Luaku, Undonde
Ngondu wa Dikumi 26–Ngondu wa Dikumi ne Umua 1 “Nenkudimuna Madilu Abu mu Disanka”: Yelemiya 31–33; 36–39; Muadi 1; 3


“Ngondu wa Dikumi 26–Ngondu wa Dikumi ne Umua 1 ’Nenkudimuna Madilu Abu mu Disanka’: Yelemiya 31–33; 36–39; Muadi 1; 3 Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

“Ngondu wa Dikumi 26–Ngondu wa Dikumi ne Umua 1. ‘Nenkudimuna Madilu Abu mu Disanka,’” Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026

Yelemiya muikishisha mutu wenda mu tshianza tshienda

Yelemiya Udila bua Dibutuka dia Yelushalema, kudi Rembrandt van Rijn

Ngondu wa Dikumi 26–Ngondu wa Dikumi ne Umua 1:“Nenkudimuna Madilu Abu mu Disanka”

Yelemiya 31–33; 36–39; Muadi 13

Pavua Mukalenga diambedi mubikila Yelemiya bua kuikala muprofete, wakamuambila ne bukenji buenda nebuikala bua “kujula, ne kubutula” (Yelemiya 1:10)—ne mu Yelushalema, muvua tshikisu tshia bungi tshia kujula ne kubutula. Kadi etshi tshivua anu tshitupa tshia bukenji bua Yelemiya—uvua kabidi mubikidibua bua “kuibaka, ne kukuna” (Yelemiya 1:10). Tshinyi tshivuabu mua kuibaka anyi kukuna mu bimenga binyanguka bishiya kudi batomboka ba bantu ba tshipungidi? Kuebeja mushindu mukuabu, padi mpekatu anyi lutatu binyanga nsombelu yetu, mushindu kayi utudi mua kuibakulula anyi kukuna kabidi? Diandamuna didi mu “Ditamba dia buakana” (Yelemiya 33:15), Masiya mulaya. Udi ulua ne “tshipungidi tshipiatshipia” (Yelemiya 31:31)—tshidi tshilomba bia bungi kupita tshimuenekelu tshia pambelu tshia dilamata. Mukenji wenda udi ne bua kuikala “munda [muetu],” mufunda mu “mioyo [yetu],” Ke tshidi tshiumvuija kudi Mukalenga “kuikala Nzambi [wetu]” ne bua tuetu “kuikala bantu [benda] ” (Yelemiya 31:33). Tshidi mudimu wa matuku onsu a moyo, ne netutungunuka anu ne kuenza bilema ne kuikala ne kabingila ka kudila misangu ne misangu. Kadi patudi tuenza, Mukalenga mmulaya, “Nenkudimuna Madilu Abu mu Disanka” (Yelemiya 31:13).

Bua tshikosu tshia Muadi, tangila “Muadi, Mukanda wa” mu Buludiki bua mu Mifundu.

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

Yelemiya 3133

Mukalenga neapatula bantu benda ba tshipungidi mu dikuatshibua.

Mu Yelemiya 3133 Mukalenga wakitaba “muadi, ne kudila kua kanyinganyinga” (Yelemiya 31:15) bena Isalela bavua ne bua kupeta dimanya mu dikuatshibua. Kadi, wakafila kabidi mêyi a kukankamika ne kutekemena. Akeba pawudi ubala shapita eyi. Milayi kayi iwudi upeta idi ikutangila?

Yelemiya 31:31–34; 32:37–42

ikone wa seminaire
”Nebikala bantu banyi, ne nengikala Nzambi wabu.”

Nansha muvua bena Isalela bakosa tshipungidi tshiabu, Yelemiya wakafila mêyi a buprofete ne Mukalenga neashikika kabidi “tshipungudi tshipiatshipia” ne tshia “tshiendelela” nabu (Yelemiya 31:31; 32:40). Tshipungidi ntshinyi? Ela meji bua kukeba ngenyi mu Buludi bua mu Mifundu, “New and Everlasting Covenant,” Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa.

Pawudi ubala Yelemiya 31:31–34; 32:37–42, nana meji:

  • Tshinyi tshidi tshiumvuija bueba kuikala munkatshi mua bantu ba Nzambi ba tshipungidi.

  • Tshinyi tshidi tshiumvuija kuikala ne mukenji wenda mufunda mu mutshima.

  • Tshinyi tshidi Mukalenga ulaya pawudi wenza bipungidi Nenda.

  • Mushindu kayi udi malanda eba a mu tshipungidi ne Mukalenga makushintulula.

Milayi kayi iwukadi mulaya Nzambi pawukadi musangibua mu milulu ya tshijila? Mushindu kayi udiyi ukumbaja milayi yenda kuwudi?

Tangila kabidi David A. Bednar, “Abide in Me, and I in You; Therefore Walk with Me,” Liahona, Ngondu Muitanu 2023, 123–26.

Yelemiya 36

Mifundu idi ne bukola bua kungumbusha ku bubi.

