ចូរ​មក​តាម​ខ្ញុំ
គំនិត​ដែល​ត្រូវ​ចងចាំ ៖ « ព្រះយេស៊ូវ​ហៅ ‹ មកវិញ › ឱ វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​អើយ »


« គំនិត​ដែល​ត្រូវ​ចងចាំ ៖ ‹ ព្រះយេស៊ូវ​ហៅ « មកវិញ » ឱ វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​អើយ › » ចូរ​មក​តាម​ខ្ញុំ—សម្រាប់​គេហដ្ឋាន និង​សាសនាចក្រ ៖ ព្រះគម្ពីរ​សញ្ញា​ចាស់ ឆ្នាំ២០២៦ ( ឆ្នាំ២០២៦ )

« គំនិត​ដែល​ត្រូវ​ចងចាំ ៖ ‹ ព្រះយេស៊ូវ​ហៅ « មកវិញ » ឱ វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​អើយ » » ចូរ​មក​តាម​ខ្ញុំ—សម្រាប់​គេហដ្ឋាន និង​សាសនាចក្រ ៖ ឆ្នាំ២០២៦

រូបតំណាង​គំនិត

គំនិត​ដែល​ត្រូវ​ចងចាំ

« ព្រះយេស៊ូវ​ហៅ ‹ មកវិញ › ឱ វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​អើយ »

នៅ​ទីរហោស្ថាន​ស៊ីណាយ ម៉ូសេ​បាន​ប្រមូល​កូនចៅ​អ៊ីស្រាអែល​នៅឯ​ជើងភ្នំ ។ នៅ​ទី​នោះ ព្រះអម្ចាស់​បាន​ប្រកាសថា ទ្រង់​មាន​ព្រះទ័យ​ចង់​ប្រែក្លាយ​ទាសករ​ដែល​បាន​រំដោះ​ថ្មីៗ​នេះ​ទៅ​ជា​ប្រជាជន​ដែល​ខ្លាំង​ពូកែ ។ ទ្រង់​មាន​បន្ទូលថា « ឯង​រាល់​គ្នា​នឹង​បាន​ធ្វើ​ជា​នគរ​ដល់​អញ​ដែល​សុទ្ធតែ​ជា​សង្ឃ ហើយ​ជា​សាសន៍​បរិសុទ្ធ​ឲ្យ​អញ​ដែរ » ( និក្ខមនំ ១៩:៦ ) ។ ទ្រង់​បានសន្យាថា​ពួកគេ​នឹង​លូតលាស់ និង​បានចម្រើន ទោះបីជា​ត្រូវបាន​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​មារសត្រូវ​ដែល​ធំជាង និង​មាន​អំណាច​ជាង​ក្តី ។

អ្វីៗ​ទាំងអស់​នេះ​នឹង​កើត​ឡើង​មិន​ដោយសារ​តែ​ពួកសាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​មាន​ចំនួន​ច្រើន ឬ​ខ្លាំង​ជាង ឬ​ស្ទាត់ជំនាញ​ជាង​នោះទេ ។ វា​នឹង​កើត​ឡើង ព្រះអម្ចាស់​បាន​ពន្យល់​ថា « បើ​ឯង​រាល់​គ្នា​នឹង​ស្តាប់​តាម [ ទ្រង់ ] ឥឡូវ ហើយ​កាន់​តាម​សេចក្តី​សញ្ញា​របស់ [ ទ្រង់ ] » ( និក្ខមនំ ១៩:៥ ) ។ ព្រះចេស្តា​របស់ព្រះ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យពួកគេ​ខ្លាំងក្លា​ពូកែ មិនមែន​ជា​អំណាច​របស់ពួកគេ​ទេ ។

