Come, Follow Me
Hepetema 7–13. “Māna ō Ara e Tārai”: Whakataukī 1–4; 15–16; 22; 31; Kaikauwhau 1–3; 11–12


“Hepetema 7–13. ‘Māna ō Ara e Tārai’: Whakataukī 1–4; 15–16; 22; 31; Kaikauwhau 1–3; 11–12,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Kawenata Tawhito 2026 (2026)

“Hepetema 7–13. ‘Māna ō Ara e Tārai,’” Haere Mai, Whai Mai i Ahau: Kawenata Tawhito 2026

Ko Ihu me ngā tamariki

Ko Ihu me ngā Tamariki, nā Dilleen Marsh

Hepetema 7– 13: “Māna ō Ara e Tārai”

Whakataukī 1–4; 15–16; 22; 31; Kaikauwhau 1–3; 11–12

Ka whakaarohia pea a Whakataukī anō nei e kohinga kupu whai mātauranga nā ngā mātua atawhai (tirohia Whakataukī 1:8). Ko te mea matua o tana karere, arā, mehemea ka rapua te mātauranga—arā, ko te mātauranga o te Atua—ka pai te oranga. Engari whai muri iho i Whakataukī ko te pukapuka o Kaikauwhau, ko tāna, “Ehara i te mea he pērā rawa te ngāwari.” I kite te Kaikauwhau, arā, te tangata kua tīkina mai i reira ngā kupu i Kaikauwhau, nā, “i tāpaea atu [tōna] ngākau kia mōhio ki te mātauranga” engari i “raru tonu te ngākau,” ā, ka “nui te pōuri” (Kaikauwhau 1:17–18). I ētahi atu rerenga, ka uia e te pukapuka rā, “Ka taea te rapu i ngā mea tuturu i tētahi ao e horihori ana, e mau poto ana, ā, e rangirua ana ngā mea katoa?”

Heoi, ahakoa he rerekē te tirohanga o aua pukapuka ki tēnei mea te ora, he ōrite ngā whakaakoranga. E whakapuaki ana a Kaikauwhau “Tukua kia rongo mātou i te roanga o te take: Kia wehi ki te Atua, ā, me pupuri i ana whakahaunga: nā te mea koinei te haepapa katoa o te tangata” (Kaikauwhau 12:13). Koinei te tikanga e kitea whānuitia ai i Whakataukī: “Kia whakawhirinaki ki te Ariki i runga i tō ngākau katoa” (Whakataukī 3:5; tirohia anōtia whiti 7). He pai ake te oranga—ina whakawhirinaki, ina whai tātou i te Ariki a Ihu Karaiti.

Hei tirohanga whānui mō te pukapuka a Whakataukī tirohia “Whakataukī, pukapuka a” me “Kaikauwhau” i roto i te Papa Kupu Paipera Tapu.

tohu rangahau

Ngā Whakaaro mō te Ako i te Kāinga me te Hāhi

Whakataukī 1–4; 15–16; Kaikauwhau 1–3; 11–12

“Me areare tō taringa ki te mātauranga.”

Kua kī katoa ngā pukapuka a Whakataukī me Kaikauwhau ki ngā tirohanga e pā ana ki te mātauranga. Me māka e koe te kupu “mātauranga” me ngā kupu anō e whai pānga ana, pērā i te “mōhiotanga” me te “māramatanga,” i a koe e rapu ana i aua mea i Whakataukī 1–4; 15–16; Kaikauwhau 1–3; 11–12. Nā ēnei mea pono ka pēhea ō whakaaro e pā ana ki te mātauranga? Nā aua mea e kitea nei e koe, he aha tō whakamāramatanga mō te mātauranga “e homai nei e te Ariki”? (Whakataukī 2:6). He aha ngā manaakitanga e ahu mai ana i te mātauranga o te Atua?

Tirohia anōtia Matiu 7:24–27; 25:1–13.

Āwhinatia ētahi atu kia tohaina mai ngā mea e ako ai rātou. “Tukua ngā ākonga kia kōrerohia mai tētahi ki tētahi he aha ngā mea e ākona ana e pā ana ki te Kaiwhakaora me Tana rongopai. Mā konei āwhinatia rātou kia titia iho ngā mea pono e whakaakona mai nei me te whakapuaki ake i aua mea. Ka māia haere rātou i konā ka whakapono ki a rātou anō kia kaha te kōrero i ngā mea pono i ētahi atu horopaki” (Teaching in the Savior’s Way26). Hei tauira, māu ngā ākonga e tono kia tuhia iho ētahi tohutoro mai i Whakataukī, i Kaikauwhau rānei i reira rapua ai ngā tirohanga e pā ana ki te mātauranga o te Atua. Kātahi ka tonoa ngā ākonga kia kōrero e pā ana ki ngā mea e ākona ai rātou.

Whakataukī 1:7; 2:5; 3:7; 15:33; 16:6; 31:30; Kaikauwhau 12:13

“Kaua e tītaha ki ō ake mātauranga: kia wehi ki te Ariki.”

