Seminelí
Akoako Fakataukei Fakatokāteline 1: Ako Maʻulotó mo Hono Fakaʻaongaʻi e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié


“Akoako Fakataukei Fakatokāteline 1: Ako Maʻulotó mo Hono Fakaʻaongaʻi e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí (2026)

“Akoako Fakataukei Fakatokāteline 1: Ako Maʻulotó mo Hono Fakaʻaongaʻi e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí

Mōsese 6; Lēsoni 15

Akoako Fakataukei Fakatokāteline 1

Ako Maʻulotó mo Hono Fakaʻaongaʻi e Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié

kalasi seminelí

ʻE lava ke tokoni ʻa e fakataukei fakatokāteliné ki he kau akó ke langa honau makatuʻungá ʻia Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí. ʻE ʻoange ʻe he lēsoni ko ʻení ki he kau akó ha ngaahi faingamālie ke ako maʻuloto ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá kae pehē ki hono ako mo fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi tefitoʻi moʻoni fakalangi ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fili ha potufolofola fakataukei fakatokāteline pea ngāue ke ako maʻuloto ʻa e potufolofolá mo e kupuʻi lea folofola mahuʻingá. Hili iá, ʻe lava ke nau fakakaukau ki hono mahuʻinga ke maʻuloto iá.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko e mahuʻinga ʻo e ako maʻulotó

Ke tokoniʻi ʻa e kau akó ke fakakaukau ki he mahuʻinga ʻo hono ako maʻuloto ʻo e folofolá, fakakaukau ke vahevahe ʻeni:

Fakakaukauloto ʻoku pehē ʻe ha kaungāmeʻa hili ha kalasi semineli ʻoku ʻikai hano mahuʻinga ʻo e ako maʻuloto ʻo e folofolá hili iá ʻokú te lava pē ke kumi kinautolu ʻi he Gospel Library app.

  • ʻOkú ke pehē ʻe tāpuekina fēfē koe ʻi hono ako maʻuloto ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá?

Mahalo ʻe talaatu ʻe he kau akó te nau maʻu ha ʻilo lahi ange ki he meʻa ʻoku ʻi he folofolá, kumi ʻa e ngaahi potufolofolá kapau ʻoku ʻikai ʻi ai ha meʻangāue fakaʻilekitulōnika, pea manatuʻi ʻa e folofola ʻa Sīsū Kalaisí ʻi he taimi ʻo e faingataʻá. Mahalo te ke fie vakai ki ha ngaahi sīpinga ʻi he folofolá ʻo ha niʻihi fakafoʻituitui naʻa nau lava ʻo manatuʻi ʻa e folofola ʻa e ʻOtuá ʻi he taimi ʻo e faingataʻá. ʻOku kau ʻi he ngaahi sīpingá ʻa e Fakamoʻuí (vakai, Mātiu 4:1–11), Nīfai (vakai, 1 Nīfai 4:1–6), mo ʻApinetai (vakai, Mōsaia 12:27–37).

Toe vakaiʻi ʻo e fakataukei fakatokāteliné: Ako Maʻulotó

ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ki he kau akó ke toe vakaiʻi ʻenau ako maʻuloto ʻo e ngaahi potufolofola ki he fakataukei fakatokāteline ʻo e Fuakava Motuʻá mo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻinga kuo nau ako ʻi he taʻu ní. ʻOku maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.

Fakakaukau ke fokotuʻutuʻu ʻa e kau akó ke nau tauhoa pea ʻoange ki he tokotaha ako takitaha ha ʻū laʻipepa ke lahi tatau mo e lahi ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteline kuo mou akó. Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteline ko iá mo ʻenau ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá. ʻE lava ke maʻu ha lisi ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻinga ʻo e Fuakava Motuʻá ʻi he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023).

