“ʻEkesōtosi 12–13, Konga 2: ʻFai ʻEni ʻi he Fakamanatu Kiate Au,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“ʻEkesōtosi 12–13, Konga 2: ʻFai ʻEni ʻi he Fakamanatu Kiate Au,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
ʻEkesōtosi 7–13: Lēsoni 43
ʻEkesōtosi 12–13, Konga 2
“Fai ʻEni ʻi he Fakamanatu Kiate Au”
‘Oku ke pehē ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke manatuʻi e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí? Ke tokoni ke manatuʻi ʻe he fānau ʻo ʻIsilelí naʻe fakahaofi kinautolu ʻe he ʻEikí mei ʻIsipite, naʻá Ne fokotuʻu ʻa e Kātoanga ʻo e Laka Atú. Naʻe ʻomi ʻe Sīsū Kalaisi ha founga foʻou ke tau manatu maʻu ai pē kiate Ia ʻi he taimi naʻá Ne fakahoko ai ʻa e ouau ʻo e sākalamēnití. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke manatuʻi ʻe he kau akó ʻa e Fakamoʻuí ʻi heʻenau teuteu mo kau ʻi he ouau ʻo e sākalamēnití.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke teuteu ke vahevahe ha meʻa kuó ne tokoniʻi kinautolu ke nau manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí kimuʻa, lolotonga, pe hili ʻa e sākalamēnití. ʻE lava ke kau heni ha fakatātā, potufolofola, himi, pe kupuʻi lea ʻokú ke saiʻia taha ai.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Manatuʻi maʻu pē
Ke tokoni ke fakatokangaʻi ʻe he kau akó e mahuʻinga ʻo e manatú, fakaʻaliʻali ha fakatātā pe ha meʻa ʻoku tokoni atu ke ke manatuʻi ha meʻa pe ko ha taha ʻoku mahuʻinga kiate koe. ʻE lava ke hoko ʻeni ko ha foʻi mama mali, fakatātā, pe ko ha meʻa fakamanatu. Vahevahe nounou ʻa e founga ʻoku tokoniʻi ai koe ʻe he meʻa ko ʻení ke ke manatuʻi ʻa e tokotahá pe meʻa naʻe hokó. Fakaafeʻi leva e kau akó ke tali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení.
-
Ko e hā ha meʻa pe ko ha taha ʻokú ke fie manatuʻi ʻi he kotoa hoʻo moʻuí? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Ko e hā ha ngaahi meʻa ʻokú ke fai pe kuó ke fai ke tokoniʻi koe ke ke manatuʻi ʻa e meʻa pe tokotaha ko ʻení?
Hili iá, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi. Fakaafeʻi e kau akó ke nau sio ki he fakatātaá ʻi heʻenau fakakaukau ʻi he faʻa lotu ki he Fakamoʻuí. Hili iá ʻe lava ke ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke tali ʻe he kau akó ʻi heʻenau tohinoa akó.
-
Ko e hā ʻokú ke ongoʻi fekauʻaki mo e Fakamoʻuí?
-
Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ʻoku mahuʻinga ke manatuʻi fekauʻaki mo Iá? Ko e hā hono ʻuhingá?
ʻI hoʻo ako ʻi he ʻaho ní, fekumi ki he fakahinohino ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke ʻiloʻi ʻa e meʻa te ke lava ʻo fai ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí mo e meʻa kuó Ne fai maʻaú.
“Pea ko e ʻahó ni ʻe ʻiate kimoutolu ke fakamanatu”
ʻI he lēsoni kimuʻá, “ʻEkesōtosi 12–13, Konga 1,” naʻe ako ʻe he kau akó e founga naʻe fakahaofi ai ʻe he ʻEikí e kau ʻIsilelí mei ʻIsipité. Te ke lava ʻo hiki ʻa e foʻi lea Laka Atú ʻi he palakipoé. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ʻo e Laka Atú naʻe fakaʻaongaʻi ʻi he lēsoni kimuʻá. Fakaafeʻi leva e kau akó ke fakamatalaʻi fakanounou e meʻa ʻoku nau manatuʻi fekauʻaki mo e mana ʻo e ʻuluaki Laka Atú (vakai, ʻEkesōtosi 12:1–13).
Fakakaukau ke vahevahe e kau akó ki ha ngaahi kulupu tautau toko tolu. ʻAi ke ako ʻe he tokotaha ako takitaha ha taha ʻo e ngaahi potufolofola ko ʻení pea vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau akó mo e kau mēmipa kehe ʻo e kulupú.
