“Talateu ki he Ngaahi Sāmé, Konga 1: Ngaahi Kikite kia Sīsū Kalaisi ʻi he Ngaahi Sāmé,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Talateu ki he Ngaahi Sāmé, Konga 1: Ngaahi Kikite kia Sīsū Kalaisi ʻi he Ngaahi Sāmé,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Saame 1–2; 8; 19–33; 40; 46: Lēsoni 100
Talateu ki he Ngaahi Sāmé, Konga 1
Ngaahi Kikite kia Sīsū Kalaisi ʻi he Ngaahi Sāmé
Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he ngaahi himi ʻokú ke manako taha aí fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí? Kuo laui senituli hono fakafaingamālieʻi ʻe he ngaahi himí ‘a e kau hivá mo e kau punaké ke nau fakahaaʻi ʻenau ngaahi ongo fekauʻaki mo e Fakamoʻuí. Hangē ko e ngaahi himi lahi ʻi onopōní, ʻoku akoʻi mo fakamoʻoni ha niʻihi ʻo e ngaahi sāmé ki he moʻui mo e misiona ʻa e Fakamoʻuí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke mahino lelei ange ki he kau akó ʻa e moʻui mo e misiona ʻo Sīsū Kalaisí ʻo hangē ko hono kikiteʻi ʻi he Ngaahi Sāmé.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ki he founga ʻoku akoʻi mo fakamoʻoniʻi ai ʻe he ngaahi himi ʻoku nau saiʻia taha aí ʻa Sīsū Kalaisí. Fakaafeʻi kinautolu ke teuteu ke vahevahe ha himi ʻoku nau manako ai fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ʻi he kalasí. Kapau ʻoku ongoʻi ʻe he kau akó ʻoku ʻikai ke ʻi ai haʻanau himi ʻoku nau manako ai, fakaafeʻi kinautolu ke kumi ʻi he tohi himí ha ngaahi hiva ʻoku akoʻi ai fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ngaahi himi ʻoku akonaki kau kia Sīsū Kalaisí
ʻE lava ke fakatupu ʻe hono fakaʻaongaʻi ʻo e mūsika toputapú ʻi he kalasí ha ongoʻi ʻapasia, fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní, mo langaki ʻa e ongoʻi uouangatahá. ʻE lava foki ke fakaʻaongaʻi ʻa e hivá ke fakafehokotaki ʻa e pōpoaki ʻo e ngaahi himí ki he ngaahi moʻoni ʻoku ako ʻe he kau akó.
Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ha hiva toputapu ke kamata ʻaki ʻa e lēsoni ko ʻení. Ko e founga ʻe taha ko hono fakaafeʻi e kau akó ke nau fekumi ʻi he Ngaahi Himí (1985) pe Hymns—for Home and Church (2026). Fakaafeʻi e kau akó ke fili ha himi ʻi he tefito “Sīsū Kalaisi.” ʻOange ha kiʻi taimi ki he kau akó ke nau lau mo fakakaukau ai ki he fakalea ʻo e himi ko iá. Te ke lava ʻo fakamahinoʻi ange ʻa e hingoa ʻo e kau faʻu tohí mo e ngaahi fakamoʻoni fakafolofola ʻi lalo ʻi he hivá mo hono fakaleá. Fakaʻaliʻali e ngaahi fehuʻi ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻenau ngaahi talí mo honau hoá.
(Ki ha ako lahi ange ki hono fakaʻaongaʻi ʻo e mūsika toputapú ʻi he kalasí, vakai ki he “Fokotuʻu ha ngaahi feituʻu mo ha ngaahi faingamālie maʻá e kau akó ke akoʻi kinautolu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní” ʻi he Fakatupulaki ʻa e Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó.)
-
Ko e hā e meʻa ʻoku tau ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mo ʻEne moʻuí mei he ngaahi lea ʻo e himi ko ʻení?
-
ʻOku ʻi ai nai ha himi ʻe taha fekauʻaki mo e Fakamoʻuí ʻoku ʻi ai hano ʻuhinga makehe kiate koe? Kapau ʻoku ʻio, ko e hā hono ʻuhingá?
