Luaku, Undonde
Ngondu wa Dikumi ne Umua 16–22 “Nembananga ne Mutshima Onsu”: Hoshea 1–6; 10–14; Yoele


Ngondu wa Dikumi ne Umua 16–22 ‘Nembananga ne Mutshima Onsu’: Hoshea 1–6; 10–14; Yoele,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

Ngondu wa Dikumi ne Umua 16–22 ‘Nembananga ne Mutshima Onsu,’” Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026

baselangana bapia-bapia pambelu pa ntempelo

Ngondu wa Dikumi ne Umua 16–22: “Nembananga ne Mutshima Onsu”

Hoshea 1–6; 10–14; Yoele

Tshipungidi tshia Isalela ne Mukalenga tshivua tshilombibua bua tshikala tshishindama ne tshia mushinga ke muvua Mukalenga mutshifuanyikija ne dibaka. Tshipungidi bu dibaka, biangatshibua ne didifila dia tshiendelela, kutangalaja mamanya, kuibaka moyo pamua, lulamatu lua pabualu, ne, bitamba bionsu, mutshima mujima wa dinanga. Ne kanyinganyinga, Bena Isalela kabavua ne lulamatu ku tshipungidi tshiabu to. Ne mukenji wa Mukalenga kudibu kabidi kawuvua ne “Nekumbenga bua kashidi to.” kadi uvua ne “Nenkumbikila kabidi” (tangila Hoshea 2:14–15). “Nenkubangila bua kukutuangaja nanyi mu buakana,” Muvuayi muamba kupitshila kudi muprofete Hoshea (Hoshea 2:19). Nengodopa ditomboka diabu, Nebananga ne mutshima onsu (Hoshea 14:4). Ewu ke mukenji umua udiyi mutupesha lelu patudi tukeba bua kunemeka bipungidi bietu ne dinanga ne didifila.

Yoele wakatangalaja mukenji mufuananga: “Pinganayi kudi Mukalenga Nzambi wenu: bualu udi ne dinanga ne lusa bia bungi, kena ukuatshika tshiji lukasa, ne lusa lunena” (Yoele 2:13). Kubala mêyi a baprofete aba kudi mua kukusaka bua kunana meji pa malanda eba ne Mukalenga—kuela meji pa mushindu udi lulamatu luenda kuwudi lukupesha meji a nyuma bua kuikala ne lulamatu kudiye.

Bua tshikosu tshia mikanda ya Hoshea ne Yoele, tangila “Hosea, or Hoshea” ne “Joel” mu Dictionnaire dia Bibilia.

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Kulonga mu Dîku ne mu Ekelezia

Hoshea 1–3; 14

Mukalenga udi umbikila misangu yonsu bua mpingana kudiye.

Mukaji wa Hoshea, Gomê, kavua ne lulamatu kudiye to, ne Nzambi wakangata tshilejilu etshi bua kulongesha Bena Isalela mushindu kayi udiye umvua buabu ne bipungidi biabu nenda. Pawudi ubala Hoshea 1–3, nana meji pa mushindu udi Mukalenga umona malanda enda ne bantu benda ba tshipungidi. Mushindu kayi udi kuenza tshipungidi ne Mukalenga kuikala bu kubuela mu dibaka? Mushindu kayi udi kupangila kulama tshipungidi kufuananga ne kuikala kuyi ne lulamatu kudi musela? (tangila Hoshea 2:5–7, 13). Tshinyi tshidi Hoshea 2:14–23 ukulongesha pa dinaga dia Mukalenga ne lusa bienda? Mushindu kayi uwudi umuleja dinaga ne lulamatu bieba?

Mu Hoshea 14, tangila malaya malenga adi Mukalenga muenza bua aba badi bapingana kudiye. Tshinyi tshidi tshiambilu etshi “kunanga ne mutshima mutoka” tshiumvuija bueba? (kanungu 4). Tshinyi tshidi nsumuinu pa mutshi mu tunungu 5–8 ikulungesha pa mabenesha a Mukalenga, biangata ne mabenesha a dikudimuna mutshima? Bu tshitupa tshia kulonga tshieba, ela menji bua wimba anyi umvua musambu pa lusa lua Mupandishi, bu mudi “Come unto Jesus” (Hymns, no. 117).

mamu mutshioka ne malu

Gomê, udi tshifuanyi tshia nzubu wa Isalela ne bipungidi bienda bikosa, uvua mupeshibua disungila kudi Mukalenga. Illustration kudi Deb Minnard, licensed from goodsalt.com

Hoshea 6:4–7; Yoele 2:12–13

Didifila kudi Nzambi didi ne bua kumvuibua munda muetu, kadiyi anu bua kudileja patoka.

