Come, Follow Me
Ko ngā Whakaaro me Ū ki te Hinengaro: “Ka Kī Ake a Ihu ki a Iharaira Katoa, ‘Haere Mai’”


“Ko ngā Whakaaro me Ū ki te Hinengaro: ‘Ka Kī Ake a Ihu ki a Iharaira Katoa, “Haere Mai,”’” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Kawenata Tawhito 2026 (2026)

“Ko ngā Whakaaro me Ū ki te Hinengaro: ‘Ka Kī Ake a Ihu ki a Iharaira Katoa, “Haere Mai,”’” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Kawenata Tawhito 2026

tohu whakaaro

Ko ngā Whakaaro me Ū ki te Hinengaro

“Ka Kī Ake a Ihu ki a Iharaira Katoa, ‘Haere Mai’”

I te koraha o Hinai, i whakahuia e Mohi ngā tamariki a Iharaira ki ngā rekereke o tētahi maunga. I reira whakapuaki ai te Ariki, i te hiahia Ia kia whakatahuritia tēnei iwi kātahi anō ka whakaputaina i te hereheretanga hei iwi kaha. “Ka meinga koutou ki ahau,” Tāna i kī, “he kīngitanga pirihi, ā, he iwi tapu” (Ekoruhe 19:6). I whakaaria e Ia ka puāwai rātou, ā, ka kake rātou, ahakoa karapotia rātou e ngā hoariri nui ake, ngā hoariri kaha ake.

Ehara i te mea ka pēneitia katoatia nā te mea he iwi nui, he iwi kaha, he iwi whai pūkenga rānei ngā Iharaira. Ka pērātia, tā te Ariki i whakamārama, mehemea ka “whakarongo mārire ki [Tōna] reo, me te pupuri i [Tana] kawenata” (Ekoruhe 19:5). Ehara mā tō rātou kaha, engari mā te kaha o te Atua e meinga ai rātou hei iwi kaha.

Heoi, kīhai ngā Iharaira i whakarongo ki te reo o te Atua i ngā wā katoa, ā, nāwai rā, nāwai rā, ka mutu tā rātou pupuri i Tana kawenata. He tokomaha ngā tāngata i koropiko kē ki ērā atu atua, ā, ka whai atu rātou i ngā meatanga o ngā ahurea taiāwhio noa i a rātou. I whakaparahakotia e rātou ngā mea nā konā meinga ai rātou he iwi motuhake—arā, ko tō rātou hononga kawenata ki te Ariki. Ki te kore i reira te mana o te Ariki hei tiaki i a rātou, kāore i reira tētahi mea hei ārai atu i ō rātou hoariri.

Te Whakamararatanga

He maha ngā wā i waenganui i ngā tau 735 tae noa atu ki te tau 720BC, ka whakaeke atu ngā Ahiriana ki te Kīngitanga o Iharaira ki te Raki, te kāinga o ngā iwi tekau, ā, ka mauheretia atu ngā Iharaira manomano ki roto ki ngā momo wāhi o te Kīngitanga o Ahiria. Ka mōhiotia ēnei Iharaira ko rātou nei “ngā iwi ngaro,” nā te mea i tangohia atu rātou i tō rātou kāinga kātahi ka whakamararatia atu ki waenganui i ērā atu iwi. Engari, i ngaro anō rātou i tētahi atu āhua nui: i te rerenga ihotanga o te wā ka ngaro tō rātou tuakiri ko rātou nei te iwi kawenata o te Atua.

Nāwai rā ka tahuri atu ngā tāngata tokomaha o te Kīngitanga o Hura ki te Tonga i te Ariki. I whakaeke atu ngā Ahiriana, ā, ka turakina e rātou te nuinga o taua kīngitanga anō hoki; ko Hiruhārama anake te kīngitanga kotahi i tiakina mīharotia ai. Nō muri iho, i waenganui i ngā tau 597 me te 580BC, ka whakangaromia a Hiruhārama e ngā Papurona, tae atu ana ki te temepara, ā, ka mauheretia atu ngā tāngata tokomaha. Ka āhua 70 tau ki muri, ka tukuna ētahi mōrehu o Hura kia hoki atu ki Hiruhārama ki te waihanga anō i te temepara. Heoi, he tokomaha, i noho tonu ai ki Papurona.

