Ngondu wa Dikumi ne Umua 9–15. “Kakuena Nzambi Mukuabu Udi Mua Kusungila”: Danyele 1–7,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)
Ngondu wa Dikumi ne Umua 9–15. ‘Nzambi Mukuabu Udi Mua Kusungila”: Danyele 1–7,’” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026
Danyele ukudimuna tshilota tshia Nebukadanesa, kudi Grant Romney Clawson
Ngondu wa Dikumi ne Umua 9–15: “Kakuena Nzambi Mukuabu Udi Mua Kusungila”
Danyele 1–7
Bidi bitamba kumueneka ne kakuena muntu wa fûna bua kuenuela mu tshikutu tshia kapia anyi mu buina bua ntambua bua bualu bua ditabuja dieba mu Yezu Kilisto. Kadi nansha umua wa ku tuetu kena upita moyo ewu kayi ne matêtshibua a ditabuja. Tudi bonsu mua kupeta kupitshila ku tshilejilu tshia bantu bu mudi Danyele, Shadalaka, Meshaka, ne Abedenego, bakakuatshibua bapika mu bunsonga buabu kudi bukalenga bua babulona (tangila 2 Bakelenga 24:10–16). Banyunguluka kudi tshisamba tshienyi ne ngikadilu mishilangana, bakapetakana ne mateyi manena bua kulekela mitabuja abu ne bienzedi biakana. Nansha nanku bakashala ne lulamatu ku bipungidi biabu. Mushindu kayi uvuabu benza? Mu kuenza kua malu makesa â ne mapepela adi Nzambi utulomba bonsu bua—kusambila, kujila kua biakudia, kusungula balunda bimpa, kuikala bamueyemena, ne kuikala bukenka kudi bakuabu. Bu Joseph mu Egypitu ne Esetê mu Perse, Danyele ne balunda benda mu babulona bakalama ditabuja diabu mu Nzambi, ne Nzambi wakenza bishima bidi bipesha bena kuitabuja meji tô ne matuku a lelu.
Bua tshikosu tshia mukanda wa Danyele, tangila “Danyele” mu Dictionaire dia Bibliya.
Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia
Danyele 1; 3; 6
Ndi mua kueyemena Mukalenga padi ditabuja dianyi ditêtshibua.
Mu umua mushindu, tudi bonsu bikala mu Babulona. Misangu mivula tudi tupetakana ne mateyi a kulekela bumuntu buetu ne kuela nyima ku ditabuja mu Kilisto. Pawudi ubala Danyele 1, 3, ne 6, funda mushindu kayi uvua Danyele, Shadalaka, Meshaka, ne Abedenego benzejibua bua kuenza bintu bivuabu bamanya ne mbibi. Mushindu kayi uvuabu bandamuna ku malu â? (tangila Danyele 1:10–13; 3:15–18; 6:10). Tshinyi tshivua tshikila bipeta bia ditabuja diabu? Tshinyi tshiwudi ulonga kupitshila ku malu â tshidi mua kukuambuluisha bua kueyemena Mukalenga pawudi ututakena ne butontolodi? Ela kabidi meji pa konku idi ilonda eyi:
-
Tshikondu kayi tshiwuvua mumvua muenzejibua bua kuenza tshintu kampanda tshiwuvua mumanya ne ntshibi? Mushindu kayi uvua Mukalenga mukubenesha bua kulama kua mikenji Yenda?
-
Tshinyi tshienzeka padi ditabuja dieba kadiyi dilombola ku bishima biwudi ukeba? (tshilejilu, tangila Alama 14:8–13). Bilondeshela biwudi mubala mu Danyele 3:13–18, mushindu kayi uwudi wela meji ne Shadalaka, Meshaka, ne Abedenego bavua mua kuandamuna lukonku elu? Mushindu kayi udi tshilejilu tshiabu tshikuambuluisha mu mushindu weba wa kumona ntatuyeba?
-
Mushindu kayi udi masungula eba makana mua kulombola bakuabu ku ditabuja dinena mu Mukalenga? (tangila Danyele 2:47; 3:28–29). Sonsola buenzeji budi masungula eba mua kuikala nawu pa bakuabu.
Tangila kabidi Dieter F. Uchtdorf, “Be Not Afraid, Only Believe,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2015, 76–79.