Bilondeshela Yelemiya 36:2–3, bua tshinyi Mukalenga muelela Yelemiya mukenji wa kufunda mêyi enda a buprofete ? Pawudi ubala Yelemiya 36, funda mushindu uvua bantu badi balonda aba badiumvua bua mêyi a buprofete â:

  • Mukalenga (tangila tunungu 1–3, 27–31)

  • Yelemiya (tangila tunungu 4–7, 32)

  • Baluka (tangila tunungu 4, 8–10, 14–18)

  • Yehudi ne mfumu Yehoyakima (tangila tunungu 20–26)

  • Elenatana, Delaya, ne Gemaleya (tangila kanungu 25)

Nana meji mushindu uwudi umvua bua mifundu. Mushidu kayi ukatuyi mikuambuluisha bua kumbuka ku bubi?

Yelemiya 37–39

Ikala tshishiki mu kulonda kua baprofete ba Nzambi.

Mu Yelemiya 37:1–3, 15–21; 38:1–6, 14–28, tshijadiki kayi tshiwudi umona ne mfumu Sedekiya uvua muitaba ne Yelemiya uvua muprofete mulelela wa Mukalenga? Tshijadiki kayi tshiwudi umona ne Sedekiya kavua muitaba? Tshinyi tshiwudi ulonga ku difuanyikija edi? Pawudi ubala Yelemiya 39, nana meji pa dishilangana divua mua kuikalaku bu Sedekiya ne bantu benda bikala balonda muprofete ne balama mikenji ya Mukalenga. (Fuanyikija tshivua tshifikila Sedekiya ne tshivua tshifikila dîku dia Lehi mu 1 Nefi 1–2.)

Yelemiya 38:6–13; 39:15–18

Ndi mua kuikala ne dikima dia kuimanyina tshidi tshimpa.

Bena mudimu ba mfumu bakumvua ne mêyi a buprofete a Yelemiya avua enza bua basalayi babu bikala kabayi basua kuluangana, ke bobu kuela Yelamiya mu buloku (tangila Yelemiya 38:1–4). Mu Yelemiya 38:6–13, ntshinyi tshidi tshikukemesha bua diandamuna dia Ebede-meleke muena Etshiopi? Tangila kabidi dibenesha didi Mukalenga mupesha Ebede-meleke mu Yelemina 39:15–18.

Mushindu kayi uwudi mua kulonda tshilejelu tshia Ebede-meleke?

Yelemiya mu Yelushalema, muolola diboku dienda ne muteka mutu wenda mu dikuabu

Muadi wa Yelemiya

Muadi 1; 3

Mukalenga udi mua kumbusha kanyinganyinga kandi mupeta bua bubi.

Mukanda wa Muadi mmukanda wa tusala tufunda panyima pa dibutuka dia Yelushalema ne mtempelo wenda. Bua tshinyi udi wela meji ne ivua ne mushinga bua muvuabu bayikuba? Ela meji tshidi mifuanu mu Muadi 1 ne 3 ikuambuluisha bua kumvua kanyinganyinga kakola kavua naku Isalela. Mikenji kayi ya ditekemena mu Kilisto iwudi mupeta? (tangila nangananga Muadi 3:20–33; tangila kabidi Matayo 5:4; Yakobo 4:8–10; Alama 36:17–20).

Mulombodi M. Russell Ballard wakaleja nsombelu ya bungi idi mua kufikisha bamua ku dijimija ditekemena, ne kufilayi mubelu bua muaba wa kupeta ditekemena:

“Bamua ba kutudi badi mua kumona nsombelu wabu mûla tenta ne dibungama, kuteketa mu mikolu, ne kanyinganyinga. Ba bungi badi badiumvua kabayi ne tshia kuenza bua lutatu ludi mua kuikala pa buloba. Bakuabu badi baditatshisha bua bidimba bia mu dîku bidibu bakuata mu tshipepela tshikola, tshibungu tshidi tshienda tshinyanguka ne mikenji ya bikadilu idi ipona. … Ba bungi mbitaba bua kuitaba moyo mubi ne tshikisu bia pa buloba bu bidi kabiyi mua kushintuluka. Bakadi balekela ditekemena. …

“… Bamua munkatshi muetu badi mua kuikala bajimija ditabuja dionsu bua mpekatu ne ditupakana dia mukenji. Muntu udi mua kudifila bikola mu njila ya pa buloba ne kupangila mushindu wa kupatuka ne kujimija ditekemena dionsu. Ndi domba kudi bonsu badi babuela mu buteyi ebu bua muena lukuna ne kabalekedi nansha kakesa! Nansha mudi malu amueneka makola anyi mua kuluawu makola, ngitabayi, nudi anu mua kuikala ne ditekemena. Misangu yonsu” (“The Joy of Hope Fulfilled,” Ensign, Nov. 1992, 31–32).

Tangila kabidi “Come, Ye Disconsolate,” Hymns, no. 115.

