“ʻĪsaia 53: Kuo hanga ʻe Sīsū Kalaisi ʻo ‘toʻo kiate ia ʻa ʻetau ngaahi vaivaí, ʻo ne fua ʻetau ngaahi mamahí,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“ʻĪsaia 53: Kuo hanga ʻe Sīsū Kalaisi ʻo ‘toʻo kiate ia ʻa ʻetau ngaahi vaivaí, ʻo ne fua ʻetau ngaahi mamahí,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
ʻĪsaia 50–57: Lēsoni 124
ʻĪsaia 53
Kuo hanga ʻe Sīsū Kalaisi ʻo “toʻo kiate ia ʻa ʻetau ngaahi vaivaí, ʻo ne fua ʻetau ngaahi mamahí”
ʻE lava ke fakatupu ʻe hotau ngaahi faingataʻaʻia fakamatelié ke tau fifili pe ʻoku mahino nai ki ha taha ʻa e meʻa ʻoku tau aʻusiá pea ʻe lava nai ha taha ʻo tokoniʻi kitautolu pe ʻikai. Naʻe ongoʻi ʻe Sīsū Kalaisi ʻi Heʻene feilaulau fakaleleí, ʻa e meʻa kotoa pē te tau ala aʻusia ʻi he moʻui fakamatelié. Koeʻuhí ko e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí, te Ne lava ʻo tokoniʻi kitautolu ʻi heʻetau mamahí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi houngaʻia ʻa e kau akó ʻi he meʻa kuo fai ʻe he Fakamoʻuí maʻanautolu ʻo fakafou ʻi Heʻene Fakaleleí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke nau ngāue ki hono ako maʻuloto ʻo e fakamoʻoni folofola fakataukei fakatokāteline ko e ʻĪsaia 53:3–5 pea mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga “Ko e moʻoni kuo toʻo [ʻe Sīsū Kalaisi] ʻa ʻetau ngaahi vaivaí, ʻo ne fua ʻetau ngaahi mamahí.”
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ngaahi aʻusia ʻo e moʻuí
Ke tokoni ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he meʻa naʻe aʻusia ʻe Sīsū Kalaisi maʻanautolu ko ha konga ʻo ʻEne Fakaleleí, fakakaukau ke tohi “ʻOku ʻikai ʻilo ʻe ha taha pe ʻoku fēfē ia. ʻOku ʻikai mahino ki ha taha,” ʻi he palakipoé.
-
Ko e hā ha ngaahi aʻusia ʻe ala maʻu ʻe he kakaí te ne lava ʻo fakatupu ke nau fakakaukau pehení?
Fakakaukau ke hiki e ngaahi tali ʻa e kau akó ʻi he palakipoé. Fakaʻatā ha taimi ke vahevahe ai ha kau ako.
Hili iá, pea fakaʻaliʻali ʻa e fakakaukau mo e ngaahi fehuʻi ko ʻení.
Fakalaulauloto ki hoʻo tali ki he ngaahi fehuʻi ko ‘ení:
-
Ko e hā ha ngaahi aʻusia kuó u maʻu pe te u maʻu te ne lava ʻo fakatupu ke u fakakaukau peheni?
-
Ko e hā ʻoku ou fai ʻi heʻeku ongoʻi pehení? Ko e hā hono ʻuhingá?
Poupouʻi e kau akó ke fakaafeʻi e Laumālie Māʻoniʻoní ki heʻenau akó ʻi heʻenau ako fekauʻaki mo e meʻa kuo aʻusia ʻe he Fakamoʻuí mo e founga te Ne lava ʻo tokoniʻi ai kinautolú.
Ko e Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí
ʻOku ʻafioʻi mo mahino lelei kia Sīsū Kalaisi ʻetau ngaahi aʻusia ʻi he moʻuí, ʻo fakafou ʻi Heʻene Fakaleleí. Naʻe akonaki ʻa e palōfita ko ʻĪsaiá ʻi he ʻĪsaia 53, fekauʻaki mo e feilaulau fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí.
Ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ʻa e ʻĪsaia 53:3–5. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻungofua kinautolu.
ʻE lava ke maʻu ʻe he kau akó ha fiemālie mo fakaloloto honau vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí ʻo fakafou ʻi he ako fakataautaha ʻo e ʻĪsaia 53. Ko e ʻekitivitī ko ʻení ko ha founga ia ʻe taha te ke lava ai ʻo ʻai ke ako ʻe he kau akó ʻa e ʻĪsaia 53.
