“Mōsese 6:47–68: ʻKo e Palani ʻEni ʻo e Fakamoʻuí,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí (2026)
“Mōsese 6:47–68: ‘Ko e Palani ʻEni ʻo e Fakamoʻuí,’” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí
Sēnesi 5; Mōsese 6: Lēsoni 14
Mōsese 6:47–68
“Ko e Palani ʻEni ʻo e Fakamoʻuí”
Ko Sīsū Kalaisi ʻa e uho ʻo e palani ʻo e fakamoʻui ʻa ʻetau Tamai Hēvaní. ʻOkú Ne fakaafeʻi ʻa e taha kotoa ke haʻu kiate Ia ʻaki hono moʻui ʻaki ʻEne tokāteliné. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke mahino ki he kau akó ʻa e founga ke haʻu ai kia Sīsū Kalaisi pea maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ko Ia pē mo ʻEne Tamaí te Na lava ʻo foakí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fehuʻi ki ha mēmipa ʻo e fāmilí pe kaungāmeʻa ʻa e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ʻa Sīsū Kalaisi kiate kinautolú pea mo hono ʻuhinga kiate kinautolu ke haʻu kiate Iá.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Haʻu kia Kalaisi
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi, hangē ko ia ʻi he kamataʻanga ʻo e lēsoní. Hili iá pea vahevahe leva ʻa e tūkunga ko ʻení.
Fakakaukauloto ʻoku ʻi ai haʻo kaungāmeʻa ʻoku ʻikai ke ne ʻilo ʻa Sīsū Kalaisi. ʻOku ʻeke atu ʻe hoʻo kaungāmeʻá pe ko hai ʻa Sīsū Kalaisi pea mo e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai kiate koé.
ʻOange ha taimi ki he kau akó ke fakakaukau ki he founga ʻe lava ke nau fakahoko ai ha talí. Hili iá pea fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki pe mo e kalasí.
-
Kapau naʻá ke maʻu ha kiʻi taimi nounou pē ke fakahoko ai ha tali, ko e hā te ke fiemaʻu hoʻo kaungāmeʻá ke ne ʻilo fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí? Ko e hā hono ʻuhingá?
Fakamanatu ki he kau akó ʻa e uiuiʻi ʻo ʻĪnoke ke ne malanga ʻaki ʻa e fakatomalá ki ha falukunga kakai faiangahala (vakai, Mōsese 6:27–29). Fakamatalaʻi ange ʻe nofotaha ʻa e lēsoni ʻo e ʻaho ní ʻi heʻene ngaahi akonaki ki he kakai ko iá. Naʻe fakatefito ʻa e pōpoaki ʻa ʻĪnoké ʻi heʻetau fiemaʻu ʻa Sīsū Kalaisí mo e founga ʻe lava ke tau haʻu ai kiate Iá.
Ke tokoni ke fakakaukau ʻa e kau akó ki heʻenau fiemaʻu ʻa e Fakamoʻuí, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení pea ʻoange ha taimi ki he kau akó ke nau vakaiʻi fakalongolongo kinautolu ʻi he fakamatala takitaha.
ʻI hono fakaʻaongaʻi ha meʻafua mei he 1 (ʻikai moʻoni kiate au) ki he 5 (moʻoni kiate aú), fakafuofuaʻi koe ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fakamatala ko ʻení:
-
ʻOku ou ʻiloʻi ʻa e ʻuhinga ʻoku ou fiemaʻu ai ha Fakamoʻuí.
-
ʻOku mahino kiate au ʻa e founga te u lava ai ʻo haʻu kia Sīsū Kalaisí.
-
ʻOku ou lolotonga fie haʻu ʻo muimui ʻia Sīsū Kalaisi.
