“Tangilaulau ʻa Selemaiá 1; 3: ‘ʻOku ʻIkai Ke Ngata ʻEne Manavaʻofá,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Tangilaulau ʻa Selemaiá 1; 3: ‘ʻOku ʻIkai Ke Ngata ʻEne Manavaʻofá,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Selemaia 31–33; 36–38; Tangilaulau ʻa Selemaiá 1; 3: Lēsoni 136
Tangilaulau ʻa Selemaiá 1; 3
“ʻOku ʻIkai Ke Ngata ʻEne Manavaʻofá”
Koeʻuhí ʻoku fonu ʻa e Fakamoʻuí ʻi he manavaʻofa, ʻokú Ne hōifua ke fakamoʻui, fakafiemālieʻi, mo fakamolemoleʻi, ʻo aʻu ki he taimi ʻoku tau faiangahala ai kiate Iá. Hili hono fakaʻauha ʻo Selusalema koeʻuhí ko e angahalá mo e angatuʻú, naʻe feinga ʻa Selemaia ke tokoni ke mahino ki he kau Siú ʻa e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí pea ke maʻu ha ʻamanaki lelei ai. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ʻa e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí kiate kinautolú, ʻo aʻu ki he taimi ʻoku nau faiangahala aí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakamanatu ha talanoa mei he folofolá ʻokú ne fakahaaʻi e natula manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí. ʻE maʻu ʻe he kau akó ha faingamālie ke vakai ki he talanoa ko ʻení ʻi he lēsoní.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Hili ʻetau faiangahalá
Fakakaukau ke kamata ʻa e kalasí ʻaki hono vahevahe ʻa e tūkunga ko ʻení.
Pe ko hoʻo huluʻi e foʻi vitiō “Painted into a Corner” mei he taimi 0:00 ki he 1:47. ʻOku maʻu ʻa e vitioó ni ʻi he ChurchofJesusChrist.org. Te ke lava ʻo huluʻi e toenga ʻo e foʻi vitioó ʻamui ange ʻi he lēsoní.
Fakakaukauloto kuo fai ʻe ha talavou hono lelei tahá ke fai ha ngaahi fili lelei ʻi heʻene moʻuí. ʻI ha ʻaho ʻe taha lolotonga ʻene ʻalu ki ha paati, ʻokú ne fakavaivai ki he teke fakamālohi hono toʻú peá ne inu kava mālohi koeʻuhí ʻokú ne loto ke tali lelei ia. ʻI he pongipongi hono hokó, ʻokú ne ʻā hake ʻo ongoʻi tuenoa, halaia, mo loto-mamahi. ʻOku kamata māmālie ai ke ne fai ha toe ngaahi fili hala pea kamata ke mole ʻa e ʻamanaki lelei ki hono kahaʻú.
Hiki e ngaahi tali ʻa e kau akó ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi he palakipoé. ʻE fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tali ʻe hikí ʻi he kotoa ʻo e lēsoní.
-
ʻI he taimi ʻoku faiangahala ai ʻa e kakaí, ko e hā ha meʻa te nau mamata ki ai pe ongoʻi fekauʻaki mo kinautolú?
-
ʻE fēfē nai ʻenau vakai pe ongo fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?
Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakalaulauloto ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení ke fakafuofuaʻi e ngaahi ongo pē ʻanautolú.
-
Kuó ke fakakaukau nai ki ha taha ʻo e ngaahi fakamatala ʻi he palakipoé?
-
Ko e fē ʻi he ngaahi fakamatala ko ʻení ʻokú ke ʻilo ʻoku halá? Ko e fē ʻokú ke taʻepauʻia aí?
ʻOku mahuʻinga ke tau manatuʻi ʻoku tau faiangahala kotoa pē mo “tōmui ʻi he fakamālō mei he ʻOtuá” (Loma 3:23). ʻI hoʻo ako e Tangilaulau ʻa Selemaiá he ʻaho ní, kumi ha ngaahi ueʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke fakatokangaʻi ʻa e ongo ʻoku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi kiate koé, naʻa mo e taimi ʻokú ke fai ai ha ngaahi fehalākí.
Mamahi ʻi he angahalá
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻení. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau mamata ki ai ʻi he fakatātā ko ʻení pe ko e meʻa ʻokú ne ʻai ke nau ongoʻí. Fakamatalaʻi ange ʻoku fakahaaʻi ʻe he fakatātā ko ʻení ʻa Selemaia mo ʻene mamahi lahí. ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ʻa e meʻa ʻoku nau manatuʻi fekauʻaki mo e talanoa ʻo Selemaiá pea mo e ʻuhinga naʻá ne ongoʻi mamahi aí. ʻI hano fiemaʻu, vahevahe ha ngaahi fakaikiiki mei he palakalafi ko ʻení.
