Seminelí
Saame 23: “Ko Hoku Tauhí ʻa [e ʻEikí]”


“Saame 23: ‘Ko Hoku Tauhí ʻa [e ʻEikí]’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Saame 23: ‘Ko Hoku Tauhí ʻa [e ʻEikí],’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Saame 1–2; 8; 19–33; 40; 46: Lēsoni 102

Saame 23

“Ko Hoku Tauhí ʻa [e ʻEikí]”

A lamb drinking water from the cupped hands of Jesus Christ.

Ko e kiʻi taʻofi ke sioloto ki he ngaahi fakamatalá mo e fakafehoanaki ʻi he ngaahi potufolofolá, ʻe lava ke ne ʻomi ai ha lelei mo ha mālohi ki he ngaahi lea ʻoku tau laú. ʻI he Saame 23, naʻe fakamatalaʻi ai ʻe he Tuʻi ko Tēvitá hono vā fetuʻutaki mo Sīsū Kalaisí ʻo fakafou ʻi ha ngaahi fakatātā hokohoko ʻokú ne fakahaaʻi ʻa e ʻofa mo e tokanga ʻa e Fakamoʻuí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ongoʻi ʻe he kau akó ʻa e ʻulungaanga ongoʻingofua mo ʻofa ʻo Kalaisí ʻi heʻenau fakakaukauloto ki he ngaahi ʻīmisi fakafolofolá.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakalaulauloto ki he founga ʻoku fakamanatu ai kiate kinautolu ʻe he ngaahi meʻa ʻoku nau mamata ki ai he ʻaho kotoa peé ʻa e Fakamoʻuí. Hangē ko ʻení, “ʻOku fakamanatu mai ʻe he ʻuhá kiate au ʻa e Fakamoʻuí koeʻuhí …”. Hili iá, fakaafeʻi kinautolu ke lau ʻa e Saame 23 pea fili ha fakafehoanaki naʻe fai ʻe Tēvita ki he Fakamoʻuí pe ko e meʻa ʻoku fai ʻe he Fakamoʻuí maʻatautolú.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko e fakakaukauloto ki he fakatātā fakafolofolá

Ke tokoni ki he kau akó ke nau fakaangaanga hono ako mei he fakatātā fakafolofolá, fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha taha ʻoku tengihia mo ha taha ʻoku tauʻolunga fiefia. Hili iá, fehuʻi ki hoʻo kau akó pe ko e hā ha ngaahi fakakaukau pe ongo ʻoku haʻu ki heʻenau fakakaukaú ʻi he taimi ʻoku nau fakakaukau ai ki he tengihiá. ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi meʻa hangē ko e loʻimatá, mole ha tahá, mamahí, pe loto-mamahí. Toutou fai ʻa e fehuʻi tatau ki he tauʻolunga fiefiá.

Coping with Grief
A Young Woman Dancing

Lau ʻa e Saame 30:11, ʻo kumi ki he founga naʻe fakaʻaongaʻi ai ʻe Tēvita ʻa e ngaahi fakatātā ʻo e tengihiá mo e tauʻolunga fiefiá ke fakamatalaʻi ʻaki ʻa e mālohi ʻo Sīsū Kalaisí mo ʻEne Fakaleleí.

  • ʻOku tokoni fēfē ʻa e ngaahi fakatātā ko ʻení ke mahino kiate koe ʻa e meʻa naʻe akoʻi kia Tēvita fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ʻi heʻene pehē, “Kuó ke liliu kiate au ʻa ʻeku tangí ko e meʻe hopohopo”?

Fakamatalaʻi ange ki he kau akó ko hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi fakatātā ko ʻení ke mahino lelei ange ʻa e veesi 11 ko ha sīpinga ia ʻo e taukei ako fakakaukaulotó. Fakakaukau ke fakaafeʻi ha tokotaha ako ke lau ʻa e fakamatala ʻo e taukei ako ko ʻení.

