“Nobembwa 30–Ritembwa 6. ‘Bwa E Kukurei ni kan Atataiaomata’: Mika; Naum; Abakuka; Tebania,” Nakomai, Iriirai–Ibukin te Mweenga ao te Taromauri: Te O Tetemanti 2026 (2026)
“Nobembwa 30–Ritembwa 6. ‘Bwa E Kukurei ni kan Atataiaomata,’” Nakomai, Iriirai: O Tetemanti 2026
N te Moan ao Bon Iai te Taeka, iroun Eva Timothy
Nobembwa 30–Ritembwa 6: “Bwa E Kukurei ni kan Atataiaomata”
Mika; Naum; Abakuka; Tebania
Warekan Te O Tetemanti n angiin te tai nanona warekan taetae ni burabeti ibukin te urubwai. N te tai ae bati e weteia burabeti te Uea bwa a na kauringiia naake a buakaka bwa E na mena ana motikitaeka i aoia. Aia mwakuri Mika, Naum, Abakuka, ao Tebania bon katooto aika a tamaroa. N te rongorongo ae kakamaaku, burabeti aikai a kaman taekina bwakan taian kaawa bwa, n te tai anne a tara n rangi ni matoatoa ao ni korakora—Ninewe, Bwaburon, ao Ierutarem naba. Ma anne tenga te ririki n nako. Bukin tera ngkai e kakawaki bwa a na warekaki taetae ni burabeti aikai?
E ngae ngke kaawa akana buakaka man onrake n te kainikatonga a uruakaki, e teimatoa n reitinako te kainikatonga ao te buakaka. Ti kona ni kakaei taneni mwiia inanora. Burabeti n te O Tetemanti a kaota nakoira arora n katannako man taian buakaka aikai. Tao bukina teuana ti teimatoa ni wareki taetae ni burabeti n te bong aei. Tiaki tii burabeti ibukin taekinan te kanganga—bon ngaia burabeti ibukin te kamaiuaki. Kabwarabwaraan te urubwai e taobaraaki man kaoakiia aomata ni kabane bwa a na nakon Kristo ni karekea Ana kabwarabure. N aron are e reirei Mika, e aki kukurei ni kan motiki taekara te Uea, ma “e kukurei ni kan atataiaomata.” (Mika 7:18). Aei bon ana kawai te Uea n taai ake ngkoa, ao bon Ana kawai n te bong aei. “Nakonakona Ai aron Ake Ngkoangkoa” (Abakuka 3:6).
Ibukin rinanoan booki aikai, taraa “Mika,” “Naum,” “Abakuka,” ao “Tebania” n te Rikitinari n te Baibara.
Iango ibukin te Kamatebwai n te Mweenga ao n te Taromauri
Mika 6:1–8
“Tera ae e kantaningaia te Uea mai iroum?”
E kaoira Mika bwa tina iangoia bwa a na aekakira aron “rokom imatan Iehova, ma ni katorobubua … i matan te Atua ae rietata” (Mika 6:6). Tera ae e katerei kiibu 6–8 nakoim ibukin bwaai aika a kakaawaki iroun te Uea ngkai E taubwiia maium?
Taraa naba Dale G. Renlund, “Karaoa ae Eti, Tangira te Nanoanga, ao Nakonako ma te Nanorinano ma Atuam,” RiaonaNob. 2020, 109–12.
“E raoiroi te Uea, bon te tabo ni kamaiu ae korakora n te bong ae e kai te nano iai” (Naum 1:7).
Naum 1
Te Uea e rangi ni mwaaka ao n nanoanga.
Ana mition Naum e taekina uruakan Ninewe—kautuun ana embwaea Aturia ae moan te ioawawa, are e kamaenakoia Iteraera ao ni kaikoaka Iuta. E moana ana kabwarabwara Naum iaon unin te Atua ao mwaakana ae akea kabotauan, ma E taekina naba ana nanoanga te Atua ao tamaroana. Ko na bae ni kinai kiibu aikai i nanon mwakoro 1 are buokiko ni kamataatako ibukin anua ni maiu aikai n tatabeua—ao tabeua anuan maiun te Atua aika ko atai. Bukin tera n am iango e kakawaki ataakin bwaai aikai ibukin te Uea?