Naʻe folofola ʻa e ʻEikí kia Selemaia ʻi ha taʻu nai ʻe 40, ke kikite ki he fale ʻo ʻIsilelí fekauʻaki mo hono fakaʻauha mo e nofo pōpula ʻa Selusalemá kapau te nau fili ke ʻoua te nau fakatomala pea tafoki ki he ʻOtuá (vakai, Selemaia 16:1–13). Lolotonga e pule ʻa e Tuʻi ko Setikiá, naʻe fakaʻauha ʻe he kau Papiloné ʻa Selusalema pea ʻomi ha kakai tokolahi ki he nofo pōpulá, ʻo fakahoko ai e kikite ʻa e ʻEikí (vakai, Selemaia 52). Hili ha taimi mei he ngaahi meʻa ko ʻeni naʻe hokó, naʻe lekooti ʻe Selemaia ʻa e tohi Tangilaulau ʻa Selemaiá.
Mahalo te ke fie fakamatalaʻi ange ʻoku ʻuhinga ʻa e foʻi lea tangilāulaú ki hono fakahaaʻi ʻo ha mamahi lahi pe tengihia.
ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ke mahino ki he kau akó ʻa e mamahi naʻe aʻusia ʻe he kakai ʻo e ʻEikí. Te ke lava ʻo fokotuʻutuʻu ʻa e kau akó ke nau tauhoa pe fakakulupu iiki ke ako ʻa e ngaahi potufolofolá. Fakamatalaʻi ange naʻe hiki ʻe Selemaia ʻa e konga lahi ʻo e ngaahi veesi ko ʻení mei he fakakaukau ʻa Selusalemá ʻo hangē nai ko e koló tonu pē ia naʻe leá.
Lau ha potufolofola ʻe taha pe ua mei he ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi ʻa e ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻoku nau fakahaaʻi ʻa e ongo naʻe maʻu ʻe he kakaí hili ʻenau mamahi koeʻuhí ko ʻenau ngaahi angahalá.
Tangilaulau ʻa Selemaia 1:16–18
Tangilaulau ʻa Selemaia 1:20–22
-
Ko e hā ha ngaahi foʻi lea pe ngaahi kupuʻi lea naʻá ke ʻiloʻi?
Ke tokoni ke vakaiʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa naʻa nau maʻú mei ha fakakaukau ʻoku taʻengatá, te ke lava ʻo fai ʻa e fehuʻi ko ʻení.
-
ʻI hoʻo ʻiloʻi ʻoku ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻiate kitautolú, ʻokú ke pehē ko e hā ʻokú Na tuku ai ke tau aʻusia ʻa e faʻahinga mamahi ko ʻení ʻi he taimi ʻoku tau faiangahala aí?
Kapau ʻoku fiemaʻu tokoni ʻa e kau akó ʻi hono tali e fehuʻi ko ʻení, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke lau ʻa e ngaahi potufolofola hangē ko e 2 Kolinitō 7:9–10; ʻAlamā 42:18, 29; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 95:1, ʻo kumi ha ngaahi tali ʻe ala maʻu.
Ko e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí
ʻE lava ke tokoni ʻa e toenga ʻo e lēsoní ke ongoʻi ʻe he kau akó ʻa e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí kiate kitautolú ʻo aʻu ki he taimi ʻoku tau faiangahala aí.
Te ke lava ʻo fokotuʻutuʻu ʻa e kau akó ki ha ngaahi hoa ke nau ako ʻa e ngaahi potufolofola ko ʻení pea tali ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku ʻomaí. Hangē ko ʻení, ʻe lava ke ako ʻe ha tokotaha ako ʻe taha ʻa e veesi 22–26, pea veesi 31–33 ʻe he tokotaha ʻe tahá.
Fakakaukau ki he fakamatala ʻi he palakipoé mei he kamata ʻa e lēsoní. Lau ʻa e Tangilaulau ʻa Selemaiá 3:22–26, 31–33, ʻo kumi ʻa e ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea te ke vahevahe mo ha taha ʻoku ongoʻi peheni.
-
Ko e hā ha ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea te ke vahevahe? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Ko e hā ha moʻoni mei he ngaahi veesi ko ʻení te ke loto ke mahino kiate ia?
ʻI he vahevahe ʻa e kau akó, te nau lava ʻo ʻiloʻi ʻa e moʻoni ko ʻení: ʻOku manavaʻofa mai ʻa e ʻEikí kiate kitautolu, ʻo aʻu ki he taimi ʻoku tau faiangahala aí.
