“ʻEkesōtosi 7–11: Ko Hono ʻIloʻi e Mālohi ʻo e ʻEikí,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“ʻEkesōtosi 7–11: Ko Hono ʻIloʻi e Mālohi ʻo e ʻEikí,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
ʻEkesōtosi 7–13: Lēsoni 41
ʻEkesōtosi 7–11
Ko Hono ʻIloʻi e Mālohi ʻo e ʻEikí
ʻE ala faingataʻa ke fakatokangaʻi e mālohi ʻo e ʻEikí ʻi heʻetau moʻuí. Naʻe fili ʻe he ʻEikí ʻa Mōsese mo ʻĒlone ke na fakahaaʻi Hono mālohí ʻi he ʻao ʻo Feló. Naʻe fakataʻeʻaongaʻi ʻe Felo e mālohi ʻo e ʻEikí. Naʻe fakatupu ʻe he meʻá ni ha ngaahi fakaʻaliʻali lahi ange ʻo e mālohi ʻo e ʻEikí ʻi he ngaahi mahaki fakaʻauha naʻe hoko ki ʻIsipité. Ko e taumuʻa ʻo e lēsoni ko ʻení ke tokoni ke mahino ki he kau akó e founga ke ʻiloʻi ai e mālohi ʻo e ʻEikí mo tui kiate Iá.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fekumi ki ha fakamoʻoni ʻo e mālohi ʻo e ʻEikí ʻi heʻenau moʻuí ʻi he vahaʻa ʻo e taimí ni mo e kalasi hokó.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ko e mālohi ʻo e ʻOtuá ʻokú ne ʻākilotoa kitautolú
Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano fai e ngaahi fehuʻi ko ʻení pe tuku ke aleaʻi fakakulupu kinautolu ʻe he kau akó.
-
ʻI hoʻo ʻalu ki he seminelí he ʻaho ní, ko e hā ha ngaahi meʻa naʻá ke mamata, fakatokangaʻi, pe sio ki ai?
-
ʻI he meʻafua ʻo e 1–5 (1 ʻoku ʻikai fuʻu lahi, 5 lahi ʻaupito), te ke fakafuofuaʻi fēfē hoʻo ʻilo ki ho ʻātakaí he ʻaho ní?
-
Ko e hā ha ngaahi ʻuhinga ʻoku faʻa lahi pe siʻisiʻi ai ʻetau tokangá?
Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke tau fakalaulauloto ʻi he founga tatau ki he founga ʻoku tau tokanga ai ki he meʻa kuo fai pe lolotonga fai ʻe he ʻEikí maʻatautolú. ʻE lava ke ke fehuʻi ange ʻeni:
-
Ko e hā ha fakamoʻoni ʻe ala fakatokangaʻi ai ʻe ha taha ʻa e mālohi ʻo e ʻOtuá ʻi ha ʻaho angamaheni?
Ko e founga ʻe taha ke fakaafeʻi ai ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke akoʻi fakafoʻituitui ʻa e kau akó ko hono fakaʻatā ʻa e kau akó ke nau vakaiʻi fakataautaha ʻa ʻenau ongo ki heʻenau tauhi ha ngaahi tefitoʻi moʻoni pau ʻo e ongoongoleleí. Te ke lava ʻo tokoni ke nau fai ʻeni ʻaki haʻo fakaʻaliʻali ʻeni:
Fakafuofuaʻi koe ʻi he meʻafua ʻo e 1–5 (1 māʻulalo tahá, 5 māʻolunga tahá) ʻi he founga ʻoku fakamatalaʻi lelei ai koe ʻe he ngaahi meʻá ni:
-
ʻOku ou ongoʻi loto-falala ʻi heʻeku malava ko ia ke fakatokangaʻi e mālohi pe ivi tākiekina ʻo e ʻOtuá ʻi heʻeku moʻuí.
ʻI hoʻo ako he ʻaho ní, fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke ne tokoniʻi koe ke fakatupulaki hoʻo malava ke fakatokangaʻi ʻa e mālohi mo e ivi tākiekina ʻo e ʻOtuá ʻi hoʻo moʻuí.
Tui ki he ʻEikí
ʻI he ʻEkesōtosi 6–7, naʻe talaʻofa ʻe he ʻEikí kia Mōsese te Ne ʻomi e kakai ʻIsilelí mei he nofo pōpulá. Naʻá Ne pehē te Ne fakahā Hono mālohí kia Felo mo e kau ʻIsipité pea he ʻikai haʻanau toe fili ka ke fakatauʻatāinaʻi ʻa e kau ʻIsilelí.