Fakaafeʻi ha hoa ʻe taha ke ne lisi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi heʻene ʻū laʻipepá pea hiki ʻe he hoa ʻe tahá ʻa e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá ʻi heʻene ʻū laʻipepá. ʻI heʻena ʻosí, ʻoku totonu ke maʻu ʻe he hoa ʻe taha ha ʻū laʻipepa ʻoku ʻi ai ʻa e ʻū potufolofola fakataukei takitaha pea ʻoku totonu ke maʻu ʻe he hoa ʻe tahá ha ʻū laʻipepa ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻinga ʻoku hoa ki aí.

Hili hono faʻu ʻe he kau akó ʻenau ʻū laʻipepá, ʻoange ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení:

  1. Puke hake hoʻo laʻipepá koeʻuhí ke ke lava ʻo sio ki ai kae ʻikai lava ho hoá ʻo sio ki ai.

  2. ʻE tuku ʻe he hoa ʻuluakí ha laʻipepa ʻoku ʻi ai ha taha ʻo e ngaahi potufolofolá ʻi he funga tesí.

  3. ʻE kumi leva ʻe he hoa hono uá ʻa e kupuʻi lea folofola mahuʻinga ʻoku hoa mo iá pea fakapipiki ia ki he tesí.

  4. ʻE tuku hifo leva ʻe he hoa hono uá ha taha ʻo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá, pea ʻe tuku hifo leva ʻe he hoa ʻuluakí ʻa e potufolofola ʻoku hoa mo iá.

  5. Toutou fai pē ʻa e meʻa tatau kae ʻoua kuó ke fakahoa kotoa hoʻo ʻū laʻipepá.

ʻE lava leva ʻe he ngaahi hoá ʻo fetongi pe ko hai ʻokú ne puke ʻa e ngaahi potufolofolá mo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá pea toe fakahoko ʻa e ʻekitivitií. ʻE lava ke taimiʻi ʻe he kau akó kinautolu ke nau ʻiloʻi ʻa e vave ʻo ʻenau fakakakato ʻa e ʻekitivitií.

Te ke lava ʻo poupouʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻaongaʻi e polokalama fakataukei fakatokāteliné ke hokohoko atu hono ako maʻuloto ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné. ʻE tokoni foki hono fakamanatu nounou ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi kupuʻi lea folofola mahuʻingá ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú ke ako maʻuloto ai ʻe he kau akó kinautolu.

Ko hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié

ʻOku nofotaha ʻa e toenga ʻo e lēsoní ʻi hono tokoniʻi ʻo e kau akó ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ki ha ngaahi tūkunga moʻoni ʻo e moʻuí. Kimuʻa peá ke kamatá, mahalo ʻe ʻaonga ki he kau akó ke toe vakaiʻi ‘a e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi he palakalafi 5–12 ʻo e konga “Ko Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié” ʻi he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023). ʻE lava ke maʻu ʻa e ngaahi ʻekitivitī fakamanatu ʻoku fokotuʻu atú ʻi he fakamatala fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”

Mahalo ʻe tokoni ke fakamatalaʻi vave ange neongo ʻa e ngaahi ivi tākiekina kehekehe ʻoku tau fehangahangai mo iá mo e femoʻuekina ʻa e moʻui fakaʻahó, ʻe ala faingataʻa ke tukutaha ʻetau tokangá ʻi he Tamai Hēvaní mo ʻEne palani maʻatautolú. Ke fakatātaaʻi ʻa e palopalema ko ʻení, te ke lava ʻo vahevahe ha tūkunga ʻe taha pe fakatouʻosi ʻo e ongo tūkunga ko ʻení. Te ke lava ʻo liliu ʻa e ngaahi fakaikiiki ʻo e ngaahi tūkungá ke fenāpasi lelei ange mo e ngaahi fiemaʻu ʻa hoʻo kau akó.