Teta bua kubueja bantu bonsu. Mupandishi “udi ubikila … bonsu bua kuya kudiye ne kuangata buimpa buenda” (2 Nefi 26:33). Pawudi ulongesha dîku dieba anyi kalasa, sonsola mishindu iwudi mua kupesha muntu yonsu dikumbana dia kuikalamu mu mishindu kampanda. Tshilejilu, udi mua kupesha muntu yonsu mufundu, tshitupa tshia mukenji wa mpungilu, anyi kanungu kafuma mu musambu bua kusonsola ne kufila mmuenenu popu. Kuenzeji muntu bua kuikalamu to, kadi bapesha tshipolu.
Shadalaka, Meshaka, ne Abedenego mu tshikutu tshia kapia, kudi William Maughan
Danyele 2
Ekelezia wa Yezu Kilisto wa Bansantu ba Matuku a Ndekelu udi bukalenga bua Nzambi pa buloba.
Kupitshila Ku dibuluila, Danyele wakamona ne tshilota tshia Nebukadenesâ tshivua tshibuka bukalenga butshilualua bua buloba bujima, ne bukalenga butshilualua bua Nzambi, buikala “kabuyi mua kubutuka” (Danyele 2:44). “Ekelezia udi bukalenga ebu buamba bua mu matuku a ndekelu,” Elder D. Todd Christofferson wakamba ne, “kena mufuka kudi muntu kadi muasa kudi Nzambi wa diûlu ne mubunguluja bu mudi dibua dilamuna ku mukuna kakuyi tshianza tshidilenga bua kuwuja buloba” (“Why the Church,” Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua 2015, 111). Ela meji pa bukalenga bua Nzambi bua matuku a ndekelu pawudi ubala diumvuija dia dibua mu Danyele 2:34–35, 44–45. Mudimu kayi uwudi nawu mu kuambuluisha mêyi a buprofete â bua kukumbanawu?
Tangila kabidi “Hark, All Ye Nations!,” Hymns, no. 264; “God Gave Them Knowledge” (video), ChurchofJesusChrist.org.
God Gave Them Knowledge
Danyele 2:1–30
Kupeta kua dibuluila kudi kujinga didilongolola dia mu nyuma.
Pawudi umonununa Danyele 2:1–15, ela meji mushindu kayi uwudi mua kumvua wewa mudipeta pa muaba wa Danyele. Tshinyi tshivua Danyele muenza? (tangila Danyele 2:16–18). Tshinyi tshiwudi ulonga kupitshila ku Danyele 1:17 pa mushindu uvua Nzambi mulongolola Danyele? Tshinyi tshiwudi mua kulonga kupitshila ku mêyi a Danyele ne ngenzelu panyima pa yeya mupeta diambuluisha dia Mukalenga? (tangila Danyele 2:19–30).
Danyele 7:13–14
Yezu Kilisto udi Muana wa Tatu wa Tshiendelela.
Mu disadila dia Musungidi pa buloba, bena yuda ba bungi bavua bangata muanzu “Muana wa Muntu” mu Danyele 7:13 bua kutela Masiya uvua ulua. Tshinyi tshiwudi mulonga pa Masiya mu Danyele 7:13–14? (tangila kabidi Mose 6:57).
Mupandishi uvua uditela misangu ya bungi bu “muana wa muntu.” Ela meji bua kumonununa bimua bia ku bilejilu: Matayo 25:31; Mâko 9:31; 10:45. Tshinyi tshidiyi mulongesha pa yeya nkayenda mu tunungu etu? Mu Mâko 14:61–64, Yezu wakenza mudimu ne muanzu ewu dituku dia ndekelu dia moyo wenda wa pa buloba. Funda ngenzelu wa bantu bavua bumvua dimanyisha Dienda. Mushindu kayi udi mêyi a buprofete a Danyele adi akula bua Muana wa Muntu akuambuluisha bua kumanya tshivua tshimufikila mu Mâko 15?
Anu bumuvua Yezu mukinyibua bualu uvua mumanyisha ne Uvua “muana wa muntu,” udi bieba mua kupetakana ne ditatshishibua bualu bua kumanyisha kua bulelela. Fuanyikija mêyi a buprofete adi mu Danyele 7:13–14 ne milayi idi mu Dilongesha ne Bipungid 121:29, 46.