Lau ʻa e ʻEkesōtosi 6:7; 7:5, ʻo kumi e meʻa ʻe fakapapauʻi ʻe he ʻEikí ʻe ʻilo ʻe he kau ʻIsilelí mo e kau ʻIsipité fakatouʻosi. Mahalo ʻe fie fakaʻilongaʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa ʻoku nau maʻú.
-
Ko e hā ʻe ʻilo ʻe he kau ʻIsilelí mo e kau ʻIsipité koeʻuhí ko e ngaahi fakahaaʻi ʻo e mālohi ʻo e ʻEikí?
-
Ko e hā ʻe lava ke tau ako fekauʻaki mo e ʻEikí mei he ngaahi meʻa ne fakahaaʻi ko ʻení?
Tokoni ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha foʻi moʻoni tatau mo ia ʻoku pehē, ʻoku ʻomi ʻe he ʻEikí ha ngaahi faingamālie ke tau tui ai kiate Ia mo fakatokangaʻi Hono mālohí ʻi heʻetau moʻuí.
Ko e ngaahi mahaki fakaʻauhá
ʻE lava ke ʻoange ʻe he ʻekitivitī ko ʻení ki he kau akó ʻa e faingamālie ke nau ako ai ha niʻihi ʻo e ngaahi mahaki fakaʻauha ʻi ʻIsipité. Te ne lava foki ʻo tokoniʻi kinautolu ke nau vakai ki he ngaahi tali kehekehe ki he ngaahi fakahā ʻo e mālohi ʻo e ʻOtuá. Tokanga ke ʻoua naʻa fakamoleki ha fuʻu taimi lahi ʻi he konga ko ʻení ke mole mei he toenga ʻo e lēsoní.
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ange ʻa e saati mo e ongo fehuʻi ko ʻení.
ʻI he ʻEkesōtosi 7–11, naʻe fakahā ʻe he ʻEikí Hono mālohí ʻi ha ngaahi mahaki fakaʻauha lahi. Sio ki he saati ko ʻení pea fili ha mahaki fakaʻauha ʻe ua pe tolu ke ako, ʻo kumi e tali ki he ngaahi fehuʻi ʻoku hoko maí.
ʻOku pehē ʻe ha ngaahi veesi ʻe niʻihi naʻe fakafefeka ʻe he ʻEikí ʻa e loto ʻo Feló. ʻOku ʻomi ʻe he Liliu ʻa Siosefa Sāmitá ha fakamahino mahuʻinga naʻe fakafefeka ʻe Felo hono lotó.
|
Ngaahi mahaki fakaʻauhá |
Ngaahi veesi ke akó |
|---|---|
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 1. Liliu ʻa e vaí ko e toto | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 2. Haʻu ʻa e fanga potó ki he fonuá | Ngaahi veesi ke akó ʻEkesōtosi 8:5–15 (Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻuhinga ʻa e “Fiefiemālié” ki he mālōlō pe nonga) |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 3. Fanga kutu | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 4. Fuifui Lango | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 5. Mate ʻa e fanga pulú | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 6. Hangatāmaki | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 7. ʻUha maka mo e afi mei he langí | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 8. Fanga Heʻé | Ngaahi veesi ke akó |
Ngaahi mahaki fakaʻauhá 9. Fakapoʻulí | Ngaahi veesi ke akó |
-
Ko e hā ha ngaahi founga naʻe fakahaaʻi ai e mālohi ʻo e ʻEikí?
-
ʻOkú ke pehē ko e hā naʻe tui pe ʻikai tui ai e niʻihi fakafoʻituituí ki he ʻEikí mo Hono mālohí?
Hili ha taimi feʻunga, fakakaukau ke fakaafe‘i e kau akó ke vahevahe e ngaahi meʻa ʻoku nau maʻú ʻi ha ngaahi hoa pe kulupu iiki.
ʻE ala tokoni ke fakamahinoʻi ha niʻihi ʻo e ngahai meʻá ni. Mahalo naʻe fakatokangaʻi ʻe he kau akó naʻe lava ʻe he kau fiemana ʻa Feló, ʻo fakafou ʻi he kākaá pe mālohi ʻo e filí, ʻo toe fakahoko ha konga ʻo e ongo ʻuluaki mahaki fakaʻauhá. Ka neongo ia, naʻe ʻikai ke nau lava ʻo ʻomi pe taʻofi kakato ʻa e ngaahi mahaki fakaʻauhá. ʻIkai ngata aí, naʻe faingataʻaʻia ʻa e kau ʻIsilelí ʻi ha ngaahi mahaki fakaʻauha ʻe niʻihi ka naʻe maluʻi kinautolu mei he mahaki fakaʻauha hono faá, nimá, mo e fitú.
