“Saame 24: ‘Ko Hai ʻe ʻAlu Hake ki he Moʻunga [ʻo e ʻEikí],’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Saame 24: ‘Ko Hai ʻe ʻAlu Hake ki he Moʻunga [ʻo e ʻEikí],’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Saame 1–2; 8; 19–33; 40; 46: Lēsoni 103
Saame 24
“Ko Hai ʻe ʻAlu Hake ki he Moʻunga [ʻo e ʻEikí]?”
Ko e ngaahi temipalé ko ha ngaahi potu toputapu ia ʻoku maʻa mo haohaoa. Te nau lava ʻo tokoniʻi kitautolu ke tau fakakaukauloto pe ʻe fēfē kapau te tau ʻi he ʻao ʻo e ʻEikí. ʻI he Saame 24, ʻoku fakaafeʻi kitautolu ʻe he Tuʻi ko Tēvitá ke tau feinga ke maʻa fakalaumālie mo haohaoa kae lava ke tau hū ki he temipale ʻo e ʻEikí pea ki Hono ʻaó ʻi ha ʻaho. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke teuteu e kau akó ke hū ʻi he moʻui taau ki he temipalé pea iku ʻo nofo ʻi he ʻao ʻo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke toe vakaiʻi e ngaahi fehuʻi lekomeni temipalé, ʻo fakakaukau ki heʻenau teuteu fakalaumālie ke ʻalu ki he temipalé. ʻE lava ke maʻu ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi he fakamatala fakalahi ʻo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí [2022].
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
ʻUli pe maʻa?
Ke teuteuʻi e kau akó ke ako ʻa e Saame 24, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha toʻu tupu ʻoku pelepela.
Te ke lava foki ʻo ʻomi ha pelepela ʻi ha poulu pea fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ke ʻai honau nimá ki ai. Hili iá pea fakafenāpasi e fehuʻi ʻi laló ʻaki hono fehuʻi ki he kau akó pe ko e hā ʻenau ongó.
-
Ko e fē nai e taimi fakamuimuitaha naʻá ke pelepela pe likoliko aí? Naʻá ke ongoʻi fēfē?
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo e konga ki loto ʻo ha temipale.
Kapau ʻoku teʻeki hū hoʻo kau akó ki loto ʻi ha temipale, fakakaukau ke liliu ʻa e fehuʻi ko ʻení ke fehuʻi ange pe ʻoku nau pehē te nau ongoʻi fēfē ʻi loto ʻi ha temipale.
-
ʻOkú ke ongoʻi fēfē ʻi he taimi ʻokú ke hū ai ki he temipalé?
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali e fakatātā ʻo e toʻu tupu pelepelá fakataha mo e fakatātā mei he temipalé.
-
Te ke ongoʻi fēfē kapau naʻá ke fuʻu pelepela ʻi loto he temipalé? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Ko e hā ha ngaahi lēsoni fakalaumālie ʻoku tau ako mei he meʻá ni?
Fakalaulauloto ki he ongo te ke maʻu kapau te ke tuʻu ʻi he ʻao ʻo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻokú ke lolotonga pelepela pe ʻuli fakalaumālie. Hili iá peá ke fakalaulauloto ki he ongo te ke maʻu ʻi hoʻo tuʻu ʻi Hona ʻaó hili hano fakahaohaoaʻi koe ʻo fakafou ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí.
Tali ‘a e ngaahi fehuʻi ko ‘ení ‘i hoʻo tohinoa ako folofolá:
-
ʻOku mahuʻinga fēfē nai kiate koe ke ke moʻui taau mo e temipalé? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
ʻOku mahuʻinga fēfē nai kiate koe ke ke nofo mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi ha ʻaho? Ko e hā hono ʻuhingá?
Fekumi ki ha fakahinohino mei he Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke ʻiloʻi ʻa e meʻa ʻoku finangalo ʻa e ʻEikí ke ke fai ke moʻui taau ai ke moihū kiate Ia ʻi he temipalé pea hū ʻi ha ʻaho ki Hono ʻao mo e Tamai Hēvaní.
“Ko e moʻunga ʻo [e ʻEikí]”
Ke kamata ako ʻa e Saame 24, fakakaukau ke tā ha fakatātā faingofua ʻo ha foʻi tafungofunga ʻi he palakipoé. ʻE lava ke tā ʻe he kau akó ʻa e meʻa tatau ʻi heʻenau ngaahi tohinoá. Lau pe fakamatalaʻi fakanounou ʻa e palakalafi ʻi laló.