Kapau ʻoku fiemaʻu tokoni ʻa e kau akó ke mahino ʻa e foʻi lea ʻofa mamahí, te ke lava ʻo vahevahe ʻa e fakaʻuhinga ko ʻení: “ʻOku ʻuhinga ʻa e ʻofa mamahí ʻi he folofolá, ki he ‘mamahi fakataha mo e.’ ʻOku toe ʻuhinga foki ia ki hono fakahā ʻo e fie kaungā-mamahi, ʻofa, mo e ʻaloʻofa ki ha taha kehe” (Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá, “ʻOfa Mamahí,” Gospel Library).
Ke mahino lelei ange ʻa e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí, ʻe lava ke fakahoko ʻe he kau akó ʻa e ʻekitivitī ko ʻení. ʻE lava ke fakakaukau mo ako ʻe he kau akó ha talanoa kehe mei he folofolá ʻokú ne fakahaaʻi e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí, kae ʻikai ako ha taha ʻo e ngaahi meʻa ko ʻení.
Fakakakato ha taha ʻo e ngaahi fili fakaako ko ʻení, ʻo kumi ʻa e meʻa ʻoku tokoni ke mahino lelei ange kiate koe ʻa e founga te ke lava ai ʻo aʻusia e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí ʻi hoʻo moʻuí.
-
Ako ha taha ʻo e ngaahi talanoa ko ʻeni ʻokú ne fakahaaʻi e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí: Mātiu 18:23–35; Sione 8:1–11.
-
Ako ha potufolofola ʻe taha pe ua mei he ngaahi potufolofola ko ʻení ʻoku akoʻi ai fekauʻaki mo e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí: Mōsaia 15:7–9; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 64:2–4; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 101:9.
Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke feakoʻiʻaki ʻa e meʻa ne nau ako mo ongoʻí. Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe mo e kalasí.
ʻE lava foki ke tokoni ʻa e fakamoʻoni ko ʻení ʻi he fealēleaʻaki ko ʻení.
Naʻe fakamoʻoni ʻa ʻEletā Teili G. Lenilani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻo pehē:
ʻE lava ʻe Sīsū Kalaisi ke fakamolemoleʻi he naʻá Ne totongi huhuʻi ʻetau ngaahi angahalá.
ʻOku fili hotau Huhuʻí ke faʻa fakamolemole tuʻunga ʻi Heʻene ʻofa mamahi, ʻaloʻofa mo e ʻofa taʻe-hano-tataú.
ʻOku finangalo hotau Fakamoʻuí ke tau fakamolemole he ko e taha ia ʻo Hono ngaahi ʻulungaanga fakalangí.
Pea ʻi Heʻene hoko ko e Tauhisipi Leleí, ʻokú Ne fiefia he taimi ʻoku tau fakatomala aí.
Naʻa mo ʻetau ongoʻi e mamahi fakaʻotuá tuʻunga heʻetau ngaahi angafaí, ʻoku tau fakaafeʻi e Fakamoʻuí ki heʻetau moʻuí, ʻi he taimi pē ʻoku tau fili ai ke fakatomalá. (“Fakatomalá: Ko ha Fili Fakafiefia,” Liahona, Nōvema 2016, 123)
Ko hono ongoʻi e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí kiate aú
-
Ko e fē ha taimi kuó ke aʻusia ai pe ko ha taha ʻokú ke ʻiloʻi e manavaʻofa ʻa e Fakamoʻuí? (Manatuʻi ke ʻoua naʻá ke vahevahe ha ngaahi angahala he kuohilí pe ha meʻa ʻoku fuʻu fakataautaha.)
Fakamanatu ki he kau akó ʻa e talavou mei he kamataʻanga ʻo e lēsoní.
-
Ko e hā te ke vahevahe mo e talavoú ni ʻo makatuʻunga ʻi he meʻa naʻá ke ako he ʻaho ní?
Fakakaukau ke huluʻi fakaʻosi e foʻi vitiō “Painted into a Corner,” mei he taimi 1:48 ki he 3:41. Pe kapau naʻe ʻikai ke ke huluʻi ʻa e konga ʻuluaki ʻo e vitioó, fakakaukau ke huluʻi kakato ʻa e foʻi vitioó. ʻE lava ke kumi ʻe he kau akó ha fakamoʻoni naʻe fakahaaʻi ʻe he Fakamoʻuí ha manavaʻofa ki he talavoú. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau maʻú.
Mahalo te ke fie fakaʻosi ʻaki hoʻo fakamoʻoní, fakakaukaú, pe ngaahi ongo fekauʻaki mo e Fakamoʻuí.