ʻI hoʻo ako he ʻaho ní, fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke ne tokoniʻi koe ke ke ongoʻi ʻa e mālohi ʻo e lea mo e mūsika ʻokú ne akoʻi mo fakamoʻoni kia Sīsū Kalaisí.
Ko e tohi ʻo e Ngaahi Sāmé
Ko e tohi Sāmé ko hano fakatahatahaʻi ia ʻo ha ngaahi lotu, maau, mo ha ngaahi himi ʻoku faitatau ʻi ha ngaahi founga ʻe niʻihi ki heʻetau tohi himi he kuonga ní.
Fakaafeʻi e kau akó ke vakai ki he tohi ʻo e Ngaahi Sāmé. ʻOange ki he kau akó ha miniti ʻe ua ki he tolu ke nau lau vave ai ha niʻihi ʻo e ngaahi sāmé, ʻo kumi ha ongo fakalūkufua.
-
ʻI hoʻo lau vave hifo he tohí, ko e hā e meʻa ʻokú ke fakatokangaʻi fekauʻaki mo e Ngaahi Sāmé ʻokú ne ʻai ke makehé?
-
Ko e hā ha ngaahi fehuʻi ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo e tohi ko ʻení?
Vakaiʻi vave ʻa e Saame 3, ʻo fakaʻilongaʻi ʻa e taimi kotoa pē ʻokú ke maʻu ai e foʻi lea ko e Sila. Neongo ʻoku ʻikai ke fakapapauʻi ʻa e ʻuhinga ʻo e Silá, kae mahalo ko ha fakaʻilonga ia ki he tokotaha hivá pe tokotaha laukongá ke kiʻi taitaimi ʻo fakakaukau (hangē ha mālōlō fakamūsiká).
Lau ʻa e Saame 3, ʻo kiʻi taʻofi ʻi he taimi kotoa pē ʻokú ke lau ai ʻa e foʻi lea Sila. Fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke fakalaulauloto ki he ngaahi veesi ko ʻení.
-
Ko e hā nai e ʻuhinga naʻe fiemaʻu ai ʻe he tokotaha faʻu tohí ke tau kiʻi taitaimi ʻo fakakaukauloto ʻi he ngaahi feituʻu ko ʻení?
-
ʻE tokoni pe fakafiemālieʻi fēfē nai ʻe he fakalaulauloto ʻi ha taha ʻo e ngaahi feituʻu ko ʻení pe ʻi ha ngaahi feituʻu lahi ange ha toʻu tupu he ʻahó ni?
Makatuʻunga ʻi he ngaahi fehuʻi mo e aʻusia hoʻo kalasí, te ke lava ʻo fakamahinoʻi nounou ange ha niʻihi pe kotoa ʻo e ngaahi meʻá ni:
-
Ko e lahi taha ʻo e ngaahi sāmé ʻoku fakapatonu ia ki ha kau faʻu tohi pau hangē ko Tēvitá (Saame 3). ʻOku ʻi ai ha ngaahi Saame ʻoku ʻikai ʻiloʻi e tokotaha ia naʻá ne faʻú (vakai, Saame 1).
-
ʻOku maʻu e ngaahi ʻelemēniti faʻu maau faka-Hepeluú ʻi he kotoa ʻo e ngaahi Sāmé.
-
Ko e palālelí ko ha faʻu maau ia ʻoku fehokotaki ai e ngaahi fakakaukau ʻo ha foʻi laine ʻe ua pe lahi ange (vakai, Saame 29:4).
-
Ko e toutou fakaʻasí ko ha founga faʻu maau faka-Hepelū ia ʻokú ne fakamamafaʻi ha foʻi laine ʻaki hano toutou ngāue ʻaki ia (hangē ko e “Fakamālō kiate ia” ʻi he Saame 150).