Tangila kabidi Dilongesha ne Bipungidi 49:6; Guide to the Scriptures, “Son of Man,” Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa.
Ngenyi bua Kulongesha Bana
Danyele 1; 3; 6
Yezu neangambuluisha bua kuenza bidi bimpa nasha biobi bikola.
-
Bua kuambuluisha bana beba bua kulonga kupitshila ku miyuki idi ikolesha idi mu mukanda wa Danyele, udi mua kupeta bimfuanyi bia malu avua menzeka mu Danyele 1, 3, ne 6 (tangila dibeji dia mudimu dia lumingu elu anyi the Gospel Art Book, nos. 23, 25, 26). Pashisha udi mua kuteka bimfuanyi bikudimika mpala muinshi ne kubikila muana akudimuna tshimua pamutu ne kuakula pa muyuki uditshi tshileja. (Bua diambuluisha, tangila “Daniel and His Friends,” “Shadrach, Meshach, and Abed-nego,” ne “Daniel and the Lions’ Den” in Miyuki ya mu Dipungila Dikulukulu, 154–56, 160–62, 163–65.)
1:39Daniel and His Friends
1:39Shadrach, Meshach, and Abed-nego
1:45Daniel and the Lions’ Den
-
Ambuluisha bana beba bua kuela meji bua nsombelu idi mua kubafikisha ku diangata dipangadika dibi, anu bu muvuabi bifikila Danyele ne balunda benda mu Danyele 1, 3, ne 6. Abanyanganayi umua ne mukuabu mushindu kayi unuvua babeneshibua bua kuenza kua masungula mimpa nansha pavuabi bikola. Nudi mua kuimba musambu pamua, udi ufuanangana ne tshienabualu, bumudi “Choose the Right” (Hymns, no. 239).
Dieyemena mu Dîyi dia Lungenyi
Danyele 1:1–17
Tatu wa mu Diûlu musua bua mema nkuba mubidi wanyi.
-
Kubala muyiki wa Danyele ne balunda benda babenga bavua babenga biakudia ne mvinyo bia mfumu kudi mua kusaka muntu bua kuakula bua mukenji wa makanda a mubidi udi Tatu wa mu Diûlu mutupesha lelu (tangila Dilongesha ne Bipungidi 89). Pamuapa udi mua kukeba mabenesha avua Danyele ne balunda benda bapeta ne kuêlekeja ne mabenesha malaya mu Dîyi dia mêji (tangila Danyele 1:15–17 ne Dilongesha ne Bipungidi 89:18–21).
Danyele 2
Ekelezia wa Yezu Kilisto wa Bansantu ba Matuku a Ndekelu udi bukalenga bua Nzambi pa buloba.
-
Pawudi ubala Danyele 2:31–35, 44–45 ne bana beba, udi mua kubabikila bua kuzola tshimfuanyi tshia tshilota tshia Nebukadenesâ. Bambuluisha bua bumvua ne dibua mu tshilota didi dileja Elekezia wa Yezu Kilisto wa Bansantu ba Matuku a Ndekelu. Tshinyi tshitudi balonga pa Ekelezia kupitshila ku tshilota etshi? Bana beba badi mua kutela bimua bintu bivua Tatu wa mu Diûlu muenza bua kuasa Ekelezia mu matuku a ndekelu. Bobu dijinga ne diambuluisha, udi mua kuleja bimfuanyi bia malu a dipinguluja dia Ekelezia (tangila Gospel Art Book, nos. 90–95).
Danyele 6
Tatu wa mu Diûlu musua bua mema ntamba kusambila.
-
Buatshinyi kusambila Tatu wa mu Diûlu kuvua ne mushinga wa bungi kudi Danyele? Pamuapa wewa ne bana beba nudi mua kuakula pa lukonku elu panudi nubala Danyele 6 pamua. Pashisha nudi mua kulondelangana bamua ne bakuabu buatshinyi kusambila kudi ne mushinga kunudi. Bana beba badi mua kusanka bua kuzola bimfuanyi biabu nkayabu basambila mu bikondu bishilangana. Badi mua kuenzela bimfuanyi biabu bua kulongesha umua ne mukuabu ne tudi mua kusambila Tatu wa mu Diûlu katuyi tulondesha muaba utudi anyi bitudi tujinga.
Bua ngenyi ya bungi, tangila malu a ngondu ewu makazina a Mulunda .