Hiruhārama e horo ana i te ahi

Te Whakangaromanga o Hiruhārama e Nepuhara–tana, nā William Brassey Hole, © Providence Collection/licensed from goodsalt.com

Nāwai rā, i “whakamararatia” ngā Iharaira mai i ngā iwi katoa “ki tētahi hau āwhiowhio ki ngā iwi katoa kāore i mōhiotia” (Hakaraia 7:14). I ārahina atu ētahi e te Ariki ki ētahi atu whenua. Ka wehe atu ētahi i Iharaira kia kore ai e mauheretia ko ētahi he mea nā ngā āhuatanga tōrangapū.

Ka karangatia ēnei āhuatanga katoa ko te whakamararatanga o Iharaira. Ā, he whakahirahira kia mōhio e pā ana ki te whakamararatanga mō ngā take maha. Te tuatahi, he kaupapa nui i te Kawenata Tawhito—i kite ngā poropiti tokomaha o te Kawenata Tawhito i te memehatanga ā–wairua nā konā heipū ake te whakamararatanga. I matakite rātou i tērā mea, ā, ka whakatūpatoria. I te ora tonu ētahi i te wā e pērāhia ana. He mea pai tērā hei mahara māu ina pānui i ngā pukapuka o Ihaia, Heremaia, Amoho me ērā atu poropiti i te wāhanga whakamutunga o te Kawenata Tawhito. Kia titia tēnei horopaki ki te roro, ina pānui koe i ā rātou poropititanga mō Ahiria me Papurona, te whakapakokotanga me te hereheretanga, te whakangaromanga tae atu ana ki te whakahokinga, ka mārama ki tā rātou kōrero.

Mā te mārama ki te whakamararatanga o Iharaira e āwhina kia mārama koe ki te Pukapuka a Moromona, nā te mea ko te Pukapuka a Moromona tētahi tuhinga mō tētahi peka o Iharaira kua whakamararatia nei. Ka tīmata tēnei tuhinga ki ngā kōrero o Rīhai me tana whānau e wehe atu ana i Hiruhārama i te takiwā o 600 BC, i mua tata i te whakaekenga mai a ngā Papurona. Ko Rīhai tētahi o aua poropiti nāna nei i poropiti mō te whakamararatanga o Iharaira. Ā, i āwhina anō tōna whānau ki te whakatutuki i taua poropititanga, e haria atu ana tō rātou peka o Iharaira ki tērā atu taha o te ao noho ai, ki ngā Amerika.

Te Whakahuihuinga

Heoi anō, he haurua noa te whakamararatanga o Iharaira o ngā kōrero. Kāore te Ariki e wareware ki Tana iwi, kāore hoki Ia e whakarere i a rātou, ahakoa kua whakarērea Ia e rātou. Nō muri iho i ngā poropititanga maha e pā ana ki te whakamararatanga a te Atua i a Iharaira ko ngā whakaari maha e pā ana ki Tana whakahuihui i a rātou a tōna wā.

Ko nāianei te rā—tēnei rā tonu. Kua tīmata kē te whakahuihuinga. I te tau 1836, e hia mano tau whai muri iho i tā Mohi whakahuihui i ngā tamariki o Iharaira ki ngā rekereke o Maunga Hinai, ka puta mai ia i te Temepara o Katarana kia hoatu ki a Hōhepa Mete “ngā kī o te whakahuihuinga o Iharaira mai i ngā tōpito e whā o te ao” (Whakaakoranga me ngā Kawenata 110:11). Ināianei, i runga i ngā tohutohu a ngā tāngata e mau nei ngā kī, kei te whakahuihuia ngā iwi o Iharaira mai i tēnā iwi, tēnā iwi, arā, mai i ngā whenua e whakaae ana kia haere ngā pononga a te Ariki ki reira.

Ko Mohi e puta mai ana ki a Hōhepa Mete rāua ko Ōriwa Kautere i te Temepara o Katarana

Ka Puta Mai a Mohi, Eriha rātou ko Iraia i te Temepara o Katarana, nā Gary E. Smith

Kua whakatau iho e Tumuaki Russell M. Nelson ko tēnei whakahuihuinga “te mea whakahirahira rawa atu o ngā mea katoa e mahia nei i runga i te whenua i tēnei rā. Kāore he mea kē atu e rite ana ki tōna nui, kāore he mea kē atu e rite ana ki tōna whakahirahira, kāore he mea kē atu e rite ana ki tōna rangatiratanga. Ā, ki te kōwhiri koe, ki te hiahia koe, ka whai wāhi koe ki aua mahi.”

