa ʻokú ne tokoniʻi koe ke ke fie falala ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi neongo pe ko e hā ʻa e olá. Te ke lava ʻo fakakau ʻa e founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he ngaahi lēsoni naʻá ke ako mei he Taniela 3 ʻi he ngaahi faingataʻa ʻokú ke fehangahangai mo iá pe ko e meʻa ʻokú ke ʻamanaki ke manatuʻi ʻi he kahaʻú.
Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau ako ʻe loto-fiemālié ke vahevahe. Fakakaukau ke fakaʻosi ʻaki hoʻo fakamoʻoní pe ngaahi ongo fekauʻaki mo e falala ki he ʻEikí.