“ʻIsikieli 1–3; 33: ‘Kuó u Tuku Koe ko e Leʻo ki he Fale ʻo ʻIsilelí,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“ʻIsikieli 1–3; 33: ‘Kuó u Tuku Koe ko e Leʻo ki he Fale ʻo ʻIsilelí,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
ʻIsikieli 1–3; 33–34; 36–37; 47: Lēsoni 138
ʻIsikieli 1–3; 33
“Kuó u Tuku Koe ko e Leʻo ki he Fale ʻo ʻIsilelí”
ʻE lava fēfē ke tau malu ʻi he lahi ʻo e ngaahi fakatuʻutāmaki fakalaumālie ʻi he māmaní? ʻOku ui ʻe he ʻEikí ʻa e kau palōfitá ke nau hoko ko ha kau tangata leʻo ke fakatokanga mo maluʻi kitautolu. Naʻe ui ʻe he ʻEikí ʻa ʻIsikieli ke hoko ko ha tangata leʻo maʻá e kakai ʻIsilelí lolotonga ʻenau nofo pōpula ʻi Pāpiloné (vakai, ʻIsikieli 3:16–17). ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ha holi lahi ange ke tokanga ki he ngaahi fakatokanga mei he kau palōfita ʻa e ʻEikí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke lau ʻa e “Palōfitá” ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá pe “Kau Palōfitá” ʻi he Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí ʻi he Gospel Library. Te nau lava ʻo fekumi ki he fatongia ʻo e kau palōfitá mo fakakaukauloto ki he founga ʻoku nau vakai ai ki hono fakahoko ʻe he kau palōfitá ʻa e fatongia ko ʻení.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ngaahi ongo fekauʻaki mo e palōfita ʻa e ʻEikí
Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki heʻenau ngaahi ongo fekauʻaki mo e palōfita ʻa e ʻEikí he ʻaho ní. Ko e founga ʻe taha ke fai ai ʻení ko hano fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo e Palesiteni ʻo e Siasí pea fakaafeʻi e kau akó ke nau hivaʻi pe fanongo ki he “Fakamālō ki he ʻOtuá” (Ngaahi Himí, fika 10). Hili iá, te ke lava ʻo ʻoange ʻa e fakahinohino ʻi laló. Fakahaaʻi ange ʻe lava ke kehekehe e ngaahi ongo ʻa e kau akó fekauʻaki mo e palōfitá, pea ʻoku sai pē ia. Poupouʻi kinautolu ke nau tali moʻoni.
Fakakakato ʻa e fakamatala ko ʻení ʻi hoʻo tohinoa akó ʻaki ha tali ʻe taha pe lahi ange:
ʻI he taimi ʻoku ou sio ai ki he palōfitá, fanongo ki heʻene leá, pe lau ʻene ngaahi leá, ʻoku ou ongoʻi …
Fakaafeʻi ha fānau ako loto-vilitaki ʻe niʻihi ke vahevahe mo e kalasí ʻa e meʻa naʻa nau tohí. Te ke lava ʻo fakamatalaʻi ange ʻi heʻenau vahevahe mo fakafanongó, ʻe lava ke fakamaama ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní honau ʻatamaí mo fakamolū honau lotó ke muimui ki he palōfita ʻa e ʻEikí.
Ko e ui ʻe he ʻEikí ʻa ʻIsikieli ke hoko ko ha palōfitá
Naʻe puke pōpula ʻa ʻIsikieli pea ʻave ki Pāpilone fakataha mo e kau ʻIsileli kehé. Lolotonga ʻene nofo pōpulá, naʻe ʻaʻahi kiate ia ʻa e ʻEikí pea ui ia ko ha palōfita (vakai, ʻIsikieli 1–2). Naʻe talaʻofa ʻe he ʻEikí te Ne fakamālohia ʻa ʻIsikieli ʻi heʻene malanga ki ha kakai angatuʻu mo loto-fefeká (vakai, ʻIsikieli 3:7–9).
Ko e ʻIsikieli 3:16–17 ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ia. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻungofua kinautolu.
Lau ʻa e ʻIsikieli 3:10–11, 16–17, ʻo kumi e meʻa naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí kia ʻIsikieli fekauʻaki mo hono fatongia ko e palōfitá.
-
Ko e hā ʻa e meʻa naʻá ke maʻú?
Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e fakatātā ʻo ha tangata leʻo, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ʻo Kākasoné ʻoku fakakau ʻi he lēsoni ko ʻení, fakataha mo e fakamatala ko ʻeni meia ʻEletā Niila L. ʻEnitasení.