Me pēhea tātou e āwhina? He aha te tikanga o te whakahuihui i a Iharaira? E hāngai ana rānei tōna tikanga ki te whakahokinga mai o ngā iwi tekau mā rua ki te whenua i nōhia ai e rātou i mua? He nui noa atu kē tāna, he mea mau tonu kē. Pērā i tā Tumuaki Nelson i whakamārama ai:

“I a tātou e kōrero ana mō te whakahuihuinga, kei te kōrero tātou mō tēnei mea pono mātāmua: e tika ana kia rangona e ngā tamariki katoa o te Matua i te Rangi, kei ngā taha e rua o te ārai, te karere o te rongopai a Ihu Karaiti kua whakahokia mai nei. …

I ngā wā katoa e mahi nei koe i tētahi mahi hei āwhina i tētahi—i ngā taha e rua o te ārai—kia tata atu ki te mea i ngā kawenata ki te Atua me te whiwhi i tō rātou rumakanga me ngā tikanga tapu o te temepara, kei te āwhina koe ki te whakahuihui i a Iharaira. Koinā noa iho.”

Ka pēneitia, pērā i tā Ihaia, “takitahi” (Ihaia 27:12) pērā rānei, i tā Heremaia kupu matakite, “kotahi te pā, e rua ngā whānau” (Heremaia 3:14).

Ko te tikanga o te whakahuihuinga i a Iharaira, arā, ko te whakahokinga atu o ngā tamariki a te Atua ki a Ia. Ko tāna he whakahoki i a rātou ki tō rātou hononga kawenata ki a Ia. Ko tāna he whakapūmau anō i te “iwi tapu” i whakapuakihia ka whakapūmauhia i ngā wā o mua (Ekoruhe 19:6).

Hoki Mai ki te Kāinga

I te mea he tangata kua meatia tētahi kawenata ki te Atua, nō te whare o Iharaira koe. Kua whakahuihuia mai koe, ā, he kaiwhakahuihui koe. E tata atu ana tēnei paki kōrero rautau maha whakamīharo ki tōna mutunga, ā he tangata whakahirahira hoki koe i taua kōrero. Ko nāianei te wā “e kī atu a Ihu ki a Iharaira katoa, ‘Hoki mai ki te kāinga.’”

Koinei te karere o ngā karere: Hoki mai ki te kawenata. Hoki mai ki Hīona. Hoki mai ki a Ihu Karaiti, te Mea Tapu o Iharaira, ā, Māna koe e whakahoki ki te kāinga o te Atua, tō Matua.

Ngā Taipitopito

  1. Tirohia Teuteronomi 28:1–14.

  2. Tirohia 2 Kīngi 17:6–7; 2 Whakapapa 36:12–20.

  3. Tirohia 2 Kīngi 17:1–7. Koinei ngā iwi tekau i mauhereheretia atu e Ahiria, arā, ko Rupena, Himiona, Ihakara, Hepurona, Tana, Nawhatari, Kara, Ahere, Eparaima rātou ko Manahi. I whakamararatia atu te iwi o Rewi puta noa i ngā rohe o ērā atu iwi e meatia ai tō rātou haepapa tohungatanga.

  4. Tirohia 2 Kīngi 19; Ihaia 10:12–13.

  5. Tirohia 2 Kīngi 24–25; 2 Whakapapa 36; Heremaia 39; 52.

  6. Tirohia Etera 17; Nehemaia 2.

  7. Tirohia 2 Nīwhai 1:1–5; Omoni 1:15–16.

  8. Tirohia 2 Kīngi 25:22–26; Heremaia 42:13–19; 43:1–7.

  9. I te tau AD 70, i whakangaromia anōtia a Hiruhārama me tōna temepara, i tēnei wā he mea nā ngā Rōmana, kātahi ka whakamararatia atu ngā mōrehu Hūrai puta noa i ngā iwi maha.

  10. Tirohia Heremaia 29:18; Ehekiera 22:15; Hohea 9:17; Amohi 9:9; 1 Nīwhai 1:13.

  11. Tirohia 1 Nīwhai 15:12.

  12. Tirohia 1 Nīwhai 1:13, 18–20; 10:12–14.

  13. Tirohia Ihaia 5:26; 27:12; 54; Heremaia 16:14–15; 29:14; 31:10; Ehekiera 11:17; 34:12; 37:21–28; Hakaraia 10:8; 1 Nīwhai 10:14; 22:25; 3 Nīwhai 16:1–5; 17:4.

  14. Russell M. Nelson, “Hope of Israel” (hui taiohi o te ao, Hune 3, 2018), Wharepukapuka Rongopai.

  15. Russell M. Nelson, “Hope of Israel.

  16. Tirohia 2 Nīwhai 30:2.

  17. Now Let Us Rejoice,” Hymns, no. 3.