ʻI he Saame 24, naʻe fakaʻaongaʻi ʻe he Tuʻi ko Tēvitá ha fakatātā ʻo ha tafungofunga. ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe ha ngaahi potufolofola ʻe niʻihi ʻa e ngaahi moʻungá pe tafungofungá ko ha fakataipe ʻo e ngaahi temipalé (vakai, ʻĪsaia 2:2–3). ʻOku malava pē ke ʻuhinga ʻa Tēvita ki he temipalé, pe ko e ʻao ʻo e ʻOtuá, pe fakatouʻosi.
Mahalo te ke fie fakakau ʻi ʻolunga ʻi ho moʻungá ha fakatātā faingofua ʻo ha temipale pea mo e ngaahi lea Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. Te ke lava ʻo tā ha kiʻi fakatātā faingofua ʻi he konga ki lalo ʻo e tafungofungá ʻokú ne fakafofongaʻi kitautolu.
Lau ʻa e Saame 24:3–6, ʻo kumi e meʻa ʻoku totonu ke tau fai ke teuteu ai ke hū ki he temipalé pea foki ki he ʻao ʻo e ʻEikí ʻi ha ʻaho.
Ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ʻa e Saame 24:3–4. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻungofua kinautolu.
Hili hono lau ʻe he kau akó e ngaahi vēsí, mahalo te nau maʻu ha ngaahi fehuʻi fekauʻaki mo ha niʻihi ʻo e ngaahi foʻi leá pe kupuʻi leá. Fakaafeʻi e kau akó ke nau fai ha faʻahinga fehuʻi pē ʻoku nau maʻu pe ko ha taha pē ʻi heʻenau lau ʻa e potufolofola ko ʻení. Kapau ʻe ʻaonga, fakamatalaʻi ange ʻoku ʻuhinga ʻa e “meʻa vaʻingá” ki he hīkisia pe fielahi. ʻE lava ke ʻuhinga ʻa e kupuʻi lea “pe [ʻikai] fuakava ʻi he kākaá” ki he faitotonu kiate kita peé, ki he niʻihi kehé mo e ʻOtuá.
Fakakaukau ke hiki e tali ʻa e kau akó ki he fehuʻi ko ʻení ʻi he palakipoé ʻi he tapa ʻo e tafungofungá. ʻE lava ke tatau hoʻo tā fakatātā fakaʻosí mo e fakatātā ʻi laló.
-
Ko e hā e meʻa naʻá ke ako mei he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e teuteu ke hū ki he temipalé mo e foki ki he ʻao ʻo e ʻEikí ʻi ha ʻahó?
ʻI hono vahevahe ʻe he kau akó ʻa e meʻa naʻa nau maʻu ʻi he veesi 3–6, tokoni ke nau ʻiloʻi ʻa e moʻoni ko ʻení: Kuo pau ke tau teuteu fakalaumālie ke moihū ki he ʻEikí ʻi Hono temipalé pea nofo ʻi Hono ʻaó.
-
ʻOkú ke pehē ko e hā e ʻuhinga ʻoku fiemaʻu ai ke tau mateuteu fakalaumālie ke hū ki he temipale ʻo e ʻEikí pea ki Hono ʻaó?
-
ʻOku fakamoʻoniʻi fēfē ʻe he finangalo ʻo e ʻEikí ke tau mateuteu fakalaumālié ʻa ʻEne ʻofa maʻatautolú?
Teuteu fakalaumālié
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke fakakakato fakafoʻituitui kinautolu ʻi heʻenau tohinoa akó pe mo hanau hoa.
Fili ha taha ʻo e ngaahi kupuʻi lea ko ʻeni mei he Saame 24:4 te ke fie ako lahi ange ki ai.
-
nima maʻa
-
loto māʻoniʻoni
-
ʻikai te ne hiki hono laumālié ki he meʻa vaʻinga (loto-fakatōkilalo)
-
pe [ʻikai] fuakava ʻi he kākā (faitotonu)
Kumi ha ngaahi potufolofola pe fakamatala mei he kau taki ʻo e Siasí ʻe tokoni ke mahino lelei ange kiate koe ʻa e kupuʻi leá. Hili iá pea tali leva e ngaahi fehuʻi ko ʻení:
-
ʻOkú ke pehē ko e hā e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ʻa e tafaʻaki ko ʻeni ʻo e teuteú ke moihū ʻi he temipalé pea nofo mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi ha ʻahó?