Ko tētahi atu kaupapa e kitea ai puta noa i Whakataukī me Kaikauwhau ko “te wehi o te Ariki.” Kia mataara ki tēnei rerenga i a koutou e pānui ana. He aha te tikanga o te kōrero kia wehi ki te Ariki? Tērā pea ka kimi whakaaro koe i roto i te kōrero a Erata David A. Bednar “Therefore They Hushed Their Fears” (Liahona, Mei 2015, 46–49). He aha te rerekētanga o te wehi ki te Ariki i ērā atu tūmomo wehi?

Tirohia anōtia Whakataukī 5:12.

Whakataukī 3:5–74

tohu hemenari
“Kia whakawhirinaki ki te Ariki i runga i tō ngākau katoa.”

Me aha koe hei kukume i ngā whakaaro o tētahi kia whakapono he pai ake kia “whakawhirinaki ki te Ariki” i te “whakapono … ki [ō tātou] ake māramatanga”? (Whakataukī 3:5). He aha ngā whakataurite, ngā akoranga ā–ringa e whakamahia ai e koe? I a koe e whakaaro ana e pā ana ki Whakataukī 3:5–7, kia huri ngā whakaaro ki tētahi huarahi hei whakaoti i ngā rerenga pērā i ēnei: He rite te whakawhirinaki ki te Ariki ki te … He rite te tītaha ki ō ake mātauranga ki te …

He aha e kore ai e pai te tītaha ki ō ake mātauranga? He aha tāu hei mōhio he pai kia whakawhirinaki ki te Ariki?

Ahakoa tērā, ka uaua tonu kia whakawhirinaki ki te Ariki i ētahi wā. He aha e pērā rawa ai? Ka homai e Erata Gerrit W. Gong ētahi take me ētahi tohutohu pai hoki, i “Trust Again” (Liahona, Noema 2021, 97–99). He aha ngā kōrero, ngā whakaakoranga rānei e kitea ai e koe i tēnei karere mā konā āwhina i tētahi kia whakawhirinaki anō ki te Ariki?

Ka whakataurite a Whakataukī 3:6 me Kaikauwhau 4 i te oranga ki tētahi “ara” ki tētahi “huarahi” rānei. He aha te tikanga o te kōrero kia tukua te Ariki ki te “tārai i [ō] ara”? (Whakataukī 3:6). He aha tāu e kite ai i upoko 4 nā konā āwhinatia koe kia “whakaaroarohia te ara o [ōu] waewae”? (whiti 26). Hei tauira, he aha ngā akoranga i ngā whiti 11–12 me 18–19 e pā ana ki ngā manaakitanga e puta ai i tō whai i te ara tika? He aha te tikanga o ngā whiti 26–27 ki a koe?

Tirohia anōtia 2 Nīwhai 31:18–21; “Lord, I Would Follow Thee,” Hymns, nama. 220.

Whakataukī 15; 16:24–32

“Mā te whakautu ngawari e kaupare ai te riri.”

Ka whakaaweawe ētahi o ngā whakaaro i Whakataukī 15–16 kia pai ake te āhua o tō whakawhiti kōrero ki ētahi atu, arā, ki te whānau hoki. Hei tauira, kia huri ō whakaaro ki ētahi wā nā “tētahi whakautu ngāwari” i “[kaupare] atu i te riri” (Whakataukī 15:1).

Ka huri hoki ō whakaaro ki ētahi wā i whakatinanatia e te Kaiwhakaora ngā whakaakoranga i Whakataukī 15:1–4, 18 (tirohia Māka 12:13–17; Hoani 8:1–11). Me pēhea koe e whai i Tōna tauira i a koe e whakawhiti kōrero ana ki ētahi atu?

Me pēhea ngā tohutohu i Whakataukī 15; 16:24–32 e hāngai ai ki ngā whakawhitinga kōrero ā–hangarau i ēnei rā? Tirohia mēnā ka taea te rapu i tētahi whiti i roto i tēnei upoko kātahi ka whakatahuritia hei kupu tohutohu ki tētahi i runga hangarau pae pāpori, karere pātuhi rānei.

Tirohia anōtia Neil L. Andersen, “Following Jesus: Being a Peacemaker,” Liahona, Mei 2022, 17–20; Ronald A. Rasband, “Words Matter,” Liahona, Mei 2024, 70–77; For the Strength of Youth: A Guide for Making Choices (2022), 11–12.

he wahine me ngā karoro

Ko Wai e Taea te Rapu Wahine Tapu? II, nā Louise Parker

Whakataukī 31:10– 31

“He wahine e wehi ana ki te Ariki, he wahine ka whakamānawatia.”