  1. Kuo maʻu maʻu pē ʻe Lia ha ngaahi kaungāmeʻa tokolahi ʻi hono kaungāʻapí mo e akó. Kuo lau ia ʻe hono toʻú ʻoku manakoa, pea naʻá ne fiefia ʻi he fakakaukau ko iá. ʻI he taʻu kuo ʻosí, naʻe hiki ʻa e fāmili ʻo Liá ki ha kolo foʻou. Kuó ne ongoʻi faingataʻaʻia ʻi he ongo hangē pē ʻokú ne kau atú. Kuo hanga ʻe he ʻikai ha kaungāmeʻa ofi ʻo Lia ʻi hono feituʻu foʻoú ʻo ai ia ke ne fifili fekauʻaki mo hono mahuʻinga fakatāutahá.

  2. Ko Kōliní ko ha tokotaha vaʻinga soka talēnitiʻia ia. Naʻe faʻa fakahīkihikiʻi ia ʻe hono kaungā vaʻingá, kau faiakó, mo hono toʻú ʻi hono ivi malavá mo e ngaahi lavameʻá. Ka ʻi he taʻu ní, naʻe liliu ʻa e meʻa kotoa pē ʻi he taimi naʻe lavea lahi ai ʻa Kōlini kimuʻa pea kamata ʻa e faʻahitaʻú. Naʻá ne loto-mamahi ʻi heʻene ʻiloʻi kuo pau ke ne liʻaki hono faʻahitaʻu fakaʻosi ʻi he ako māʻolungá. ʻI he kamataʻangá, naʻe fakahaaʻi ʻe ha kakai tokolahi ʻa ʻenau loto-mamahi fakataha mo iá, pea naʻe feinga hono kaungā vaʻingá ke fakakau ia ʻi he ngaahi ʻekitivitī ʻa e timí. Ka ʻi he fakalau ʻa e taimí, naʻe ongoʻi ʻe Kōlini ʻoku fakautuutu hono tukunoaʻi iá. Naʻe kamata ke ne fifili pe ʻe liliu fēfē ʻene moʻuí ʻi he taimí ni ʻi he ʻikai ke toe sio ki ai ha niʻihi ko ha taha vaʻinga soka talēnitiʻia.

  • Ko e hā ha niʻihi ʻo e ngaahi palopalema pe faingataʻa ʻokú ke ongoʻi ʻoku fiemaʻu ke aleaʻi ʻi he ongo tūkunga ko ʻení?

  • Ko e hā ʻoku tau faʻa fakatefito ai hotau mahuʻingá ʻi he taimi ʻe niʻihi ʻi he ngaahi meʻa mei tuʻá hangē ko hotau ngaahi talēnití pe ko e anga ʻo e vakai mai ʻa e kakaí kiate kitautolú?

Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke tokoni ʻa e tokāteline ʻa e Fakamoʻuí mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ʻi he ngaahi tūkunga pehení.

Ke tokoni ke kamata fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení, fakakaukau ke vahevahe ʻa e kalasí ki ha fanga kiʻi kulupu iiki. Vahe ki ha vaheua ʻe taha ʻo e ngaahi kulupú ke nau nofotaha ʻi he tefitoʻi moʻoni ʻo e ngāue ʻi he tuí pea nofotaha e vaeua ʻe tahá ʻi he tefitoʻi moʻoni ko hono vakaiʻi ʻo e ngaahi fakakaukaú mo e ngaahi fehuʻí ʻaki ha fakakaukau ʻoku taʻengatá. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke aleaʻi ha ngaahi founga kehekehe ʻe lava ke tokoni ai ʻa e tefitoʻi moʻoni ne vahe angé ki he niʻihi fakafoʻituitui mei he ngaahi tūkungá.

Ko e founga ʻe taha te nau lava ai ʻo fai ʻení ko hono hiki ʻenau tefitoʻi moʻoni kuo vahe angé ʻi lotomālie ʻi ha laʻipepa. ʻI he tefitoʻi moʻoní, ʻe lava ke hiki ʻe he ngaahi kulupú ha ngaahi founga pau ʻe lava ke ngāue ai ʻa e fakafoʻituituí ʻi he tui pe ngaahi fakakaukau ʻe lava ʻo tokoni ke nau vakavakaiʻi ʻa e ngaahi meʻa ʻoku nau hohaʻa ki aí ʻaki ha fakakaukau ʻoku taʻengatá.