Ko e fakakaukaulotó ko ha taukei ako ia ʻokú ne faʻu ha fakatātā fakaeʻatamai mei he ngaahi fakamatala fakaikiiki ʻi he folofolá. Te tau lava ʻo fakakaukauloto ʻoku tau ʻi he ngaahi meʻa ʻoku hoko ʻa ia ʻoku fakamatalaʻi ʻe he folofolá. Te tau lava ʻo kiʻi taʻofi mo sioloto ki ha ngaahi kupuʻi lea hangē ko e “Kuó ke liliu kiate au ʻeku tangí ko e meʻe hopohopo” (Saame 30:11). Ko e sitepu hono hokó ko e fakalaulauloto ki he meʻa te tau lava ʻo ako mei he ngaahi ʻīmisí. ʻI heʻetau fai iá, ʻe lava ke tau fakaafeʻi ai ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi heʻetau kiʻi māmālie hifo ʻo feinga ke maʻu ha mahino ʻaki hotau ʻatamaí mo e lotó.

Fakakaukau ki he ongo fehuʻi ko ʻení.

  • Ko e hā hono tuʻo lahi hoʻo māmālie hifo ke fakakaukauloto ki he meʻa ʻokú ke ako ʻi he folofolá?

  • ʻOkú ke pehē ʻe tokoniʻi fēfē koe ʻe hoʻo māmālie hifo ke fakakaukauloto ki he meʻa ʻokú ke laú ke ke ʻiloʻi lelei ange ai ʻa e Fakamoʻuí?

Tokanga ki he ngaahi ueʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoniʻi koe ke ke ako fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ʻi hoʻo fakakaukauloto ki he ngaahi fakamatala ʻi he Saame 23 he ʻaho ní.

“Ko hoku Tauhí ʻa [e ʻEikí]”

ʻOku hanga ʻe he konga ko ʻeni ʻo e lēsoní ʻo ʻoange ha faingamālie ki he kau akó ke nau akoako fakakaukauloto fakataha mo e kalasí kimuʻa pea nau toki ʻahiʻahiʻi fakatāutahá.

Lau ʻa e Saame 23:1 pea fakaʻilongaʻi ʻa e fakatātā ʻoku fakaʻaongaʻi ke fakamatalaʻi ʻaki ʻa Sīsū Kalaisí.

Ke tokoni ke ako lahi ange ʻa e kau akó fekauʻaki mo e Fakamoʻuí, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke nau fakakaukauloto ko Ia hotau Tauhisipí lolotonga ʻenau lau ʻa e ʻIsikeli 34:11–16 pe Sione 10:11–15, pe ʻi hono hivaʻi ʻe he kalasí ʻa e “ʻOku ʻOfa ʻa e Tauhí” (Ngaahi Himí, fika 128). Mahalo te nau fie fakafekauʻaki pe fakafehokotaki e ngaahi potufolofola ko iá ki he Saame 23:1.

Tuku ha kiʻi taimi ke ke feinga ai ke fakakaukauloto pe fakalaulauloto ki hano tokangaʻi pe maluʻi ʻe ha tauhisipi ʻene fanga sipí.

Hili iá peá ke hiki ha fakamatala fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ʻokú ke ako mei hoʻo fakakaukauloto kiate Ia ko ho Tauhisipí.

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻi he palakipoé ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi ko ha tauhisipi, hangē ko ia ʻi he kamataʻanga ʻo e lēsoni ko ʻení. Fakaafeʻi ha niʻihi ʻo e kau akó ke hiki takatakai ʻi he fakatātā ʻi he palakipoé ʻenau ngaahi fakamatala ʻo e moʻoni fekauʻaki mo Iá. ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi fakamatala hangē ko ʻení: ʻOku tokanga ʻa e ʻEikí ki heʻeku ngaahi fiemaʻú.

  • Kuo hoko fēfē nai ʻa Sīsū Kalaisi ko ha tauhisipi ʻi hoʻo moʻuí pe ʻi he moʻui ʻa kinautolu ʻoku mou feohí?

Feinga ke ʻiloʻi ʻa Sīsū Kalaisí

Fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ke feinga ke ʻiloʻi ʻa e Fakamoʻuí ʻaki ʻenau ako maʻuloto ʻiate kinautolu pē pe ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki ʻa e fakakaukaulotó. Ko e ʻekitivitī ko ʻení ko ha founga ia ʻe taha ke fakahoko ai ʻeni. Kimuʻa pea kamata e kau akó, ʻoange ki he tokotaha ako takitaha ha laʻipepa teʻeki fakafonu. Mahalo te ke fie ʻoange foki mo ha penivahevahe lanu kehekehe pe peni fakaʻilonga ʻe lava ke fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ke tā ha ʻū fakatātā.