Abakuka
I kona n onimakina ana kantaniga te Uea ao Ana tai.
Bon burabeti naba n tabetai iai aia titiraki ibukin ana kawai te Uea. Abakuka, are e maeka n te tai are e a butanako iai te buakaka iaon Iuta, e moana ana rekooti n taian titiraki nakon te Uea (taraa Abakuka 1:1–4). Ko na kanga ni kakimototoa ana tabeaianga Abakuka? Tera naba titiraki n aron ake i eta ae a titiraki aomata ibukin te Atua? Ko a tia ni karekea te aeka n namakin anne? A kona naba ni kabotaua ana titiraki ma tabeua titiraki ni koroboki aika tabu, n aron ake a kuneaki i nanon Mareko 4:37–38 ao Reirei ao Berita aika Tabu 121:1–6.
Te Uea e kaeka ana titiraki Abakuka n taku bwa E na kamwanangaia I Kareria (taian Bwaburon) bwa a na karekea kain Iuta (taraa Abakuka 1:5–11). Ma e bon mweengabuaka Abakuka, bwa taraan ae aki riai iroun te Uea bwa e na tei n tataninga “ngke e onga te aomata ae raoiroi riki [Iuta] nakoina te aomata ae buakaka [Bwaburon]” (tarai kiibu 12–17). Tera ae ko kunea n Abakuka 2:1–4 are e kaungako bwa ko na onimakina te Uea ngkana iai am titiraki aika a tuai ni kaekaaki? (taraa naba Mareko 4:39–40; Reirei Ao Berita Aika a Tabu 121:7–8; “God Will Lift Us Up” [witeo], Gospel Library).
God Will Lift Us Up
Mwakoro 3 bon ana tataro Abakuka n nebonebo ao n onimaki. E kangaa tangin Abakuka n mwakoro 3 n kaokoro ma mwakoro 1? Aio te iango ae kona n buokiko n iangoi raoi kiibu 17-19: Karinanii kakabwaia n rabwata ao n tamnei ake e a tia te Atua n anganiko. Ngkanne iangoia bwa tera kakabwaia n rabwata aika ko a tia n katibanakoi. Tera am namakin ibukin kakabwaia ake tabeua? Bukin tera e matoa te “kimwareirei inanon te Uea” (kibu 18) inanon kangaanga n aron ake a oti n kibu 17? Iangoia raoi ko na kanga ni karikirakea te onimaki ae korakora iroun te Uea, e ngae ngke tao e taraa ni katanginano te maiu.
Taraa naba Gerrit W. Gong, “All Things for Our Good,” Riaona, Meei 2024, 41–44; “Lead, Kindly Light,” Anene n Taromauri, nambwa. 97; Atuun Reirei ao Titiraki, “Seeking Answers to Questions,” Gospel Library.
Bwaina te Taotaonaki n nano. N tabetai ti tangira kaekaan ara titiraki n te tai ae waekoa, ma atatai n tamnei e bon anaa te tai ao e aki kona ni kairoroaki. N aron tuangakin Abakuka iroun te Uea, “Tataninga naba, ba e na bon tai roko” (Abakuka 2:3).
Tebania
“Kam na ukoukora te Uea ngkami aika kaain aonaaba aika kam nimamanei.”
Ngkai ko wareki ana taetae ni burabeti Tebania aikai, ataia bwa aekakin nako anua ao katei are a kairiiri nakon te urubekeaki—taraa riki Tebania 1:4–6, 12; 2:8, 10, 15; 3:1–4. Ngkanne tarai kateia ana aomata te Atua ake e na kawakiniia—taraa Tebania 2:1–3; 3:12–13, 18–19. Tera te rongorongo ae ko namakinna bwa ko karekei mairoun te Uea ni kiibu aikai?
Tebania 3:14–20
E na kukurei te Uea ma Ana aomata i Tion.