-
-
ʻI he lea faka-Hepeluú, ʻoku hoko ʻa e Saame 119 ko ha sīpinga ʻo e maau faka-ʻakolositikí (acrostic poem). ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe he maau fakaʻakolositikí ʻa e ʻuluaki mataʻitohi ʻo e laine takitaha ke sipela ʻaki ha ngaahi foʻi lea pe ko e ʻalafapeti faka-Hepeluú.
-
ʻOku fakaʻaongaʻi tuʻo 115 ʻa e tohi Sāmé ʻi he Fuakava Foʻoú (vakai, Saame 6:8 mo e Luke 13:27).
-
Hili ʻa e ʻOhomohe Fakaʻosí, naʻe hivaʻi ʻe Sīsū mo ʻEne kau ākongá ha himi (vakai, Mātiu 26:30). Mahalo ko e Saame 113–118 ʻeni, ko e “Hallel,” ko e himi ʻoku angamaheni ʻaki hono hivaʻi ʻi he Laka Atú (vakai, Merrill J. Bateman, “The Power of Hymns,” Ensign, Siulai 2001, 17).
Lau ʻa e Luke 24:44, ʻo kumi e meʻa naʻe akoʻi ʻe he Fakamoʻuí ki Heʻene kau ākongá fekauʻaki mo e ngaahi sāmé ʻi he hili pē ha taimi nounou ʻo ʻEne Toetuʻú.
ʻI he lea ʻa Palesiteni Sefilī R. Hōlani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá kau ki he taha ʻo e ngaahi pōpoaki mahuʻinga taha ʻi he tohi Sāmé, naʻá ne akoʻi ai ʻo pehē:
Naʻe folofola ʻaki ʻe Sīsū ʻa e tohi Sāmé ʻo lahi ange ʻi ha toe tohi ʻi he Fuakava Motuʻá. … ʻE lava pē ke pehē ʻi he ngaahi folofola māʻoniʻoní kotoa, ʻoku ʻikai ha tohi folofola ʻe lave lahi ʻo kau ki he misiona ʻo e Mīsaiá pe ko e tatali mo e fakaʻamu ki Heʻene toe hāʻele maí ʻo hangē ko hono fakahaaʻi ʻi he ngaahi hiva ʻa e tangata faʻu Sāmé. (For Times of Trouble: Spiritual Solace from the Psalms [2012], 7–8)
-
Ko e hā e meʻa naʻá ke ako mei he Luke 24:44 pea meia Palesiteni Hōlaní? Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke ako e tohi Sāmé?
Tokoni ke fakatokangaʻi ʻe he kau akó te tau lava ʻo ako fekauʻaki mo e moʻui mo e misiona ʻo Sīsū Kalaisí ʻaki hono ako e ngaahi sāmé. Fakakaukau ke hiki ʻa e moʻoni ko ení ʻi he palakipoé.
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí
Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ha niʻihi ʻo e ngaahi fakamatala fakaepalōfita ʻi he Sāmé fekauʻaki mo e moʻui mo e misiona ʻo Sīsū Kalaisí, ʻoange ha niʻihi pe kotoa ʻo e ngaahi fakamoʻoni fakafolofola ʻi laló. Ko ha ngaahi founga ʻeni ʻe niʻihi te ke ala tuku ai ki hoʻo kalasí ke nau ako e ngaahi veesi ko ʻení:
-
Hiki e ngaahi vēsí ʻi ha ʻū laʻipepa pea tuku takai ʻa e laʻipepa takitaha ʻi he lokí. ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau lue takai ʻi he lokí pea lau ha niʻihi ʻo e ngaahi kikité mo hono fakahokó.
-
Tuifio ʻa e ngaahi veesi folofolá pea fakaafeʻi e kau akó ke fakatauhoa ʻa e ngaahi kikite ʻi he Sāmé mo hono fakahokó.