-
Ko e hā ha ngaahi founga pau ʻe lava ke ngāue ai ha taha taʻu hongofulu tupu ʻo e Siasí ki he tafaʻaki ko ia ʻo e teuteú?
-
Ko e hā ha meʻa te ke fie vahevahe fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mo ha kaungāmeʻa ʻoku fefaʻuhi mo e tafaʻaki ko ia ʻo e teuteú?
Kapau ʻoku fiemaʻu tokoni e kau akó, te ke lava ʻo fokotuʻu ange ha ngaahi potufolofola hangē ko ʻení:
-
nima maʻa (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:86)
-
loto māʻoniʻoni (Mōsaia 5:2)
-
ʻikai te ne hiki hono laumālié ki he meʻa vaʻinga (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 112:10)
-
pe [ʻikai] fuakava ʻi he kākā (ʻAlamā 27:27)
Mahalo te ke fie tataki kinautolu ki he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá, pe Gospel Library.
Te ke lava foki ʻo ʻoange e lea ʻa ʻEletā Petinā mei he Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé ʻi he lēsoni ko ʻení.
Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa ne nau akó mo ha tokotaha ako pe hoa ʻe taha naʻá ne ako ha kupuʻi lea kehe. Hili iá, te ke lava ʻo kole ki ha kau ako ʻe niʻihi ke vahevahe mo e kalasí.
Ko ʻeku teuteu fakatāutahá
Ke teuteuʻi hoʻo kau akó ke fokotuʻu ha taumuʻa fakataautaha, fakakaukau ke huluʻi ha foʻi vitiō hangē ko e “Standing in Holy Places” (5:36), ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org. ʻE lava ke fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi ha ngaahi founga naʻe teuteu ai ʻe he finemuí ia ke moʻui taau ke ʻalu ki he temipalé.
ʻE ala ʻaonga ki he kau akó haʻanau fevahevaheʻaki ʻenau ngaahi aʻusiá. Hangē ko ʻení, te nau lava ʻo vahevahe ʻa e ongo ʻoku nau maʻu ʻi he loto temipalé pe ko e founga ʻoku faitāpuekina ai ʻenau moʻuí ʻi hono maʻu ha lekomeni temipalé.
Fakakaukau ki he tuʻunga ʻo hoʻo teuteu fakalaumālié. Fakalaulauloto ki he meʻa ʻokú ke ongoʻi ʻoku hoifua ki ai ʻa e Tamai Hēvaní mo e ngaahi tafaʻaki te ke lava ʻo fakaleleiʻí.
Tali ʻa e ongo fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻo tohinoa akó.
-
Ko e hā e meʻa ʻokú ke ongoʻi ʻoku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke ke fai ke teuteuʻi ai koe ki he temipalé pea nofo mo Ia ʻi ha ʻahó?
-
ʻE founga fēfē haʻo falala ki he Fakamoʻuí ke tokoniʻi koé?
Fakakaukau ke vahevahe hoʻo fakamoʻoni ki he ngaahi moʻoni naʻe akoʻi ʻe he kau akó. Fakapapauʻi ki he kau akó ʻa e ivi malava ʻo e Fakamoʻuí ke fakamaʻa mo tokoniʻi kinautolú. Mahalo te ke fie vahevahe e fakamatala ko ʻení ke fakaʻosi ʻaki ʻa e lēsoní.
Naʻe vahevahe ʻe Palesiteni Henelī B. ʻAealingi ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí ʻa e meʻa ko ʻení:
ʻOku ou fakaʻamu kiate [kimoutolu] mo [homou] fāmili ʻofeiná ke fakatupulaki hoʻomou loto-holi mo e loto-fakapapau ke moʻui taau ke hū ki he fale ʻo e ʻEikí ʻi he lahi taha ʻe malava ʻi homou tūkungá.
ʻOkú Ne fie talitali lelei kimoutolu ʻi ai. (“Fie Siofia ha Temipale,” Liahona, Mē 2021, 31)
Ako Ma‘uloto
Mahalo te ke fie tokoni ki he kau akó ke ako maʻuloto ʻa e fakamoʻoni fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻingá lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe fakamanatu ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga ki he Saame 24:3–4 ko e “Ko hai ʻe tuʻu ʻi hono potu māʻoniʻoní? Ko ia ʻoku nima maʻa, mo loto māʻoniʻoní.” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”