Naʻe pehē ʻe ʻEletā Niila L. ʻEnitaseni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá:
Ko Kākasoné ko ha kolo lahi ia ʻoku ʻaaʻi ʻi Falanisē kuo tuʻu talu mei he kuonga motuʻá. ʻOku tuʻu ha ngaahi taua kaekaea hake mei hono ngaahi ʻā maluʻí, ʻa ia naʻe langa maʻá e kau tangata leʻo ne tuʻu ʻi he ngaahi taua ko iá ʻi he ʻaho mo e pō, ke fakamaʻu ʻenau tokangá ki he fili mei he mamaʻó. ʻI he vakai atu ʻa e tangata leʻó ʻoku fakaofi mai ha fili, naʻe maluʻi ʻe hono leʻo fakatokangá e kakai ʻo Kākasoné mei he ngaahi fakatamaki ʻoku ʻikai ke nau lava ʻo mamata ki aí.
Ko e palōfitá ko ha tangata leʻo ia ʻi he funga tauá, ʻokú ne maluʻi kitautolu mei he ngaahi fakatuʻutāmaki fakalaumālie ʻoku ʻikai ke tau lava ʻo vakai ki aí. (“Ko e Palōfita ʻa e ʻOtuá,” Liahona, Mē 2018, 25)
-
Te ke fakamatalaʻi fakanounou fēfē ʻa e meʻa ʻoku akoʻi ʻe he ʻIsikieli 3:16–17 mo ʻEletā ʻEnitasení fekauʻaki mo e kau palōfitá?
Tokoni ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ʻoku ui ʻe he ʻEikí ha kau palōfita ʻoku nau hoko ko ha kau tangata leʻo ke fakatokanga mai fekauʻaki mo e ngaahi fakatuʻutāmaki fakalaumālié. Fakamatalaʻi ange ʻoku hoko ʻa e Kau Palesitenisī ʻUluakí mo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ko e kau palōfita ʻa e ʻEikí he ʻahó ni. Kapau ʻe fakakakato ʻe he kau akó ʻa e ʻekitivitī teuteu ʻa e tokotaha akó, te nau lava ʻo vahevahe ʻa e meʻa ne nau akó ko ha konga ʻo e fealēleaʻaki ko ʻení.
-
Ko e hā e ʻuhinga ʻoku hoko ai ʻa e “kau tangata leʻó” ko ha founga lelei ke fakamatalaʻi ʻaki e fatongia ʻo e kau palōfitá?
Naʻe toe akoʻi ʻe he ʻEikí ʻa ʻIsikieli ʻi he ʻIsikieli 33, ki hono fatongia ke hoko ko ha tangata leʻó pea mo vahevahe ʻa e pōpoaki ʻa e ʻOtuá mo ʻIsileli (vakai, ʻIsikieli 33:1–7).
Lau ʻa e ʻIsikieli 33:9–11, ʻo kumi e ʻuhinga ʻoku finangalo ai ʻa e ʻEikí ke fakatokanga ki Hono kakaí.
-
Ko e hā ha meʻa ʻe lava ke akoʻi mai ʻe he veesi 11 fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?
Naʻe vahevahe ʻe ʻEletā D. Toti Kulisitofasoni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa e founga ʻoku hoko ai e ngaahi fakatokanga fakaepalōfitá ko ha fakamoʻoni ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá:
ʻOku feinga ʻetau Tamai Hēvaní mo hotau Fakamoʻuí ke tau fiefia kae ʻikai vēkeveke ke fakahalaiaʻi, peá Na kōlenga ai ke tau fakatomala, ʻi Heʻena ʻafioʻi lelei “kuo teʻeki ai [pea he ʻikai teitei] hoko ʻa e angahalá ko e fiefia” [ʻAlamā 41:10]. Ko ia kuo fakatokanga ai ʻa ʻIsikieli mo e kau palōfita kotoa kimuʻá mo talu mei aí, ʻaki e folofola ʻa e ʻOtuá ʻaki honau lotó kotoa, ko kinautolu kotoa ʻe lavá, ke nau tafoki meia Sētane, ʻa e fili ʻo honau laumālié, pea “fili ʻa e tauʻatāiná mo e moʻui taʻengatá, tuʻunga ʻi he [Fakalaloa] lahi ʻo e faʻahinga kotoa ʻo e tangatá” [2 Nīfai 2:27]. (“Ko e Leʻo ʻo e Fakatokangá,” Liahona, Mē 2017, 108)
-
ʻE tākiekina fēfē ʻe he mahino ʻo e ʻuhinga ʻoku ui ai ʻe he ʻEikí ʻEne kau palōfitá ke nau hoko ko ha kau tangata leʻó, ʻa ʻetau holi ke muimui ʻiate kinautolú?