Neongo pe ko e hā ʻa e tuʻunga naʻá ke fakafuofuaʻi ai koé, ʻoku finangalo ʻa e Fakamoʻuí ke ke haʻu kiate Ia pea maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ko Ia pē te Ne lava ʻo foaki atú. ʻI hoʻo ako ʻa e ngaahi lea ʻa e palōfita ko ʻĪnoké ʻi he ʻaho ní, tokanga ki he ngaahi ueʻi ʻa e Laumālié ke mahino lelei ange ʻa e ʻuhinga ʻokú ke fiemaʻu ai ʻa e Fakamoʻuí mo e founga te ke lava ai ʻo haʻu kiate Iá.
Akoʻi ʻe ʻInoke hono kakaí
Ke tokoni ki he kau akó ke ako mei he ngaahi akonaki ʻa ʻĪnoke ʻi he Mōsese 6, fakakaukau ke hiki ʻa e saati ko ʻení ki he palakipoé. ʻE lava foki ke hiki ʻe he kau akó ʻa e sātí ki heʻenau tohinoa akó. Kole ki he kau akó ke nau ako ʻa e ngaahi vēsí. Vahe ki ha vaheua ʻe taha ʻo e kalasí ke kumi ʻa e ʻuhinga ʻoku tau fiemaʻu ai ha Fakamoʻuí. ʻE lava ke kumi ʻe he vaeua ʻe tahá ʻa e founga ʻoku tau haʻu ai kia Kalaisí. ʻI he ako ʻa e kau akó, mahalo te ke fie lue takai ʻo fehuʻi ki he kau akó pe ʻoku ʻi ai ha ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻoku nau fiemaʻu tokoni ke mahino. ʻE ala tokoni ʻeni ke mahino ki he kau akó ʻa e veesi 59:
-
ʻOku fanauʻi kitautolu ʻi he Laumālié ʻaki ʻetau maʻu ʻa e meʻa-foaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní (vakai, Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí, “Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí: “Meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní,” Gospel Library).
-
ʻOku ʻuhinga ʻa e fakamāʻoniʻoniʻí ke “tauʻatāina mei he angahalá, pea hoko ʻo haohaoa, maʻa, mo māʻoniʻoni tuʻunga ʻi he [Fakalelei] ʻa Sīsū Kalaisí” (Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá, “Fakamāʻoniʻoniʻí,” Gospel Library).
Ngaahi akonaki ʻa ʻĪnoke fekauʻaki mo e haʻu kia Kalaisí: Mōsese 6:48–52, 57–59
|
ʻOku ou fiemaʻu ha Fakamoʻui koeʻuhí … |
Te u lava ʻo haʻu kia Kalaisi ʻaki … |
|---|---|
Hili hono fakakakato ʻe he kau akó ʻenau konga ʻo e sātí, ʻoange ha faingamālie ke aleaʻi ai ʻa e ngaahi meʻa ne nau maʻú. Te nau lava ʻo fai ʻeni ʻaki haʻanau fakafonu fakakalasi ʻa e saati ʻi he palakipoé pe vahevahe ʻa e meʻa ne nau akó mo hanau hoa.
-
Ko e hā naʻá ke ako mei he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻoku tau fiemaʻu ai ha Fakamoʻuí?
ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau ako naʻa nau nofotaha ʻi he ʻuhinga ʻoku tau fiemaʻu ai ha Fakamoʻuí ha ngaahi moʻoni hangē ko e te tau lava ʻo maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e fakamoʻuí ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi toko taha pē (veesi 52); ʻoku fiemaʻu ke fakatomala ʻa e kakai kotoa pē ʻi he feituʻu kotoa pē (veesi 49–50, 57); ʻoku ʻikai lava ke nofo ha meʻa ʻoku taʻemaʻa ʻi he puleʻanga ʻo e ʻOtuá (veesi 57). Te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke hiki ʻa e ngaahi moʻoni ne nau maʻú ʻi he saati ʻi he palakipoé.
-
Ko e hā naʻe akoʻi atu ʻe he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e ngaahi ngāue pau te ke lava ʻo fai ʻa ia ʻe tokoni ke ke haʻu ai kia Sīsū Kalaisí?