Bantu ba mu matuku a Hoshea bavua bafila milambu ya nyama, kadi kabavua banemeka mikenji mitamba mushinga. Tshinyi tshiwudi wela meji tshidi tshiumvuija ne Mukalenga “munanga lusa, ne kakuyi anu milambo to; ne dimanya dia Nzambi nditamba milambu miosha”? (Hoshea 6:6). Bueba wewa, tshinyi tshidi tshiumvuija bua bakana kuikala bu ditutu anyi lumume? (tangila Hoshea 6:4). Mushindu kayi udi buakana buetu mua kuikala? (tangila Yeshaya 48:18; 1 Nefi 2:9–10).

Udi kabidi mua kubala Matayo 9:10–13; 12:1–8 tangila muvua Mupandishi muenzela Hoshea 6:6 mu disadila dienda. Mushindu kayi udi bitupa bia mifundu ebi bikuambuluisha bua kumvua mêyi a Hoshea?

Pawudi ubala Yoele 2:12–13, bidi mua kukuambuluisha bua kumanya ne kupânda anyi kukosolola bitupa-bitupa tshilamba tshieba tshivua tshimanyinu tshia patoka tshia kudila anyi nshiya. Mushindu kayi udi kupanda mitshima yetu kushilangana ne kupanda bivualu bietu?

Yoele 2

ikone wa seminaire
“Nempumuna nyuma wanyi pa mutu pa bantu bonsu.”

Mafuanangana kayi awudi mumona pankatshi pa matuku etu ne matuku avua Yoele mumona? (tangila nangananga 2:1–2, 11, 18–32). Tshinyi tshidi tshikoka ntema yeba pa mabenesha adi Mukalenga mulaya mu kanungu 18–32? Buatshinyi mabenesha â adi ne mushinga wa pabuawu lelu?

Bidi mua kuikala ne mushinga bua kubala tshidi Moloni muakula pa Yoele 2 pavuayi mukumbula Joseph Smith mu 1823 (tangila Joseph Smith—Muyuki 1:41). Mushindu kayi uwudi umvua bua mêyi a buprofete mu Yoele 2:28–32 adi makumbana mu matuku etu lelu? (tangila kabidi Bienzedi 2:1–21). Tshinyi tshiwudi wela meji tshidi tshiumvuija ne Mukalenga udi mua “kupumuna nyuma wenda pa muntu pa bantu bonsu”? (Yoele 2:28).

Udi mua kunana meji pa miaku ya Mulombodi Mukulu Russel M. Nelson: “Mu matuku atshilualua, kabiakukumbana bua kuikala ne moyo mu nyuma kakuyi buludiki, bulombodi, busambi, anyi buikadianganyi bukumbana bua Nyuma wa Tshijila” (“Revelation for the Church, Revelation for Our Lives,” Liahona, May 2018, 96). Buatshinyi dibuluila didi ne mushinga bua kuikala ne moyo mu nyuma?

Tshinyi tshiwudi mua kuenza pawudi umvua ne kuena upeta dipumunyibua edi? Ebi mbimua bilejilu bidi mua kukuambuluisha. Ntshinyi tshivua bantu benza mu mifundu eyi bua kupeta dipumunyibua dia Nyuma wa Mukalenga?

Bu muwudi ubala miaku ya Mukulu David A. Bednar, nana meji pa tshidi tshiumvuija kumvua dipumuka dia Nyuma wa Tshijila mu matuku eba a moyo.

“Tutu tutamba kubienza bikola buetu nkayetu bua kupeta dibuluila dia nkaya. Ku tshiotshi atshi ndi nsua kuamba ne mulayi wa tshipungidi udi bu mutudi tunemeka bipungidi bietu, tudi mua kuikala ne Nyuma wa Tshijila misangu yonsu bu mulunda wetu wa pa diba. Kadi tudi tuakula buenda ne tumuangata bienza bu kumvua dîyi dia Mukalenga kupitshila ku Nyuma wa tshijila tshidi muanda mukola . … [Nyuma] udi ne bua kuikala netu diba dionsu. Ki anu mu tusunsukila tonsu tua diba, kadi anu pikala muntu yonsu udienzeja ne muenda monsu—kuena dijinga ne kuikala muakana—kadi pawikala wewa ne Mema tudienzeja ne katuyi tuenza disambuka dia mikeji dinena, pashisha tudi mua kueyemena ku buludiki bua Nyuma wa Tshijila. …

“… Tudi bamueneka tuitaba ne Nyuma wa Tshijila udi luidi lunena, munena, anyi ufika nanku, penda udi muikala bupola, mukesa ne udiunda mu matuku” (“Elder David A. Bednar Discussion” [evening with a General Authority, Feb. 7, 2020], broadcasts.ChurchofJesusChrist.org).

Tangila kabidi Gary E. Stevenson, “Promptings of the Spirit,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2023, 42–45; Enemy Territory” (video), Tshisangi tshia Lumu Luimpa.