ប៉ុន្តែ​ពួកសាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​ពុំបាន​គោរពតាម​ព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះ​ជានិច្ច​នោះទេ ហើយ​យូរៗទៅ​ពួកគេ​បាន​ឈប់គោរពតាម​សេចក្តីសញ្ញា​របស់ទ្រង់ ។ មនុស្ស​ជាច្រើន​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះ​ផ្សេងទៀត ហើយ​ទទួលយក​ការអនុវត្ត​នៃ​វប្បធម៍​ដែល​នៅជុំវិញ​ពួកគេ ។ ពួកគេ​បាន​បដិសេធ​អ្វីៗ​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួកគេ​ក្លាយជា​ប្រជាជាតិ​មួយ​ខុសពី​មនុស្ស​ផ្សេង​ទៀត—គឺ​សេចក្តីសញ្ញា​របស់ពួកគេ​ជាមួយ​ព្រះអម្ចាស់ ។ បើ​គ្មាន​ព្រះចេស្តា​របស់ព្រះ​ការពារ​ពួកគេ​ទេ គ្មានអ្វី​បញ្ឈប់​មារសត្រូវ​របស់​ពួកគេ​ឡើយ ។

ការខ្ចាត់ខ្ចាយ

ជាច្រើនដង​នៅចន្លោះ ប្រហែល​ឆ្នាំ ៧៣៥ និង ៧២០ ម.គ.ស. ពួកសាសន៍​អាសស៊ើរ​បានលុកលុយ​នគរ​អ៊ីស្រាអែល​ភាគខាងជើង ដែល​ជា​លំនៅដ្ឋាន​នៃ​ពូជអំបូរ​ទាំងដប់​ក្នុង​ចំណោម​ពូជអំបូរ​ទាំងដប់ពីរ ហើយ​បានចាប់​យក​ពួកសាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​រាប់ពាន់​នាក់​ជា​ឈ្លើយ​ទៅ​កាន់​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ​អាណាចក្រ​អាសស៊ើរ ។ ពួកសាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​ទាំងនេះ​ត្រូវបាន​គេស្គាល់​ថាជា « ពួក​ពូជ​អំបូរ​នៃ​សាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​ដែល​បាត់ » មួយផ្នែក ពីព្រោះ​ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​យក​ចេញ​ពី​មាតុភូមិ​របស់​ពួកគេ និង​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ទៅក្នុង​ចំណោម​ជាតិសាសន៍​ផ្សេងៗ ។ ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​ក៏​វង្វេង​កាន់តែ​ខ្លាំង​ផង​ដែរ ៖ យូរៗ​ទៅ ពួកគេ​បាត់បង់​ការដឹង​អំពី​អត្តសញ្ញាណ​ជា​ប្រជារាស្រ្ត​ក្នុង​សេចក្តីសញ្ញា​របស់ព្រះ ។

នៅ​ទី​បំផុត មនុស្ស​ជាច្រើន​នៅ​នគរ​យូដា​ភាគ​ខាងត្បូង​ក៏​បាន​ងាក​ចេញ​ពី​ព្រះអម្ចាស់​ដែរ ។ ពួក​សាសន៍​អាសស៊ើរ​បាន​វាយ​លុក និង​ដណ្តើម​បាន​ផ្នែក​ភាគច្រើន​នៃ​នគរ​ផងដែរ មានតែ​យេរូសាឡិម​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ថែរក្សា​ដោយ​អព្ភូតហេតុ ។ ក្រោយមក នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ៥៩៧ និង ៥៨០ មុន.គ.ស. ប្រជាជន​បាប៊ីឡូន​បានបំផ្លាញ​យេរូសាឡិម ដោយរួម​ទាំង​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ និង​បានចាប់យក​អ្នកស្រុក​ជាច្រើន​ធ្វើ​ជា​ឈ្លើយ ។ ប្រហែល​ជា ៧០ ឆ្នាំ​ក្រោយមក សាសន៍​យូដា​ដែល​នៅ​សេសសល់​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ត្រឡប់​ទៅ​យេរូសាឡិម​វិញ ហើយ​សង់​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ឡើងវិញ ។ ទោះជាយ៉ាង​ណាក្តី មាន​ប្រជាជន​ជាច្រើន​បាននៅ​បាប៊ីឡូន​ដដែល ។

ក្រុង​យេរូសាឡិម​ត្រូវបាន​លេប​ត្របាក់​ដោយ​ភ្លើង

The Destruction of Jerusalem by Nebuzar-adan [ សេចក្ដី​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​នៃ​ក្រុង​យេរូសាឡិម ដោយ នេប៊ុស្សា-អាដាន ] ដោយ វិល្លាម ប្រាស៊ី ហូល © Providence Collection/បាន​ទទួល​អាជ្ញា​ប័ណ្ណ​មកពី goodsalt.com

