Aisea 1–12

Ena nona vosa baleti Aisea, a vakavulica na iVakabula ni “na ka kecega ea vosataka ko [Aisea], era sa yaco oti se era na qai yaco, me vaka ga na vosa a vosataka” (3 Nifai 23:3). Nio vulica na ivola i Aisea, navuca mo cakava e dua na jati ni parofisai ena veiulutaga vakaoqo: Na gauna i Aisea, Na veiqaravi vakayago ni iVakabula, kei Na veisiga mai muri. Me kilai, ni vuqa na parofisai nei Aisea era vakavotukanataki ena sivia na dua ga na sala (raica na iDusidusi ki na iVolanikalou, “Aisea”).

O Peresitedi Dallin H. Oaks a vakavulica: “Na iVola i Aisea e tu kina e vuqa na parofisai ka vaka me levu na sala e vakavotukanataki kina. E dua e vaka me ra okati kina na tamata ena gauna i Aisea se na vei ituvaki ena i itabatamata ka tarava. E dua tale na kena ibalebale, vakavuqa e ivakatakarakara, e vaka me dusia tiko na veika a yaco ena ituvuka ni gauna, ena nona a vakarusai o Jerusalemi kei na nodra duiveiseyaki na kena tamata ni oti na nona vakamatei na Luve ni Kalou. E dua tale na ibalebale se na vakayacori ni parofisai vata oqori e vaka me semati kina veika ena yaco ena Lesu Vakarua Mai ni iVakabula. Na dina ni levu vei ira na parofisai oqo e rawa ni vuqa tu na kedra ibalebale sa vakadeitaka na bibi ni noda vakasaqara na ivakatakila mai vua na Yalo Tabu me vukei keda ena noda vakadewataki ira” (“Scripture Reading and Revelation,” Ensign, Jan. 1995, 8).

Me vakataki ira na parofita ena veigauna kece, o Aisea a dau vakasalataki ira tikoga na tamata me baleta na nodra ituvaki vakayalo. Nio wilika na Aisea 1; 3; 5, vakasaqara na malanivosa e vakamacalataka na nodra ituvaki vakayalo na tamata (raica, me kena ivakaraitaki, na Aisea 1:2–4, 21–23; 3:9, 16–17; 5:11–12, 20–23). Na leqa cava vata oya o raica ena noda gauna? E rawa talega nio vaqara na veitikina ka veivakasalataki me baleta na revurevu ni nodra ituvaki vakayalo na Isireli (me vaka na Aisea 1:7; 3:17–26; 5:5–7, 13–15).

Me ikuri ni ivakasala, o Aisea a solia na itukutuku ni inuinui ni veivueti ena vuku ni iVakabula (raica, me kena ivakaraitaki, na Aisea 1:16–19, 25–27; 3:10; 4). Na cava eda sa vulica me baleta na Turaga mai vei ira na itukutuku oqo? E duidui vakacava na itukutuku ni Turaga ena veitikina oqo mai na veika e vinakata o Setani meda vakabauta?

Me vakataki Aisea, o ira na parofita nikua era vakasalataki keda me baleta na ivalavala ca kei na kena revurevu, ka ra tukuna na itukutuku ni inuinui ena vuku i Jisu Karisito. Na ivakaraitaki cava o rawa ni vakasamataka? O na vinakata beka mo railesuva edua na itukutuku mai na dua na koniferedi raraba sa oti, ka vaqara na ivakasala kei na yalayala vakaoqori.

E vuqa vei ira na parofisai nei Aisea e vakatabakidua tiko na kedra ibalebale ki na noda gauna oqo. Mo kunei ira, vakasaqara na vosa vu (me vaka na “ena yaco” se “ena lako”). Me kena ivakaraitaki, vakasaqara na veivosa vu oqo ni o wilika na Aisea 2; 4; 11–12. Ona rawa ni tovolea mo vakaisosomitaki ira ena vosa vu, ni ka e yaco sara tikoga oqo(me vaka na e se ena qai). Na veiparofisai cava beka e veivakauqeti sara vei iko? Na cava o vulica mai na veiparofisai oqo me baleti Saioni, tara valetabu, kei na vakasoqoni vata nei Isireli?

NaAisea 2:2–3 e veiganiti vakalevu sara vei ira na Yalododonu Edaidai. Era vakayacori vakacava na veiparofisai oqo? Na cava o vulica me baleta na “ivalavala” kei na “sala” ni Turaga ena Nona vale? (tikina e 3).

Raica talega na Aisea 5:26; “E Ulunivanua,” Serenilotu, naba 4.

Ena Aisea 6, a tukuna kina o Aisea na nona kacivi me dua na parofita. Nio wilika na wase oqo, na cava e veivakauqeti vei iko me baleta na veika a sotava o Aisea? E veivakauqeti vakacava na iwase oqo kina ivakarau ni nomu vakasama me baleta na Turaga, ira na Nona parofita, kei na cakacaka era kacivi kina mera cakava?