Ngaahi fakatokanga mei he kau tangata leʻó
ʻOku fakataumuʻa ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ke tokoni ki he kau akó ke nau vakai ki he ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi fakatokanga kuo fai mai ʻe he ʻEikí ʻo fakafou ʻi Heʻene kau palōfitá. Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke fili ha taha ʻo e ngaahi meʻa ko ʻení ke ako:
-
Ngaahi lea konifelenisi lahi kimuí ni mei he kau mēmipa ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí pe Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá
-
Ko e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteline ko ʻení pe ngaahi potufolofola kehe te ke fili: ʻĪsaia 5:20; 1 Kolinitō 6:19–20 (vakai foki, veesi 18); 2 Nīfai 2:27; 2 Nīfai 32:8–9; ʻAlamā 41:10; mo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 64:9–11
Hili hono fili ʻe he kau akó ha meʻa ke akó, fakaʻaliʻali e fakahinohino ko ʻení:
Ako e ngaahi akonaki mei he kau palōfita ʻa e ʻEikí pea teuteu ke vahevahe ʻeni:
-
Ngaahi fakatokanga kuo ʻomi ʻe he ʻEikí ʻo fakafou ʻi Heʻene kau palōfitá.
-
Ko e ngaahi tāpuaki te tau lava ʻo maʻu pe ngaahi faingataʻa te tau lava ʻo fakaʻehiʻehi mei ai ʻaki ʻetau talangofua ki he ngaahi fakatokanga ko ʻení. ʻE lava ke maʻu ʻeni mei he meʻa naʻá ke akó pe mei hoʻo ngaahi fakakaukaú mo e aʻusiá.
-
Ko e anga hoʻo ongoʻi ko e fakatokanga ko ʻení ko ha fakamoʻoni ia ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá pe ko Hono finangalo ke tau fiefiá.
Te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e tokotaha ako takitaha ke fili ha fakatokanga fakaepalōfita ʻe taha naʻa nau maʻu ʻi he sitepu 1 ʻo ʻenau akó pea hiki ia ʻi he palakipoé. Ko ha founga ʻe taha, ʻe lava ke hiki ʻe he kau akó ʻa e fakatokangá ʻi ha laʻipepa pea fakapipiki takai ia ʻi he lokí. Fakaafeʻi e kau akó ke nau lau e ngaahi fakatokanga kuo tohi ʻe he niʻihi kehé. Hili iá ʻe lava ke fili ʻe he kalasí ha niʻihi ke aleaʻi fakaikiiki ange. Te ke lava ʻo kole ki he kau ako naʻa nau hiki ʻa e ngaahi fakatokanga kuo filí ke vahevahe ʻenau ngaahi tali ki he sitepu 2 pe 3 mei heʻenau akó.
ʻI he fakafanongo mo kau ʻa e kau akó ʻi he fealēleaʻakí, fakaafeʻi kinautolu ke fakakaukau ki honau ngaahi tūkunga mo e ngaahi fiemaʻu fakatāutahá. Poupouʻi kinautolu ke fakakaukau pe ʻoku ʻi ai ha ngaahi fakatokanga pe pōpoaki pau ʻa e ʻEikí maʻanautolu.
Ko e muimui ʻi he palōfitá
Fakakaukau ki he ngaahi fakakaukau mo e ngaahi ongo naʻe mei fakahā atu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní kiate koe ʻi he kotoa ʻo e lēsoní fekauʻaki mo e ʻEikí mo ʻEne kau palōfitá. Tānaki atu ha laine ʻe taha pe fakatouʻosi ʻo e ongo laine ko ʻení ki hoʻo tohinoa akó pea fakakakato ia ʻaki hoʻo ngaahi fakakaukaú pe ongó:
Ko ha meʻa ʻoku ou fakaʻamu ke manatuʻi fekauʻaki mo e ʻEikí mo ʻEne kau palōfitá ko e …
ʻOku ou loto ke muimui ʻi he palōfita ʻa e ʻEikí koeʻuhí …
Te ke lava ʻo fakaʻosi ʻaki hano fakaafeʻi ha kau ako ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau tohí. Te ke lava foki ʻo vahevahe ha ngaahi ongo kuó ke maʻu fekauʻaki mo e ʻEikí mo ʻEne kau palōfitá ʻi hoʻo teuteu mo akoʻi ʻa e lēsoní.
Ako Ma‘uloto
Te ke ala tokoni ki he kau akó ke nau ako maʻuloto ʻa e fakamoʻoni fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻingá, lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe vakaiʻi ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga ki he ʻIsikieli 3:16–17 “Ko e palōfitá ko ha ʻleʻo [ia] ki he fale ʻo ʻIsilelí.’” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahí ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”