កាល​ពេលវេលា​កន្លង​ទៅ ពួកសាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​មកពី​គ្រប់​ពូជអំបូរ​បាន « កម្ចាត់កម្ចាយ … ដោយ​ខ្យល់កួច ឲ្យ​ទៅ​នៅ​កណ្តាល​អស់​ទាំង​សាសន៍ ដែល​គេ​មិន​បាន​ស្គាល់​ឡើយ » ( សាការី ៧:១៤ ) ។ អ្នក​ខ្លះ​ព្រះអម្ចាស់​បាន​នាំ​ចេញ​ទៅ​កាន់​ដែនដី​ផ្សេង​ទៀត ។ អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​បាន​ចាកចេញ​ពី​អ៊ីស្រាអែល​ដើម្បី​គេចចេញ​ពី​ការតាម​ចាប់ ឬ​ដោយ​ហេតុផល​នយោបាយ ឬ​សេដ្ឋកិច្ច ។

យើងហៅ​ហេតុការណ៍​ទាំងអស់​នេះ​ថា​ការខ្ចាត់ខ្ចាយ​នៃ​​អ៊ីស្រាអែល ។ វា​ជា​ការសំខាន់​ដើម្បី​ដឹង​នូវ​មូលហេតុ​ជា​ច្រើន​អំពី​ការខ្ចាត់ខ្ចាយ​នេះ ។ មូលហេតុ​មួយ វា​គឺជា​ប្រធានបទ​ដ៏​សំខាន់​នៃ​ព្រះគម្ពីរ​សញ្ញាចាស់—ព្យាការី​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរ​សញ្ញា​ចាស់​ជាច្រើន​បាន​ធ្វើ​ជា​សាក្សី​ចំពោះ​ការធ្លាក់ចុះ​ខាងវិញ្ញាណ​យ៉ាងខ្លាំង​ដែល​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​ការខ្ចាត់ខ្ចាយ ។ ពួកលោក​បានឃើញ​ជាមុន ហើយ​បាន​ព្រមាន​អំពី​រឿង​នេះ ។ ពួកលោក​មួយ​ចំនួន​ថែម​ទាំង​បានរស់​នៅ​ក្នុង​ការណ៍​ទាំងនេះ​ដែរ ។ រឿងនោះ​វា​ផ្តល់​ជាអត្ថប្រយោជន៍​នៅពេល​បងប្អូន​អាន​គម្ពីរ​អេសាយ យេរេមា អេម៉ុស និង​ពួកព្យាការី​ផ្សេងទៀត​នៅក្នុង​ផ្នែក​ខាងក្រោយ​ទៀត​នៃ​ព្រះគម្ពីរ​សញ្ញា​ចាស់ ។ ដោយ​មាន​បរិបទនេះ​នៅ​ក្នុង​គំនិត នៅពេល​បងប្អូន​អាន​ការព្យាករ​របស់​ពួកលោក​អំពី​ស្រុក​អាសស៊ើរ និង​បាប៊ីឡូន ការថ្វាយបង្គំ​រូបសំណាក និង​ការជាប់ឃុំឃាំង ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និង​ការស្តារឡើងវិញ​នៅ​ទី​បំផុត នោះ​បងប្អូននឹង​ដឹង​នូវអ្វី​ដែល​ពួកលោក​កំពុង​និយាយ​ដល់ ។