Ambuluisha bakuabu bua kuambula bujitu bua dilonga diabu. Imua misangu bidi bimueneka ne mushindu mupepela wa kulongesha udi wa kuambila balongi bitudi tuela meji ne badi mua kumanya. Kadi, mushindu mupepela ki mmushindu muimpa misangu yonsu to. Mukulu David A. Bednar uvua mulongensha ne: “kipatshila ketu kakena ne bua kuikala ‘Ndi mua kubambila tshinyi?” Kadi, nkonku itudi ne bua kudiela idi ‘tshinyi tshindi mua kubabikila bua kuenza?‘ Nkonku kayi mimpa indi mua kuela, ikalabu basua kuandamuna, idi mua kutuadija kubikila Nyuma Muimpa mu nsombelu wabu?’” (evening with a General Authority, Feb. 7, 2020, broadcasts.ChurchofJesusChrist.org; tangila kabidi Teaching in the Savior’s Way25). Kudi mishindu ya bungi ya kuambuluisha balongi bua kuambula bujitu bua kulonga kuabu. Tshilejelu, mu tshimfuanyi etshi balongi mbabikidibua ku dikeba, kunana kua meji, kutangila bimfuanyi, kubuela mu malongesha adibu balongesha, kuzola, ne kuabanyangana ne kuteka mu tshienzedi bidibu balonga.

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

Yelemiya 31:3

Tatu wa mu Diûlu ne Yezu mbannanga ne “dinanga dia kashidi”.

  • Pawudi ubala Yelemiya 31:3 ne bana beba, badi mua kukuambuluisha bua kupeta bintu (anyi bimfuanyi bia bintu) bidi binenga matuku a bungi, bu mudi makuta binjanja, ne bikuabu bitu kabiyi binenga to, bu mudi tshitupa tshia tshimuma. Nudi mua kuakula pa tshidi “kashidi” tshimvuija ne kuabanyangana mushindu unukatu bumvua “dinanga dia kashidi” dia Tatu wa mu Diûlu. Udi kabidi mua kuimba pamua musambu bu mudi “God Is Watching Over All” (Children’s Songbook, 229).

Yelemiya 31:31–34; 32:38–41

Nzambi neagambuluisha bua kulama bipungidi bianyi.

  • Bana beba badi mua kusanka bua kuzola moyo pa dibeji ne pashisha kufunda mu moyo bintu bidibu balonga mu Yelemiya 31:31–34 pa kuenza bipungidi ne Nzambi. Udi mua kujinga kumonununa tshipungidi tshidibu benza padibu batambula (tangila Mosiya 18:10, 13) ne yukilanganayi pa tshidi tshiumvuija kuikala ne milayi eyi mifunda mu mioyo yabu.

muana mukaji ubala mifundu

Yelemiya 36:1–4

Mifundu idi dîyi dia Nzambi.

  • Dibeji dia tshibilu tshia lumingu elu didi mua kuambuluisha bana beba bua kulonga pa Yelemiya, Baluka, ne mfumu (tangila Yelemiya 36). Badi kabidi mua kuenza malu adi apetangana ne miaku mu Yelemiya 36:4–10, bu mudi kufunda mu mukanda (tangila kanungu 4) ne kubadila bantu mifundu (tangila tunungu 8, 10).

  • Wewa ne bana beba nudi mua kutangila mukanda wa bana ne kopi ya mikanda ne kuakula bua tshinyi mikanda eyi mmishilangana. Ntshinyi tshidi tshiumvuija mifundu ne mushinga? Bidi mua kufila meji bua kuabanyangana ne bakuabu bitupa kampanda bia mufundi bidi ne mushinga kunudi.

Yelemiya 38:6–13

Ndi mua kuimanyina tshidi tshimpa.

  • Udi mua kuenza mudimu ne tshimfuanyi tshidi kundekelu kua ndongamu ewu bua kuambuluisha bana beba bua kumona mu lungenyi muyuki wa Ebede-meleke mu Yelemiya 38:6–13. Pamuapa udi mua kubambuluisha bua kupeta kanungu kadi Ebede-meleke muenza tshintu tshia dikima bua kuambuluisha muprofete wa Mukalenga. Tshinyi tshitudi mua kuenza bua kuleja ne tudi bamanya ne muprofete wetu lelu mmubikidibua kudi Nzambi?

Muadi 1:1–2, 16; 3:22–26

Musungidi wakenza bua mpeta lusa lua mibi yanyi.

  • Bua kufila Muadi, udi mua kujinga kumvuija bana beba ne bualu bena Isalela kabavua batonda to, Yelushalema ne ntempelo biakabutuka. Nudi kabidi mua kuabanyangana mushindu unuvua mua kudiumvua bu nuenu bikala ne moyo tshikondu atshi tangila Muadi 1:1–2, 16). Mushindu kayi uvua mukenji udi mu Muadi 3:22–26 mua kukupesha ditekemena?

  • Nudi kabidi mua kuambilangana bua misangu inuvua babungama bua disungula dinuvua benza? Tshinyi tshitudi tupeta mu Muadi 3:22–26 tshidi tshituambuluisha bua kumvua lusa ludi Yezu Kilisto ufila?

Bua ngenyi ya bungi, tangila malu a ngondu ewu a makazina a Mulunda.

Yelemiya mupatula mu buloku ne mionji

Nenkupikula bulelela (Yelemiya 39:18), kudi Eva Timothy

Dibeji dia tshibilu tshia bana : Mifundu idi dîyi dia Nzambi