  1. Ako ʻa e Saame 23:2–6. Hili iá, fili ha veesi ʻe taha ʻoku makehe kiate koe ke ke tokanga taha ai ʻi he toenga ʻo e ʻekitivitī ko ʻení.

  2. Fakakaukauloto ki he fakatātā naʻe fakaʻaongaʻi ʻe he Tuʻi ko Tēvitá ʻi hoʻo vēsí ke fakamatalaʻi ha ʻulungaanga ʻo Sīsū Kalaisi pe ko ha meʻa ʻokú Ne fai maʻatautolu. Tā ha fakatātā ʻo e meʻa ʻokú ke fakakaukauloto ki aí pe kumi ha ʻīmisi fakaʻilekitulōnika te ne lava ʻo fakafofongaʻi ʻa e meʻa ʻokú ke fakakaukau ki aí.

  3. Hiki ha fakamatala moʻoni ʻe taha pe lahi ange ʻi hoʻo laʻipepá fekauʻaki mo e Fakamoʻuí ʻokú ke ako mei hoʻo fakakaukauloto ki he fakamatala ʻa Tēvitá.

  4. Fakafelāveʻi fakataautaha kiate koe ʻa e meʻa naʻá ke akó ʻi hoʻo fakalaulauloto (pe aleaʻi mo hoʻo kulupú) ʻa e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai kiate koé pe founga te ne lava ai ʻo fakamālohia ho vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.

ʻI he ngāue ʻa e kau akó, fakakaukau ke lue takai ʻi he lokí ke ako meiate kinautolu mo tokoniʻi ʻa kinautolu te nau ala fiemaʻu tokoní. Kapau ʻoku faingataʻaʻia ʻa e kau akó ke fakakaukauloto ki he fakatātaá, te ke lava ʻo fai ha ngaahi fehuʻi hangē ko e “ʻOku ongo fēfē nai ke ʻi ha veʻe vai ʻoku tuʻu maʻú?” pe “ʻOkú ke pehē ko e hā e meʻa ʻe ala fakafofongaʻi ʻe Heʻene vaʻa ukameá mo e tokotokó?” ʻIkai ngata aí, ʻe lava ke hoko hono fakahīkihikiʻi e ngaahi tā fakatātā pe ʻilo ʻa e kau akó ko ha founga lelei ke poupouʻi mo fakamālohia ai ho vā fetuʻutaki mo kinautolú.

ʻE lava ke hiki ʻe he kau akó ha ngaahi fakamatala ʻo e moʻoní fekauʻaki mo e Fakamoʻuí hangē ko ʻ ení: ʻOku fakafoki mai ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi laumālie ongosia mo maumaú (veesi 3) pe ʻE fafangaʻi kitautolu ʻe he ʻEikí, naʻa mo e ngaahi tūkunga faingataʻá (veesi 5).

Hili hono fakakakato ʻe he kau akó ʻa e ʻekitivitií, fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau ako fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí. Ke fai ʻení, te nau lava ʻo fakaʻaliʻali takai ʻenau ngaahi fakatātaá ʻi he lokí, vahevahe ʻa e meʻa ne nau akó mo e kau ako kehé pe ngaahi kulupu kehé, pe tānaki atu ʻa e meʻa ne nau akó ki he palakipoé. Fakakaukau ke fai ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení hili e vahevahe ʻa e kau akó.

  • ʻOku ʻi ai nai ha meʻa naʻá ke ako fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi naʻe mei mole kapau naʻe ʻikai ke ke māmālie hifo ke fakakaukauloto ki he fakatātā ʻi he Saame 23? Kapau naʻá ke fakatokangaʻi ha meʻa, ko e hā ia?

  • Ko e fē ʻi he ngaahi ʻīmisi ko ʻení ʻokú ne tokoniʻi lahi taha koe ke ke vakai ki he ʻulungaanga angaʻofa mo ʻofa ʻo Sīsū Kalaisí? Ko e hā hono ʻuhingá?

Te ke lava ʻo fakaʻosi ʻaki hano poupouʻi e kau akó ke nau fakaʻaongaʻi ʻa e fakakaukaulotó ʻi heʻenau ako folofolá ke hokohoko atu ʻenau feinga ke ʻiloʻi lelei ange ʻa e Fakamoʻuí. Fakakaukau ke vahevahe hoʻo fakamoʻoni ki he ngaahi moʻoni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi naʻe akoʻi ʻi he Saame 23.