Kei te whakamārama a Whakataukī 31:10–31 i “tētahi wahine tapu,” he wahine rānei he kaha, he āheinga, ā, he mana nōna ki te taha wairua. Tērā pea ka ngana koe ki te whakarāpopoto i ō ake kupu he aha tā ia whiti e pā ana ki te wahine tapu. He aha te āhuatanga māu e whai i konei?

Kaikauhau 1–312

He mea mau poto tēnei oranga.

He aha e whakahirahira ana mōu kia maumahara, pērā i Kaikauwhau 1–2 e kī nei, ko te nuinga o ngā mea i tēnei ao he mea “horihori” (he mea mau poto rānei, ā, i te nuinga o te wā kāore i te whakahirahira)? He aha atu tāu e kite ai i Kaikauwhau 12 nā konā whai tikanga mau tonu te oranga?

Hei whakaaro anō, tirohia tā tēnei marama whakaputanga o te makahīni Liahona me For the Strength of Youth .

tohu wāhanga tamariki

Ngā Whakaaro mō te Whakaako Tamariki

Whakataukī 1:7; 2:5; 15:33; 16:6; Kaikauwhau 12:13

Ko te aroha me te whakarongo ki a Ia te tikanga o te “wehi ki te Atua.”

  • Hei āwhina i ō tamariki kia mārama ki ngā whiti e pā ana ki te wehi ki te Atua, māu e whakawhiti i te kupu “wehi” ki ngā kupu pērā i noho tau, aroha, te ngohengohenga rānei (tirohia anōtia Hīperu 12:28). Mā konei pēhea ō whakaaro e pā ana ki ēnei whiti? Me pēhea tātou e whakaatu ai kei te wehi tātou ki te Atua?

Whakataukī 3:5–7

Ka taea e au te whakawhirinaki ki te Ariki i runga i tō ngākau katoa.

  • Ka hanga ā–ringa koutou ko ō tamariki e hāngai ana ki Whakataukī 3:5–7, pērā i te mea i ō ringaringa kia rite ki te āhua o tētahi manawa, te tītaha atu ki tētahi taha, te hīkoi i taua wāhi tonu, me te tuhi i te matikara ki ō karu. Me pēhea tātou e whakaatu kei te whakawhirinaki tātou ki a Ihu Karaiti i runga i ō tātou ngākau katoa?

  • Hei whakaatu i te tikanga o te “tītaha ki ō ake mātauranga” (Whakataukī 3:5), me tono ō tamariki kia tītaha te tinana ki tētahi mea kaha, tētahi mea pakari, pērā i tētahi pakitara. Kātahi ka ngana rātou ki te tītaha ki tētahi mea kāore i te pērā rawa te kaha, te pakari rānei, pērā i tētahi tahitahi. Ka taea rānei te tītaha i tētahi rākau, tētahi pene rākau rānei ki ngā momo mea e rerekē ana te pakari, pērā i tētahi pukapuka, tētahi pepa rānei. He aha e whakahirahira ai kia “whakawhirinaki ki te Ariki” (whiti 5) ā, kia kaua e “tītaha ki tō ake mātauranga”?

he wahine mau putiputi e whakaaroaro ana

E Ako ana ki te Whakawhirinaki ki te Ariki, nā Kathleen Peterson

Whakataukī 15:1, 18

Ka kōrero au i ngā kupu aroha.

  • Tērā pea ka whakaaro koutou ko ō tamariki mō ngā āhuatanga i rongo ai koutou i te riri. Pānuitia ngātahitia Whakataukī 15:1, kātahi ka āwhina i ō tamariki kia whakahāngai i tēnei whiti ki ngā āhuatanga i whakaarohia ai e rātou. Tērā pea ka whakaharatau rātou ki te kōrero i ētahi “whakautu ngāwari.” He waiata mō te aroha, pēnei i “Love Is Spoken Here” (Children’s Songbook, 190–91), e whakakaha i tēnei tikanga.

  • Kia ako e pā ana ki te tikanga o te kōrero kia “pūhoi ki te riri” (Whakataukī 15:18), me kōrero mai koutou ko ō tamariki e pā ana ki ngā wā i riri koe (tētahi rānei o ō hoa) engari i kōwhiria kia aroha kē atu. Āwhinatia ō tamariki kia rapua ngā mea e taea e tātou te hohoro atu mehemea ka “pūhoi ki te riri.” Hei tauira, ka hohoro tā tātou whakaaro ki a Ihu, ki te inoi ake ki te Matua i te Rangi kia āwhinatia, kia rapu i tētahi waiata Paraimere, ā, mēnā ka taea, kia hīkoi atu.

Hei whakaaro anō, tirohia tā tēnei marama whakaputanga o te makahīni Friend .

ko Ihu e ārahi ana i ngā hipi e rua

“Whakahōnoretia ia i ngā mea katoa, kātahi ka tārai ia i ō ara” (Whakataukī 3:6). E Ārahina Ana Ahau e Ia, nā Yongsung Kim. nā havenlight.com te whakaahua

whārangi mahi Paraimere: Ka kōrero au i ngā kupu aroha