ការយល់​ដឹង​ពី​ការខ្ចាត់ខ្ចាយ​នៃ​អ៊ីស្រាអែល​នឹង​ជួយ​បងប្អូន​ឲ្យ​យល់ដឹង​ពី​ព្រះគម្ពីរ​មរមន​ប្រសើរ​ផងដែរ ដោយសារ​ព្រះគម្ពីរ​មរមន​គឺជា​កំណត់ត្រា​នៃ​មែកធាង​នៃ​វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​ដែល​ខ្ចាត់ខ្ចាយ ។ កំណត់ត្រា​នេះ​ចាប់ផ្ដើម​ជាមួយ​គ្រួសារ​លីហៃ​ភៀស​ខ្លួនចេញ​ពី​ក្រុង​យេរូសាឡិម​ប្រហែល​ជា ៦០០ ឆ្នាំ មុន.គ.ស. ពី​មុន​ប្រជាជន​បាប៊ីឡូន​បាន​វាយប្រហារ ។ លីហៃ​គឺជា​ព្យាការី​មួយ​រូប​ដែល​បាន​ព្យាករអំពី​ការខ្ចាត់ខ្ចាយ​របស់​វង្ស​អ៊ីស្រាអែល ។ ហើយ​គ្រួសារ​គាត់​បាន​ជួយ​បំពេញ​ការព្យាករ​នោះ ដោយ​យក​មែកធាង​នៃ​វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​របស់​ពួកគេ ហើយ​ដាក់​វា​នៅ​ផ្នែក​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ពិភពលោក​នៅ​ទ្វីបអាមេរិក ។

ការប្រមូលផ្ដុំ

ទោះជាយ៉ាងណា ការខ្ចាត់ខ្ចាយ​នៃ​អ៊ីស្រាអែល​គឺជា​ដំណើររឿង​តែ​ពាក់​កណ្ដាល​ប៉ុណ្ណោះ ។ ព្រះអម្ចាស់​ពុំ​បំភ្លេច​រាស្ត្រ​របស់​ទ្រង់​ឡើយ ហើយ​ទ្រង់​ក៏​មិន​បោះបង់​ពួកគេ​ចោល​ដែរ ទោះបីជា​ពេល​ដែល​ពួកគេ​បោះបង់​ទ្រង់​ក្ដី ។ ការព្យាករ​ជា​ច្រើន​ដែល​ថា​ព្រះ​នឹង​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​អ៊ីស្រាអែល​មាន​មក​ជាមួយ​នឹង​ការសន្យា​ជាច្រើន​ថា ទ្រង់​នឹង​ប្រមូល​ពួកគេ​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ ។

ថ្ងៃ​នោះ​គឺជា​ថ្ងៃ​នេះ—គឺ​ជា​ជំនាន់​របស់​យើង ។ ការប្រមូល​ផ្តុំ​នោះ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​រួច​ហើយ ។ នៅ​ឆ្នាំ១៨៣៦ រាប់​ពាន់​ឆ្នាំ​បន្ទាប់ពី​ម៉ូសេ បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​កូនចៅ​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​ជើង​ភ្នំ​ស៊ីណាយ ម៉ូសេ​បានបង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ខឺតឡង់ ដើម្បី​ប្រគល់​ដល់ យ៉ូសែប ស្ម៊ីធ នូវ « កូនសោ​ទាំងឡាយ​នៃ​ការប្រមូល​សាសន៍​អ៊ីស្រាអែល ពី​ទិស​ទាំងបួន​នៃផែន​ដី » ( គោលលទ្ធិ និង​សេចក្ដី​សញ្ញា ១១០:១១ ) ។ ឥឡូវ​នេះ នៅ​ក្រោម​ការដឹកនាំ​នៃ​អ្នក​ដែល​កាន់​កូន​សោ​ទាំងនេះ នោះ​ពូជ​អំបូរ​អ៊ីស្រាអែល​នឹង​ត្រូវ​បាន​ប្រមូល​មកពី​គ្រប់​ប្រជាជាតិ​ដែល​ពួក​អ្នកបម្រើ​របស់​ព្រះអម្ចាស់​អាច​ទៅ​ដល់ ។

ម៉ូសេ​បង្ហាញកាយ​ដល់ យ៉ូសែប ស៊្មីធ និង អូលីវើរ ខៅឌើរី នៅក្នុង​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ខឺតឡង់

Moses, Elias, and Elijah Appear in the Kirtland Temple [ ម៉ូសេ អេលីយ៉ាស និង​អេលីយ៉ា បង្ហាញ​កាយ​​នៅក្នុង​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ខឺតឡង់ ] ដោយ ហ្គែរី អ៊ី ស្ម៊ីធ