ʻE lava ke hiki ʻe he kau ako naʻa nau nofotaha ki he founga te tau lava ai ʻo haʻu kia Kalaisí ʻa e meʻa naʻa nau maʻú ʻi he palakipoé. ʻE lava ke fakanounouʻi ʻenau ngaahi talí ki ha foʻi moʻoni hangē ko e ʻoku tau haʻu kia Kalaisi ʻi heʻetau fakafanongo ki he leʻo ʻo e Fakamoʻuí, tui kiate Ia, fakatomala mei heʻetau ngaahi angahalá, papitaiso, pea maʻu ʻa e meʻa-foaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní.
Mahalo ʻe tokoni ke fakamatalaʻi ange ʻoku faʻa fakamatalaʻi ʻe he folofolá ʻi he taimi ʻe niʻihi ʻa e founga ko ʻení ko e “tokāteline ʻa Kalaisí” (2 Nīfai 31:2–21), ko e tokāteline ʻa e Fakamoʻuí (vakai, 3 Nīfai 11:31–40), pe ko e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí (vakai, 3 Nīfai 27:13–22). Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke lau ʻa e Mōsese 6:62 ke vakai ki ha foʻi lea ʻe taha naʻe fakaʻaongaʻi ʻe he Tamai Hēvaní ke fakamatalaʻi ʻaki ʻa e founga ko ʻení. Te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau fakatokangaʻi fekauʻaki mo e fatongia ʻo Sīsū Kalaisí ʻi he palani ʻo e fakamoʻui ʻa e Tamai Hēvaní.
-
Ko e hā te ke talaange ki ha taha ʻoku fifili pe ʻoku ʻaonga nai ʻa e ngāue ʻoku fiemaʻu ke fakahoko, ke haʻu ai kia Kalaisí?
ʻE ala tokoni ke ako ʻe he kau akó ha niʻihi pe kotoa ʻo e ngaahi veesi ko ʻení, ko ha konga ʻo hoʻomou aleaʻi ʻa e fehuʻi kimuʻá, ʻo kumi ʻa e ngaahi tāpuaki te tau lava ʻo maʻu ʻi heʻetau haʻu kia Sīsū Kalaisí: Mātiu 11:28–30; 2 Nīfai 31:21; 3 Nīfai 19:13–14; ʻEta 12:27; Molonai 10:32–33. Te ke lava foki ʻo fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e ngaahi tāpuaki kuo nau aʻusia ʻi heʻenau feinga ke haʻu kia Sīsū Kalaisí.
Fakahaaʻi ʻa e mahinó
Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vakai ki he tūkunga mo honau kaungāmeʻá mei he kamataʻanga ʻo e lēsoní. Ke akoako fakamatalaʻi ʻa e meʻa kuo ako ʻe he kau akó, ʻe lava ke nau vahevahe ʻenau tali ki he ongo fehuʻi ko ʻení ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki.
Fakatefito ʻi he meʻa kuó ke ako mo ongoʻi ʻi he ʻaho ní, fakamatalaʻi ʻeni ki hoʻo kaungāmeʻá ʻi ha founga ʻe faingofua ke mahino kiate kinautolu:
-
Ko e hā ʻoku tau fiemaʻu ai ʻa Sīsū Kalaisí?
-
Ko e hā te tau lava ʻo fai ke haʻu kiate Iá?
Fakakaukau ke fakaʻosi ʻa e lēsoní ʻaki hono fakaafeʻi ʻa e kau akó ke lekooti ʻa e ngaahi fakakaukau pe ngaahi ongo fakalaumālie kuo nau maʻú ʻi heʻenau tohinoa akó. Te ke lava ʻo vahevahe ʻa e meʻa kuó ke ako fekauʻaki mo ʻetau fiemaʻu ʻa Sīsū Kalaisí pea fakamoʻoni ki he founga kuo faitāpuekina ai hoʻo moʻuí ʻe hoʻo haʻu kiate Iá.