Naʻe fekau ʻe he ʻEikí ki Hono kakaí ke tauhi ʻa e kātoanga Lakaatú “ʻi [honau] toʻu tangatá kotoa pē” (ʻEkesōtosi 12:14). Lau e ngaahi veesi ko ʻení, ʻo kumi e ngaahi foʻi lea mo e ngaahi kupuʻi lea ʻoku nau fakahaaʻi ʻa e meʻa naʻe finangalo ʻa e ʻEikí ke nau manatuʻi mo fakahokó:
-
Ko e hā naʻe fakataumuʻa ke tokoni ki he kau ʻIsilelí ke nau manatuʻi fekauʻaki mo e ʻEikí, ʻi heʻenau teuteu mo maʻu ʻa e meʻatokoni ʻo e Laka Atú?
-
ʻOkú ke pehē naʻe tāpuekina fēfē ʻe he ʻEikí ʻa e kau ʻIsilelí ʻi heʻenau talangofua ki he Kātoanga ʻo e Laka Atú?
Ko e Laka Atú mo e sākalamēnití
Fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi ʻi he ʻOhomohe Fakaʻosí. Fakamatalaʻi ange ki he kau akó naʻe fakafiefiaʻi ʻe he Fakamoʻuí mo ʻEne kau ākongá ʻa e kātoanga Laka Atú ʻi he efiafi kimuʻa peá Ne mamahi ʻi Ketisemani pea ʻi he kolosí.
Ke tokoni ke fakakaukauloto e kau akó ki he momeniti ko ʻení, te ke lava ʻo huluʻi e vitiō “The Last Supper” mei he taimi 0:00 ki he 1:18. ʻOku maʻu e foʻi vitioó ʻi he ChurchofJesusChrist.org. Hili hono lau ʻe he kau akó e ngaahi veesi mei he Luke 22, te ke lava ʻo huluʻi mei he taimi 2:13 ki he 3:15.
Lau ʻa e Luke 22:13–15, 19–20, ʻo kumi e ouau foʻou naʻe fokotuʻu ʻe he Fakamoʻuí.
-
ʻOku tatau fēfē ʻa e ouau sākalamēnití mo e Laka Atú? ʻOku kehekehe fēfē nai ia?
ʻE lava ke tokoni ʻa e fehuʻi ko ʻení ki he kau akó ke nau ʻiloʻi e ngaahi moʻoni ʻoku fekauʻaki mo ʻenau moʻuí. ʻE lava ke tokoni e ngaahi fehuʻi pehení ke mahuʻingaʻia feʻunga ʻa e kau akó ʻi he ngaahi potufolofola ʻoku nau akó. ʻOku fakaʻatā foki ʻe he ngaahi fehuʻi peheé ʻa e Tamai Hēvaní ke Ne akoʻi mo ueʻi fakalaumālie fakataautaha ʻa e kau akó.
Ki ha ako lahi ange ki hono tokoniʻi e kau akó ke nau mahuʻingaʻia ʻi he folofolá, vakai, “Ako ʻiate koe pē ʻa e tokāteline ʻo Sīsū Kalaisí” ʻi he Fakatupulaki ʻa e Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó [2022], 29.
-
Ko e hā ha ngaahi moʻoni te tau lava ʻo ako ʻi heʻetau fakakaukau ki he ʻuhinga kuo ʻomi ai ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻa e ngaahi ouau hangē ko e Laka Atú ʻi he kuonga muʻá mo e sākalamēnití he ʻaho ní?
ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni kehekehe. Ko e moʻoni ʻe taha mahalo te nau ʻiló ʻe lava ke ʻomi ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi e ngaahi ouau hangē ko e Laka Atú pea mo e sākalamēnití ke tokoni ke tau manatuʻi Kinaua.
Naʻe fakamatalaʻi ‘e ‘Eletā Teili G. Lenilani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa e ʻuhinga ʻe taha ʻoku poupouʻi ai kitautolu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ke tau manatuʻi Kinauá:
ʻOku finangalo ʻa ʻetau Tamai Hēvaní ke tau manatu ki Heʻene angalelei mo Hono ʻAlo ʻOfaʻangá … ko e tākiekina ʻoku maʻu ʻe he manatu ko iá, ʻiate kitautolú. ʻI he fakakaukau ko ia ki Heʻena angaʻofá, ʻoku fakalahi ai ʻetau fakakaukaú mo e mahinó. ʻI heʻetau fakakaukauloto ki Heʻena ʻofa mamahí, ʻoku tau loto fakatōkilalo, faʻa lotu, pea mo tuʻu taʻe-ueʻia. (“Fakakaukau ki he Angalelei mo e Māfimafi ʻo e ʻOtuá,” Liahona, Mē 2020, 41)
-
Kuo tokoniʻi fēfē koe ʻi hono manatuʻi e angalelei ʻa e ʻOtuá?