3:38

Enemy Territory

Fuka nyunguluilu wa nyuma Tshinyi tshiwudi mumona tshidi tshiambuluisha ku nyunguluilu wa nyuma ne dilonga dia lumu luimpa? Tshinyi tshidi tshimunyanga? … Ela meji pa tshisombelu, muaba uwutu misangu ya bungi ulongesha [anyi ulonga]. Mushindu kayi uwudi udiumvua pawudi muaba awu? Mushindu kayi uwudi mua kubikila Nyuma bua kuikala popu? (Teaching in the Savior’s Way7).

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

Hoshea 2:19–20

Ndi mua kulama ne lulamatu bipungidi bianyi.

  • Mu mukanda wa Hoshea, Mukalenga wakafuanyikija bipungidi ne bantu benda bumudi dibaka. Bua kulonga ku difuanyikija edi, wewa ne bana beba nudi mua kutangila pa tshimfuanyi tshia muluma ne mukaji ne kuakula pa mushindu udi Tatu wa mu Diûlu mujinga bua muluma ne mukaji kulamangana. Ambuluisha bana beba bapeta miaku mu Hoshea 2:19–20 idi yumvuija mushindu kayi udi Mukalenga umvua buetu. Mushindu kayi utudi mua kuleja Mukalenga ne tudi bamunanga ne netuikala ne lulamatu kudiye?

Hoshea 10:12

“Tshidi diba dia kukeba Mukalenga.”

  • Hoshea 10:12 udi utuala ku dikuna, dipôla, tshikondu, ne ku mvula bua kutubikila bua kukeba Mukalenga. Bu muwudi ubala kanungu aka, lungenyi kayi lupia-lupia luwudi mupeta ludi mua kupesha bana meji a nyuma bua kumukeba? Tshilejilu, ku misangu bana beba badi mua kuzola diba anyi kufunda mishindu idibu mua kukeba Mukalenga mu meba mashilashilangana mu dituku. Musambu bumudi “Anytime, Anywhere”(Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa) udi mua kuambuluisha bua kulongesha ne tshidi anu diba dimpa dia kukeba Mukalanga.

  • Anyi bana beba badi mua kuenza bienzedi bipepela bidi mua kupetangana ne kanungu, bumudi kuela meji bua kukuna maminu, kuaka bisonsa, anyi kuimana mu mvula. Ambuluisha bana beba bafuanyikija kukuna maminu ne kupôla biakudia bimpa ku dienza bienzedi bimpa ne kupeta mabenesha a Mukalenga. Pashisha udi mua kuambila umua ne umua pa mabenesha adi Mukalenga mukulokeshila mvula pawuvua utata bua kumukeba.

Hoshea 13:4, 14

Yezu Kilisto udi Mupandishi ne Mupikudi wanyi.

  • Bua kuela kashonyi pa bulela budi mu Hoshea 13:4 budi ne kakuena Mupandishi anu Yezu Kilisto, udi ne bua kuleja bana beba tshimfuanyi tshia bantu ba bungi, biangata ne Yezu. Bana beba badi mua kufunkuna bashilangana muntu udi ne bukola bua kutusungila ku bubi ne ku lufu. Tangalaja bujadiki bueba bua Yezu Kilisto ne bua Bupikudi buenda.

  • Bana beba badi mua kukeba miaku mu Hoshea 13:4, 14 idi yumvuija Yezu Kilisto. Binyi bidi miaku eyi ilongesha pa yeya? Ela meji bua kuambuluihsa bana beba benzela Guide to the Scriptures bua kupeta mifundu mikuabu idi ilongesha ne Yezu udi Mupandishi ne Mupikudi wetu. Tangalaja ne umua ne mukuabu mushindu unudi numvua bua Yezu Kilisto.

nsongalume usambila

Yoele 2:28–29

Nyuma wa Tshijila udi mua kundudika.

  • Ku misangu udi mua kuambuluihsa bana beba bua kumvua Yoele 2:28–29 mu kubalekela bitshikija bintu bu mâyi ne pashisha kubifuanyikija ne dimata anyi tu mâyi tupueka. Tshinyi tshidi tshiumvuija bua Nyuma kuikala mupumunyibua pa tuetu?

  • Pawudi ubala Yoele 2:28–29 pamua, udi mua kubikila bana beba bua kuteka dina dia umua ne mukuabu pa muaba wa biambilu “bana beba baluma” ne “bana beba bakaji.” Bambuluisha bua kukeba mifundu bumudi Yone 14:16; Moloni 10:5; Dilongesha ne Bipungidi 42:17 bua kupeta mushindu udi Nyuma mua kubambuluisha.

Bua ngenyi ya bungi, tangila malu a ngondu ewu a Magazine a Mulunda.

Yezu ukokola mu tshibi

Mupandishi, kudi Kelly Pugh

Dibeji dia tshibilu tshia bana: Nyuma wa Tshijila udi mua kundudika