Kapau ʻe ʻaonga, te ke lava ʻo poupouʻi e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi mo ha toe ngaahi kupuʻi lea ʻi he ʻEkesōtosi 8:10, 22; 10:2 ʻa ia naʻe fakamoʻoniʻi ai ʻe he ʻEikí ʻe ʻiloʻi ʻe he kakaí ko Ia ʻa e ʻEikí.
-
ʻOkú ke pehē ko e hā naʻe fiemaʻu ai ʻe he ʻEikí ke ako e kau ʻIsipité mo e kau ʻIsilelí fekauʻaki mo Iá?
-
Ko e hā ha ngaahi ʻuhinga ʻoku tui ai ʻa e kakaí he taimi ʻe niʻihi ki he ʻOtuá mo Hono mālohí pea nau veiveiua kumui ange?
Ko e mālohi ʻo e ʻEikí ʻi heʻetau moʻuí
ʻE ala tokoni ke vahevahe mo e kau akó ʻoku fakahaaʻi e mālohi ʻo e ʻEikí ʻi ha ngaahi founga lahi he ʻahó ni. ʻE lava ke tokoni ʻeni ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he founga kuo nau mamata pe aʻusia ai e mālohi ko iá.
Fakakaukauloto ʻoku ʻi ai haʻo kaungāmeʻa ʻoku ʻikai ke ne loto-falala kuó ne aʻusia ha meʻa mo e Tamai Hēvaní pe ongoʻi Hono mālohí. ʻI he hoko atu hoʻo akó, fakakaukau ki he meʻa te ke lea ʻaki ki he tokotaha ko ʻení.
ʻE ala tokoni ke ʻoange ha taimi ki he kau akó ke nau fakalaulauloto pe hiki ʻenau ngaahi fakakaukaú ʻi he fehuʻi ko ʻení kimuʻa pea nau vahevahe mo e kalasí.
-
Ko e hā ha ngaahi founga kuó ke tui ai ki he mālohi ʻo e ʻEikí? Pe ko e hā ha ngaahi meʻa ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke tui ai?
-
Ko e hā ha ngaahi sīpinga mei he folofolá pe hisitōlia ʻo e Siasí naʻe fakahā ai ki he kakaí ʻa e mālohi ʻo e ʻEikí?
ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi sīpinga hangē ko e ongoʻi fiemālie pe nonga mei he lotú pe ko ha tāpuaki lakanga fakataulaʻeiki, aʻusia ʻo e fakamolemolé, ongoʻi ha fakahinohino fakataautaha mei he Laumālie Māʻoniʻoní, mo e alā meʻa pehē.
Tokoni ke mahino ki he kau akó ko e ngaahi aʻusia ko ia ʻi he mālohi ʻo e ʻEikí ʻoku meimei ke tupu ia mei hono fakahaaʻi ʻo e ngaahi tōʻonga fakakaukau pe ngāue faivelengá.
Naʻe akoʻi ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻa e ngaahi meʻá ni fekauʻaki mo e meʻa te tau lava ʻo fai ke fakaafeʻi ai ha ngaahi aʻusia mo e Tamai Hēvaní:
Mahino ka ʻikai ha ngaahi ʻausia mo e ʻOtuá, ʻe lava ke veiveiua ha taha pe ʻoku ʻi ai ha ʻOtua. Ko ia, fokotuʻu koe ʻi he tuʻunga ke kamata ai haʻo ngaahi aʻusia pea mo Ia. Ke ke loto-fakatōkilalo. Lotua ke ke maʻu ha mata ke mamata ki he ivi tākiekina ʻo e ʻOtuá ʻi hoʻo moʻuí pea mo e māmani ʻokú ke ʻi aí. Kole ke Ne fakahā atu pe ʻokú Ne moʻui—pe ʻokú Ne ʻafioʻi koe. Fehuʻi ange pe ko e hā ʻEne ongoʻi fekauʻaki mo koé. Hili ia peá ke fakafanongo. (“Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au,” Liahona, Mē 2019, 90)
-
Ko e hā ʻe lava ke fai ʻe ha taha ke kamata mamata ai ki he toʻukupu mo e mālohi ʻo e ʻOtuá ʻi heʻenau moʻuí?
Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau fakatātaaʻi e founga te nau lava ai ʻo tali e tūkunga ʻi ʻolungá. ʻAi ke nau faleʻi honau kaungāmeʻa ʻoku ʻikai falala kuó ne maʻu ha aʻusia mo e ʻEikí pe ongoʻi Hono mālohí.
Fakakaukau ke fai hoʻo fakamoʻoni ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi pea mo e mahuʻinga ʻo hono fakatokangaʻi Hona mālohí ʻi heʻetau moʻuí.