Ko hono manatua ʻo e Fakamoʻuí kimuʻa, lolotonga, mo e hili ʻa e sākalamēnití
ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ke teuteu ʻa e kau akó ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí kimuʻa, lolotonga, mo e hili ʻa e sākalamēnití. Te ke lava ʻo ʻoange ha ngaahi naunau pepa mo fakaʻaati. Fakaafeʻi e kau akó ke faʻu ha meʻa hangē ko ha pousitā, tohitufa, meme, pe ko ha fakamanatu kehe ʻo e sākalamēnití. Poupouʻi e kau akó ke nau mohu founga ʻi heʻenau ngaahi fokotuʻutuʻú.
ʻE lava ke tuku fakaʻatā ʻe he kau akó ha feituʻu ʻi mui ʻi heʻenau laʻipepá ki he fakaʻosinga ʻo e lēsoní. ʻI he fakaʻosinga ʻo e lēsoní, ʻe faʻu ʻe he kau akó ha ngaahi palani ke fai ha meʻa ke manatuʻi lelei ange ai ʻa e Fakamoʻuí kimuʻa, lolotonga, pe hili ʻa e sākalamēnití.
Ke tokoniʻi koe ke ke manatuʻi e angalelei ʻa e ʻOtuá ʻi hoʻo teuteu, kau atu, mo manatuʻi ʻa e ouau sākalamēnití, fakahoko ha taha ʻo e ngaahi meʻá ni pe ko ha ngaahi meʻa lahi ange:
-
Lisi ha niʻihi ʻo e ngaahi fakataipe ʻo e kātoanga Laka Atú kuó ke akó. Hiki ʻa e founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he ngaahi fakataipe ko ʻeni ʻo e Laka Atú ke ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí kimuʻa peá ke maʻu ʻa e sākalamēnití.
-
Lau fakataha ʻa e ongo lotu tāpuakiʻi ʻo e sākalamēnití ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:77, 79. Hiki e ngaahi palōmesi ʻoku tau fai ʻi he taimi ʻoku tau maʻu ai ʻa e sākalamēnití. Hiki leva e ngaahi talaʻofa ʻa e ʻEikí. Hiki ha palakalafi nounou ʻo e founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe hoʻo fakakaukau ki he ngaahi talaʻofa ko ʻení ke ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí lolotonga e sākalamēnití.
-
Hiki ha ngaahi potufolofola pe lea mei ha taki ʻo e Siasí te ke fiemaʻu ke lau mo fakalaulauloto ki ai lolotonga e sākalamēnití. Fili ha ngaahi potufolofola pe lea ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí.
-
Fili ha himi sākalamēniti ʻokú ke saiʻia ai. Hiki ʻa e hingoá mo ha laine ʻe ua pe tolu mei he himí. Fili ha ngaahi laine ʻoku ʻuhingamālie kiate koe pea ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí hili ʻa e sākalamēnití.
ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó e meʻa ne nau faʻú mo hanau hoa, kulupu, pe ko e kalasí. Te ke lava ʻo poupouʻi e kau akó ke tānaki atu ha ngaahi fakakaukau ʻoku vahevahe ʻe he kau mēmipa kehe ʻo e kalasí.
Faʻu ha palani ke manatuʻi ʻa e Fakamoʻuí
Fakakaukauloto fakalongolongo ki he meʻa naʻá ke ako mo ongoʻi ʻi he ʻaho ní. Fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke fakatokangaʻi ha meʻa te ke lava ʻo fai ke manatuʻi lelei ange ai ʻa Sīsū Kalaisi kimuʻa, lolotonga, mo e hili ʻa e sākalamēnití.
Fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻaongaʻi ha konga ʻi mui heʻenau laʻipepá ke tali ai e fehuʻi ko ʻení.
-
Ko e hā ha ngaahi meʻa pau te ke lava ʻo fai ke manatuʻi lelei ange ai ʻa e Fakamoʻuí ʻi hoʻo teuteu, kau, mo fakakaukau ki he sākalamēnití?
ʻE lava ke vahevahe ʻe ha kau ako ʻe loto-fiemālié ʻa e meʻa ʻoku nau ongoʻi ke nau fakahokó. Fakaafeʻi e kau akó ke nau ʻalu mo ʻenau laʻipepá ki he houalotu sākalamēnití ke tokoni ke nau manatuʻi e meʻa kuo nau ako mo ongoʻí. Fakakaukau ke vahevahe hoʻo fakamoʻoni ki he mālohi ʻe lava ke tau maʻu ʻi heʻetau manatu lelei ange ki he Fakamoʻuí lolotonga ʻetau teuteu mo kau ʻi he sākalamēnití.