Te ke lava foki ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke aleaʻi ʻe he ngaahi kulupú.

Ngāue ʻi he tuí

  • Ko e hā ha ngaahi ngāue faivelenga ʻe lava ke fai ʻe he tokotahá ni ʻe tokoni ke ne vakai ai kiate ia ʻo hangē ko e ʻafio mai ki ai ʻa e ʻOtuá?

  • Ko e hā ha faikehekehe ʻe hoko ʻi he moʻui ʻa e tokotaha ko ʻení ke fakamuʻomuʻa honau tuʻunga ko e fānau ʻa e ʻOtuá?

Vakaiʻi ʻa e ngaahi fakakaukaú mo e ngaahi fehuʻí ʻaki ha fakakaukau ʻoku taʻengatá

  • Ko e hā ʻe ala tokoni ke manatuʻi ʻe he tokotahá ni fekauʻaki mo e ʻOtuá mo ʻEne palaní? ʻE tokoni fēfē nai ʻeni ʻi heʻene moʻui fakaʻahó?

  • Ko e hā te ke fiemaʻu ke mahino ki he tokotahá ni fekauʻaki mo hono tuʻunga totonú mo e taumuʻá?

Ngaahi maʻuʻanga tokoni kuo fokotuʻu fakalangí

Hili ʻa e alēlea ʻa e ngaahi kulupú, fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe mo e kalasí ha niʻihi ʻo ʻenau ngaahi fakakaukaú. Hili iá pea fakamanatu ki he kau akó ʻa e tefitoʻi moʻoni hono tolu ʻo hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié: fekumi ki ha mahino lahi ange ʻo fakafou ʻi he ngaahi maʻuʻanga tokoni kuo fokotuʻu fakalangí. ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau kumi ha ngaahi maʻuʻanga tokoni kuo fokotuʻu fakalangi ʻe lava ʻo tokoni ki he niʻihi fakafoʻituitui mei he ngaahi tūkungá. ʻE lava ke tokoni ʻa e ongo fehuʻi ko ʻení ʻi he meʻá ni.

  • ʻE tokoni fēfē ʻa e ngaahi akonaki ʻi ha taha pē ʻo e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ki he tokotaha ko ʻení?

  • Ko e hā ha ngaahi potufolofola pe ngaahi fakamatala kehe mei he kau taki ʻo e Siasí ʻe ala tokoni?

Kapau ʻe fiemaʻu, te ke lava ʻo fakamanatu ki he kau akó ʻa e ngaahi potufolofola pe ngaahi fakamatala mei he kau taki ʻo e Siasí kuo nau ako ʻi he taʻú ni ʻa ia ʻoku fekauʻaki mo hotau tuʻunga fakalangí mo e taumuʻá. ʻOku kau ʻi he ngaahi sīpingá ʻa e Mōsese 1:2–6; ʻĒpalahame 3:22–23; Sēnesi 1:26–27. Te ke lava foki ʻo fekau ʻa e kau akó ke nau vakai ki he ngaahi fakamatala mei he laʻipepa tufa “Fānau Au ʻa e ʻOtuá,” ʻoku maʻu ʻi he Lēsoni 8: “Sēnesi 1:26–27.”

ʻI hono vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi maʻuʻanga tokoni kuo fokotuʻu fakalangí, fakaafeʻi kinautolu ke aleaʻi ʻa e ʻuhinga pe founga ʻoku nau ongoʻi ai ʻe lava ke tokoni ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ko ʻení ki he niʻihi fakafoʻituitui mei he ngaahi tūkungá. Te ke lava foki ʻo fehuʻi ki he kau akó pe kuo tāpuekina fēfē kinautolu ʻe he ngaahi tefitoʻi moʻoni ki hono maʻu ʻo e ʻilo fakalaumālié ʻi he taimi ʻoku nau fehangahangai ai mo e ngaahi faingataʻa ʻoku fekauʻaki mo honau tuʻunga totonú.