Manabii na Unabii

Manabii na unabii unachukua nafasi kubwa katika Agano la Kale lote. Ibrahamu, Isaka, na Yakobo waliona maono na wakazungumza na wajumbe wa mbinguni. Musa aliongea na Mungu uso kwa uso na aliwasilisha mapenzi yake kwa wana wa Israeli. Kitabu cha kwanza na cha pili cha Wafalme vinaelezea kazi na jumbe za kukumbukwa za manabii Eliya na Elisha. Agano la Kale pia linazungumzia manabii wanawake kama Miriamu na Debora, pamoja na wanawake wengine waliobarikiwa na roho ya unabii, kama vile Rebeka na Hana. Na hata ingawa Zaburi hazijaandikwa na manabii rasmi, nazo pia zimejawa na roho wa unabii, haswa zinapotaja kuja kwa Masiya.

Hakuna kati ya hili linalokuja kama jambo la kushangaza kwa waumini wa Kanisa la Yesu Kristo la Watakatifu wa Siku za Mwisho. Kwa kweli, injili ya urejesho ya Yesu Kristo inatufundisha kwamba manabii sio tu watu wa kuvutia kihistoria bali ni sehemu muhimu ya mpango wa Mungu. Ingawa baadhi wanaweza kuwaona manabii kama wa kipekee kwa nyakati za Agano la Kale, sisi tunawaona kama kitu tulichonacho kwa kawaida na nyakati za Agano la Kale.

Lakini kusoma sura kutoka kwa Isaya au Ezekieli kunaweza kuleta hisia tofauti na kusoma ujumbe wa mkutano mkuu kutoka kwa Rais wa sasa wa Kanisa. Wakati mwingine ni vigumu kuona kwamba manabii wa kale walikuwa na kitu cha kusema kwetu sisi. Kwa maana, ulimwengu tunamoishi leo ni tofauti sana na ulimwengu ambao wao walihubiri na kutoa unabii. Na ukweli kwamba sisi tunaye nabii aliye hai kungeweza kuibua swali: Kwa nini inafaa kuweka juhudi—na inahitaji juhudi—kusoma maneno ya manabii wa kale?

Kwa sehemu kubwa, watu leo ​sio hadhira ya msingi ya manabii wa Agano la Kale. Manabii hao walikuwa na matatizo ya papo hapo waliyoyaongelea katika nyakati zao na wakati wao—kama vile manabii wetu wa siku za mwisho wanavyoongelea matatizo yetu ya leo.

Wakati huo huo, manabii wanaweza pia kuona zaidi ya shida za wakati huu. Wao wanafundisha kweli za milele, zinazohusiana na wakati wo wote na mahali po pote. Wakiwa wamebarikiwa kwa ufunuo, wanaona kazi ya Mungu kwa mtazamo mpana zaidi. Kwa mfano, Isaya aliwaonya watu katika wakati wake kuhusu dhambi zao. Aliandika pia kuhusu ukombozi wa Waisraeli ambao wangeishi miaka 200 katika siku zijazo. Wakati huo huo, alifundisha kuhusu ukombozi ambao watu wote wa Mungu wanautafuta. Na aliandika unabii ambao hata leo, bado unasubiri utimilifu wake—kama ahadi za “nchi mpya” (Isaya 65:17) ambao “dunia itajawa na kumjua Bwana” (Isaya 11:9), ambako makabila yaliyopotea ya Israeli yatakusanyika na ambako “mataifa” “hawatajifunza vita tena kamwe.” (Isaya 2:4). Sehemu ya shangwe na mwongozo wa kiungu unaotokana na kusoma maneno ya manabii wa Agano la Kale kama Isaya ni kutambua kwamba sisi tunachukua jukumu katika siku tukufu waliyoiona.

Kwa hivyo unaposoma unabii wa kale, inaweza kusaidia kujifunza kuhusu muktadha ambao uliandikwa—lakini unapaswa pia kujiona ndani yake, au “uzifananishe na [wewe]” (1 Nefi 19:24; ona pia mstari wa 23). Wakati mwingine hiyo inamaanisha kuitambua Babeli kama ishara ya dhambi na kiburi, sio tu kama jiji la kale. Inaweza kumaanisha kuelewa Israeli kama watu wa Mungu katika wakati wo wote na mahali po pote. Au ingeweza kumaanisha kuona Sayuni kama juhudi ya siku za mwisho ambayo watu wa Mungu wanakumbatia, badala ya kuiona kama neno lingine tu kwa Yerusalemu.

Tunaweza kulinganisha maandiko na maisha yetu kwa sababu tunaelewa kuwa unabii unaweza kutimizwa kwa njia nyingi. Mfano mzuri ni unabii katika Isaya 40:3: “Sauti ya mtu aliaye nyikani, Itengenezeni njia ya Bwana.” Kwa mateka Wayahudi waliokuwa huko Babeli, taarifa hii inaweza kuwa ilimaanisha Bwana kutoa njia ya kutoka utumwani na kurudi Yerusalemu. Kwa Mathayo, Marko, na Luka, unabii huu ulitimizwa katika Yohana Mbatizaji, ambaye aliandaa njia ya Mwokozi kwa ajili ya huduma ya duniani. Na Joseph Smith alipokea ufunuo kwamba unabii huu bado unatimizwa hadi leo katika kujiandaa kwa ajili ya huduma ya Kristo ya milenia. Kwa njia ambazo bado tunakuja kuelewa, manabii wa kale walivyofanya katika kuzungumza nasi. Na walifundisha kweli nyingi za thamani, kweli za milele ambazo zinafaa kwetu kama ilivyokuwa kwa Israeli ya kale.

Labda muhimu zaidi kuliko kujiona katika unabii wa Agano la Kale ni kumwona Yesu Kristo ndani yake. Kama ukimtafuta Yeye, utampata Yeye, hata ikiwa Yeye hajatajwa kwa jina. Inaweza kusaidia kukumbuka kuwa Mungu wa Agano la Kale, Bwana Yehova, ni Yesu Kristo. Wakati wowote manabii wanaelezea kile ambacho anakifanya Bwana au kile Yeye alifanya, wanazungumza juu ya Mwokozi.

Utapata pia marejeleo kama vile Mpakwa Mafuta, Mkombozi, na Mfalme wa siku zijazo kutoka kwenye ukoo wa Daudi. Huu wote ni unabii uliotolewa kuhusu Yesu Kristo. Kwa jumla zaidi, utasoma juu ya wokovu, msamaha, ukombozi, na urejesho. Ukiwa na Mwokozi akilini mwako na moyoni mwako, unabii huu kwa kawaida utakuelekeza kwa Mwana wa Mungu. Zaidi ya yote, njia bora zaidi ya kuelewa unabii ni kuwa na “roho ya unabii,” ambayo Yohana anatuambia ni “ushuhuda juu ya Yesu” (Ufunuo 19:10).