Lau ʻa e ʻĪsaia 53:1–12 mo e ʻAlamā 7:11–13, ʻo kumi ʻa e:
-
Ko e meʻa naʻe aʻusia ʻe he Fakamoʻuí ko ha konga ʻo ʻEne Fakaleleí, mo e
-
Meʻa ʻe lava ke fai ʻe he Fakamoʻuí maʻaku koeʻuhí ko ʻEne Fakaleleí.
Mahalo te ke fie faʻu ha kōlomu ʻe ua ʻi ha peesi ʻoku ʻatā ʻi hoʻo tohinoa akó ke lekooti e meʻa ʻokú ke maʻú.
|
Ko e meʻa naʻe aʻusia ʻe he Fakamoʻuí |
Ko e meʻa ʻe lava ʻe he Fakamoʻuí ʻo fakahoko maʻakú |
Mahalo ʻe faingataʻa ke mahino ki he kau akó ha niʻihi ʻo e ngaahi foʻi lea mo e ngaahi kupuʻi lea ʻi he ʻĪsaia 53. Kapau ko ia, mahalo te ke fie fakaʻaliʻali ʻa e laʻipepa tufa ko ʻeni ʻoku ui ko e “Mahino ʻa e ʻĪsaia 53” pe ʻoange ki he kau akó ke nau vakai ki ai lolotonga ʻenau akó. Pe ko hoʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau fakaʻaongaʻi ha tikisinale ke fakamahinoʻi ʻa e ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻoku ʻikai ke nau maheni mo iá.
ʻI hono ako ʻe he kau akó ʻa e ʻAlamā 7:12, mahalo ʻe tokoni ke nau ʻiloʻi ʻe lava ke fakamatalaʻi ʻe he tokoniʻí ʻa e founga ʻoku tokanga mai ai ʻa e Fakamoʻuí kiate kitautolú. “ʻOku ʻuhinga ʻa e tokoniʻí ke ‘fakavave ki ai’” (Jeffrey R. Holland, “He Hath Filled the Hungry with Good Things,” Ensign, Nov. 1997, 66).
Hili hono ʻoange ha taimi feʻunga ki he kau akó ke nau akó, vahe kinautolu ki ha fanga kiʻi kulupu iiki. Fakaafeʻi kinautolu ke aleaʻi pea fakanounouʻi ʻa e meʻa naʻa nau ʻilo mei heʻenau akó. ʻE lava ke vahevahe ʻe ha ngaahi kulupu ʻe niʻihi ʻenau ngaahi fakamatala fakanounoú mo e kalasí. ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni hangē ko e:
-
Naʻe toʻo ʻe Sīsū Kalaisi kiate Ia ʻetau ngaahi mamahí, mahamahakí, faingataʻaʻiá, mo e tēngihiá, ko ha konga ʻo ʻEne Fakaleleí, pea mamahi koeʻuhí ko ʻetau ngaahi angahalá.
-
ʻE lava ke fakamolemoleʻi kitautolu mo fakamoʻui ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi mo ʻEne Fakaleleí.
Ko e Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí maʻaku
Toe lau fakalongolongo ʻiate koe pē ʻa e ʻĪsaia 53:3–6 ka ʻi he taimi ní, fakahū ho hingoá, naʻá ku/te u/ou/ke u, pe ʻeku/hoku ʻi he ngaahi lea taú, ʻetaú, mo e ʻatautolú.
-
Ko e hā naʻá ke ako pe ko e hā naʻá ke fakatokangaʻi naʻe ʻikai ke ke fakatokangaʻi kimuʻa ʻi hoʻo ʻai ke fakataautaha ange kiate koe ʻa e ngaahi veesi ko ʻení?
Kapau ʻe ʻaonga ki he kau akó ha ako lahi ange fekauʻaki mo e founga naʻe aʻusia fakataautaha ai ʻe he Fakamoʻuí ʻetau faingataʻaʻiá ko ha konga ʻo ʻEne Fakaleleí, te ke lava foki ʻo ʻai ke ako ʻe he kau akó ʻa e fakamatala ko ʻeni meia ʻEletā Petinaá. Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e lea meia ʻEletā Petinaá pea fakaafeʻi ʻa e kau akó ke kumi ha ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻi he fakamatalá ʻoku tokoni ke mahino kiate kinautolu ʻa e Fakamoʻuí mo ʻEne Fakaleleí.