-
Fakaʻaliʻali pē ʻa e ngaahi veesi Sāmé. Fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻaongaʻi ʻa e futinoutí mo e ngaahi meʻangāue ako folofola kehé ke maʻu ha ngaahi fakamoʻoni fakafolofola mei he moʻui ʻa e Fakamoʻuí ʻokú ne fakahoko ʻa e kikite takitaha.
|
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí |
Fakahoko ʻa e kikité |
|---|---|
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Ngaahi Saame ʻokú ne kikiteʻi ʻa Sīsū Kalaisí | Fakahoko ʻa e kikité |
Fakakaukau ki ha tūkunga ʻokú ke fehangahangai mo ia pe ʻoku fehangahangai mo ha taha ʻokú ke ʻofa ai, ʻa ia ʻoku tokoni ke ʻiloʻi ha meʻa naʻá ke ako fekauʻaki mo e moʻui pe misiona ʻa e Fakamoʻuí mei he ngaahi kikite ko ʻení. Lekooti hoʻo ngaahi fakakaukaú ʻi hoʻo tohinoa akó.
Ke tokoni ke fakakaukauloto e kau akó ki hono fakahoko ha niʻihi ʻo e ngaahi kikité, te ke lava ʻo huluʻi ha foʻi vitiō ʻokú ne fakatātaaʻi e ngaahi momeniti mei he moʻui ʻa e Fakamoʻuí. Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e “ʻOku ʻIkai ʻo Māmani Hoku Puleʻangá,” mei he taimi 0:00 ki he 3:18, mei he ChurchofJesusChrist.org. ʻOku fakatātaaʻi ʻe he vitiō ko ʻení ha ngaahi kikite ʻi he Saame 22:1, 7–8, 16.
ʻI he mamata ʻa e kau akó ʻi he vitioó, fakaafeʻi kinautolu ke hiki honau nimá ʻi he taimi te nau fakatokangaʻi ai ha meʻa naʻe kikiteʻi ʻi he Sāmé. Fakakaukau ke taʻofi e vitioó pea fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa te nau fiemaʻu ke mahino ki ha taha fekauʻaki mo e momeniti ko ʻeni ʻi he moʻui ʻa e Fakamoʻuí.
Ko e moʻui ʻa Sīsū Kalaisí
Fakaafeʻi e kau akó ke fakahaaʻi ʻenau mahino ki he moʻui mo e misiona ʻo e Fakamoʻuí ʻo hangē ko hono kikiteʻi ʻi he Ngaahi Sāmé. Ko e founga ʻe taha ko hono fakaafeʻi e kau akó ke aleaʻi e ngaahi fehuʻi ko ʻení mo ha hoa, kulupu tokosiʻi, pe ko e kalasí.
Fili ha taha ʻo e ngaahi kikite mei he Ngaahi Sāmé naʻá ke pehē ʻoku mātuʻaki mahuʻingamālie.
-
Ko e hā e meʻa ʻoku akoʻi atu ʻe he kikité ni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí?
-
Ko e hā e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ke ʻiloʻi ʻa e meʻa naʻá ke ako fekauʻaki mo Iá?
Fakakaukau ke vahevahe hoʻo fakamoʻoni ki he moʻui mo e misiona ʻo Sīsū Kalaisí. Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke hokohoko atu ʻenau fekumi ki he ngaahi fakamoʻoni fakafolofola kia Sīsū Kalaisí ʻi heʻenau ako e tohi Sāmé ʻi he ngaahi uike siʻi ka hoko maí. Mahalo naʻa lelei ke fakaʻosi e kalasí ʻaki hano hivaʻi pe ko haʻamou fanongo ki ha himi fekauʻaki mo e Fakamoʻuí, ʻo hangē ko ia kuo fili ʻe he kau akó.
ʻI he Lēsoni 101: “Talateu ki he Ngaahi Sāmé, Konga 2,” ʻe faʻu ai ʻe he kau akó ha founga ki hono fakahaaʻi ʻenau ʻofa mo e līʻoa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí ʻo hangē ko ia naʻe fai ʻe he kau faʻu Sāmé. Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau kamata fakakaukau ki he meʻá ni he taimí ni. Kole ange ke nau fakalaulauloto ki he ongo ʻoku nau maʻu fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí pea mo e founga te nau fakahaaʻi ai e ngaahi ongo ko iá.