Imwiin warekan Tebania 3:14-20, taraia bwa mwaitira aanga aika ko kona n bwanina te kibuntaeka aio iai: “Kukurei ao kimwareirei ma nanom ni kabane” bwa… Bukin tera e kakawaki iroum ataakin aikai bwa kona kimwareirei? Ko na bae ni kabootaui kiibu aikai ma taian taneiai ake a kabwarabwaraki n 3 Nibwaai 17 ao iangoia raoi bwa e kanga aron ana namakin Iesu Kristo ibukiia Ana aomata—n ikotaki ma ngkoe.
Ibukin iango riki tabeua, taraa te beeba ni kaongora n te namwakaina aio n te Riaona ao Ibukin Kakorakoraia Kairake maekatiin.
Iango ibukin Reiakinaia Ataei
Mika 5:2
E bungiaki Iesu i Betereem.
-
Am ataei a kona n aki ataia ae te taeka ni burabeti mairoun Mika are e buokiia Taan Rabakau ni kunea Iesu te teei i Betereem. N kabonganaa Mika 5:2 ao Mataio 2:1-6, tao a na kona am ataei n katamneia te taneiai aio. Ngkane ko kona n kakoaua bwa bungiakin Iesu e bon rangi ni kakaawaki bwa a kamatan ataia burabeti imwaain ae E bungiaki.
Bungiaki te Merimeri ae Tabu,, iroun Dana Wood
Naum 1:7
“E raoiroi te Uea, bon te tabo ni kamaiu ae korakora n te bong ae e kai te nano iai .”
-
Imwiin warekan Naum 1:7, am ataei a kona ni katea ke ni korea tamnein “te oo ae matoatoa” ke te tabo ni kamanomano (iai tamneina teuana n te kabwarabwara aio). Tera ibukina tabeman aomata a kainnanoa te tabo ni kamanomano? Tera ae karika ara bong “te bong ni kangaanga”? E kanga Iesu Kristo n riki bwa atiibun te maninganinga ibukira?
Abakuka 2:3
E na kakoroa nanon Ana berita te Atua n tainako.
-
Ni kabwarabwara Abakuka 2:3, kam kona n maroroakinii bwaai aika raraoi ma ti ngkana ti tataninga—n aron te uaanikai ae ena tai ke te burawa ae kainanoa ae ena kamwaaki. Tera te bwai ae na riki ngkana ti kataia ni kana te uanikai ke te kariki imwain ae e tauraoi? Taekina rongorongon te burabeti Abakuka, ae tangiria n ataia bwa n ningai ae na katoki buakaka te Uea aika e noori. Warekia nakoia ataei ana kaeka te Uea ae kuneaki inanon Abakuka 2:3. Ko kona naba n buokiia am ataei n iangoi bwaai are e a tia ni beritanna te Atua. Ma katooto n tatabeua nako, bootaki n taekina ae “Tataninga naba, ba e na bon tai roko.”
Abakuka 2:14
I kona n ibuobuoki n reireiniia tabeman taekan Iesu Kristo.
-
N katamneia Abakuka 2:14, kam kona n kaona te turumwa ke te kaonteina n tamnei ke taeka aika tei ibukin bwaai ake e karaoi ke n reireiniira Iesu. Ti na kanga n ibuobuoki n kaona te aonaaba ma te atatai iroun te Uea?
-
Kaotia nakoia ataei mwaben te aonaaba (taraa Church History Maps, nambwa. 7, “Mwaben te Aonaaba”). Buokiia ni kakaea te tabo are a maeka iai ao aia tabo mitinare ake a ataia ae a tia ni beku iai. Kam kona naba n anenea te kuna iaon tibwaan te euangkerio, n aron “We’ll Bring the World His Truth” (Aia Boki n Anene Ataei,, 172–73). Tera ae ti kona n tuangiia tabeman n taekan Iesu Kristo?
Tebania 3:14–20
E kimwareirei Iesu Kristo irouia ake a Iriria.
-
N Tebania 3:14-20, am ataei a kona n taratarai bwaai aika kaungaia bwa a na “anene, … kukurei ao kimwareirei ma nanoia ni kabane.” Botaki n anenei tabeua anene, ao kaungaia ataei bwa a na taekina taekan te kimwareirei ae a kunea n a na euangkerio Iesu Kristo.
Ibukin iango riki tabeua, taraa te beeba ni kaongora n te namwakaina aio n te Te Rao maekatiin.