Naʻe akonaki ʻa ‘Eletā Tēvita A. Petinā ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá fekauʻaki mo e mātuʻaki fakataautaha ʻa e feilaulau ʻa e Fakamoʻuí:
ʻOku ʻikai ha mamahiʻia fakaesino, kafo fakalaumālie, faingataʻaʻia ʻo e lotó pe loto-mamahi, mahaki pe vaivai te tau fehangahangai mo ia ʻi he matelié ne teʻeki ai tomuʻa aʻusia ʻe he Fakamoʻuí. Mahalo pē ʻi ha momeniti ʻo e loto-foʻí te tau kaila ai ʻo pehē, “ʻOku ʻikai ʻiloʻi ia ʻe ha taha. ʻOku ʻikai mahino ia ki ha taha.” Ka ʻoku ʻafioʻi mo mahino lelei ia ki he ʻAlo ʻo e ʻOtuá he naʻá Ne tomuʻa ongoʻi pea fuesia ʻetau ngaahi kavenga fakafoʻituituí. Pea koeʻuhí ko ʻEne feilaulau taʻefakangatangata mo taʻengatá (vakai, ʻAlamā 34:14), ʻoku mahino lelei kiate Ia pea lava ke mafao mai Hono toʻukupu ʻaloʻofá kiate kitautolu. Te Ne lava ʻo ala atu, ueʻi, tokoniʻi, fakamoʻui, pea fakamālohia kitautolu ke tau lava ʻo fai ha meʻa lahi ange he meʻa te tau malavá pea tokoniʻi kitautolu ke tau lava ʻo fai ha meʻa he ʻikai ke tau teitei lava ʻo fai kapau te tau fakafalala ʻataʻatā pē ki hotau mālohí. (“Ke Nau Lava ʻo Fua Faingofua ʻEnau Kavengá,” Liahona, Mē 2014, 90)
-
Ko e hā te ke talaange ki ha taha ʻokú ne ongoʻi ʻoku ʻikai mahino ki ha taha ʻa e meʻa ʻokú ne fouá? ʻAhiʻahi fakaʻaongaʻi e ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea mei he ʻĪsaia 53, ʻAlamā 7:11–13, pea mo e fakamatala meia ʻEletā Petinaá.
Fakakaukau ki he Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí
ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke fakakaukau e kau akó ki heʻenau houngaʻia ʻi he Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí. Tokoni ke tali ʻe he kau akó e ngaahi fehuʻí ʻaki hano ʻoange ha ngaahi miniti siʻi ke nau fakalaulauloto pe hiki ai ʻenau ngaahi talí.
ʻE lava ke tokoni hono ʻoange ha taimi ki he kau akó ke nau fakalaulauloto aí ke nau fakakaukau ki honau vā fetuʻutaki mo Sīsū Kalaisí. Fakakaukau ke tā ha fasi lōngonoa mo toputapu ʻi he fakalaulauloto pe hiki ʻe he kau akó ʻenau ngaahi fakakaukaú.
ʻI hoʻo fakaʻaongaʻi e meʻa naʻá ke ako he ʻahó ni fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mo ʻEne Fakaleleí, te ke tali fēfē ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení:
-
Ko e hā ʻoku hoko ai ʻa Sīsū Kalaisi ko e tokotaha lelei taha ke tafoki ki ai ʻi he taimi ʻokú ke mamahi aí?
-
Kuó ke ongoʻi fēfē nai pe ko ha taha ʻokú ke ʻiloʻi ʻa e fakafiemālie ʻa e Fakamoʻuí lolotonga hoʻo aʻusia ha mamahí?
Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa kuo nau fakalaulauloto ki aí. ʻI heʻenau vahevahe ʻenau ngaahi aʻusiá, tokaʻi mo fakalotolahi.
ʻE lava ke teuteuʻi e kau akó ʻi heʻenau fanongo ki he aʻusia ʻa ha taha kehé ke vahevahe ʻenau aʻusiá. Fakakaukau ke vahevahe ha aʻusia fakataautaha pe mamata ʻi he “Te Ne Tokoniʻi Koe” (4:43), ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org. ʻOku fakahaaʻi ʻe he vitiō ko ʻení ʻa e founga naʻe maʻu ai ʻe ha talavou ha tokoni ke ikunaʻi ha mamahi ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi mo ʻEne Fakaleleí.
Fakamālō ki he kau akó ʻi hono vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e ongó. Te ke lava foki ʻo vahevahe hoʻo ngaahi fakakaukau mo e ongo fekauʻaki mo e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí.
Ako Ma‘uloto
Te ke ala tokoni ki he kau akó ke nau ako maʻuloto ʻa e fakamoʻoni fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻingá, lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe vakaiʻi ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga ki he ʻĪsaia 53:3–5 ko e “Ko e moʻoni kuo toʻo ʻe [Sīsū Kalaisi] kiate ia ʻa ʻetau ngaahi vaivaí, ʻo ne fua ʻetau ngaahi mamahí.” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”