Ena gauna ni veiqaravi nei Aisea, erau a to vata o Isireli kei Siria me taqomaki koya mai vei Asiria. E rau a vinakata o Isireli kei Siria me rau vakasaurarataki Easi, na tui Juta me to vata kei rau. Ia a parofisaitaka o Aisea ni na druka na veitokani oya ka vakasalataki Easi me vakararavi vua na Turaga (Aisea 7:7–9; 8:12–13).

Ena nona a vakasalataki Easi o Aisea, a tukuna kina e vica na parofisai kilai levu, me vaka na kena e kunei ena Aisea 7:14; 8:13–14; 9:2, 6–7. Se mani vakacava na ibalebale ni veiparofisai oya vei Easi, e matata vinaka nira tukuni Jisu Karisito tiko (raica talega na Maciu 1:21–23; 4:16; 21:44; Luke 1:31–33). Na cava na vuna e itutu rakorako kina ni iVakabula na “Imanueli”? (raica na Maciu 1:23). E sa mai “iVakavuvuli” se “Tui ni Sautu” vakacava vei iko o Koya? (Aisea 9:7). Na cava tale o sa vulica baleta na iVakabula mai na veitikina oqo?

• Ena Aisea 1:2–4, dou rawa ni vakaraica kei ira na luvemu eso na vuna a sega ni marautaki ira kina na Nona tamata na Turaga. Raica mada na veivakatauvatani kei na manumanu ena tikina e 3—o cei na noda “turaga”? Eda vakaraitaka vakacava nida kilai Koya?

• Mo raitayaloyalotaka na Aisea 1:16–18, dou rawa ni raica kei iratou na luvemu edua na ka damudamu kata kei na dua na ka vulavula savasava sara. Se rawa beka ni dou cakacaka vata mo dou savata e dua na ka. Eda yaco vakacava meda dukadukali vakayalo? E vukei keda vakacava o Jisu Karisito meda savasava? Na cava eda sa vulica baleta na iVakabula mai na veitikina oqo? Wasea vei ira na luvemu na nomu nanuma me baleti Koya kei na veika sa cakava oti vei iko o Koya.

• A raica taumada o Aisea e dua na gauna, ni “ulu-ni-vanua ni vale i Jiova,” ena vakayarayarataki ira mai na tamata mai na “veimatanitu kecega.” (Aisea 2:2). Ona vukei ira vakacava na luvemu mera marautaka na nodra lako ki na vale ni Turaga? E rawa nio sureti ira mera droinitaka edua na iyaloyalo ni nodra vale. Qai wilika vata na Aisea 2:2, ka sureti ira mera droinitaka edua na iyaloyalo ni “vale ni Turaga,” sa ikoya na valetabu. Wilika vata na Aisea 2:3 Sureti ira mera vakuria kina nodra droini e vuqa na tamata era lako tiko mai ki na valetabu, oka kina na nodra matavuvale.

• E rawa talega ni dou wilika vata na Aisea 2:2–3 ka vakaraica edua na ka e vakauqeti iko kei ira na luvemu moni lako kina ki valetabu. Ni oti nomudou wilika vata na Aisea 2:4 sa rawa mo dou veivosakitaka na sala e kauta mai kina vei ira na vakacegu na valetabu. Navuca mo dou lagata vata e dua na sere me baleta na valetabu, me vaka na “Raica na Valetabu” (iVolanisere ni Lalai, 99). Vukei ira na luvemu mera kunea na veivosa ena sere ka vakavulica se cava na valetabu kei na ka eda dau cakava kina.

• Me vakamacalataki na parofisai nei Aisea me baleti Karisito, sa rawa moni veivosakitaka kei ira na luvemu na veiitutu eso vaka tamata, me vaka na peresitedi, bisopi, se qasenivuli. Na cava era tukuna vei keda na veiitutu oqo me baleti ira na tamata oqo? Vukei ira na luvemu mera kunea eso na itutu i Jisu Karisito ena Aisea 7:14 kei na 9:6–7 (raica talega na tabana ni itaviqaravi ena macawa oqo). Na cava era vakavuvulitaka vei keda na veitutu vakayadua oqori me baleti Koya? Na cava tale eda vulica me baleti Jisu Karisito mai na veitikina oqo?

• E rawa talega nio wasea vei ira na luvemu na “Aisea na Parofita” (ena iTalanoa ni Veiyalayalati Makawa, 150–51). Cegu vagauna mo taroga se cava a kila o Aisea me baleti Jisu Karisito ni vo tu e vuqa sara na yabaki ni bera Nona mai sucu. Sa na qai rawa mo vakayagataka na Maciu 1:21–23; Luke 1:31–33 me veivosakitaki na sala a vakayacori kina na parofisai nei Aisea ena Aisea 7:14; 9:6–7 kara vakataucokotaki kina.

  

  1:18