ប្រធាន រ័សុល អិម ណិលសុន បាន​ហៅ​ការប្រមូល​ផ្ដុំ​នេះ​ថា « ជា​រឿង​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​កំពុង​ដែល​កំពុង​កើត​ឡើង​នៅ​លើ​ផែនដី​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ ពុំ​មាន​អ្វី​ផ្សេង​ទៀត​អាច​ធំ​សម្បើម​ជាង មាន​សារៈសំខាន់​ជាង និង​មាន​ឫទ្ធិ​ជាង​កិច្ចការ​នេះ​នោះ​ទេ ។ ហើយ​បងប្អូនអាច​ធ្វើជា​ចំណែក​ដ៏សំខាន់​ក្នុងកិច្ចការនេះ បើ​បងប្អូន​ជ្រើសរើស បើ​បងប្អូន​ចង់​ធ្វើ » ។

តើ​យើង​អាច​ជួយ​ដោយ​របៀប​ណា ? តើ​ការប្រមូល​សាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​មាន​ន័យ​ដូច​ម្ដេច ? តើ​មាន​ន័យ​ថា​ជា​ការស្ដារ​ពូជអំបូរ​ទាំង​ដប់ពីរ​ទៅ​កាន់​ដែន​ដី​ដែល​ពួកគេ​ធ្លាប់​គ្រង​មរតក​ឬ ? តាម​ពិត មាន​ន័យ​ថា ជា​អ្វី​មួយ​ដែល​ធំ​ជាង ហើយ​មាន​ភាព​អស់​កល្ប​ជាង ។ ដូចជា​ប្រធាន ណិលសុន បាន​ពន្យល់ ៖

« នៅពេល​យើង​និយាយ​អំពី ការប្រមូលផ្ដុំ យើង​និយាយ​យ៉ាង​សាមញ្ញ​អំពី​សេចក្ដីពិត​ជា​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​នេះ ៖ គ្រប់​បុត្រាបុត្រី​របស់​ព្រះវរបិតាសួគ៌​យើង នៅទាំង​សងខាង​នៃ​វាំងនន ស័ក្ដិសម​នឹង​ស្ដាប់​ឮ​សារលិខិត​នៃ​ដំណឹងល្អ​ដែល​បាន​ស្ដារ​ឡើង​វិញ​របស់​ព្រះយេស៊ូវ​គ្រីស្ទ ។ …

« រាល់​ពេល ដែល​ប្អូនៗ​ធ្វើ អ្វីមួយ ដើម្បី​ជួយ នរណា​ម្នាក់—ទាំង​សងខាង​នៃ​វាំងនន—ឲ្យ​បោះ​ជំហាន​ទៅ​ធ្វើ​សេចក្ដីសញ្ញា​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ ហើយ​ទទួល​ពិធីបរិសុទ្ធ​នៃ​បុណ្យ​ជ្រមុជ​ទឹក និង​ពិធីបរិសុទ្ធ​ក្នុង​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ​ដ៏​សំខាន់​របស់​ពួកគេ នោះ​ប្អូនៗ​កំពុង​ជួយ​ប្រមូល​អ៊ីស្រាអែល​ហើយ ។ វា​សាមញ្ញ​ដូច្នោះ​ឯង » ។

ការណ៍​នេះ​កើត​ឡើង​ដូច​ជា​អ៊ីស្រាអែល​ថ្លែង​ថា « ម្នាក់​ម្ដង​ម្នាក់​ម្ដង »​( អេសាយ ២៧:១២ ) ឬ​ដូចជា​យេរេមា បាន​ទស្សន៍​ទាយ​ថា « ម្នាក់​ពី​ក្រុង​១ ហើយ​២​នាក់​ពី​ពូជ​អំបូរ​១ » ( យេរេមា ៣:១៤ ) ។

ការប្រមូល​សាសន៍​អ៊ីស្រាអែល​មាន​ន័យ​ថា ការនាំ​កូន​ចៅ​របស់​ព្រះ​ត្រឡប់​ទៅ​រក​ទ្រង់​វិញ ។ វា​មាន​ន័យ​ថា​ការស្ដារ​ពួកគេ​ត្រឡប់​ទៅ​រក​ទំនាក់​ទំនង​សេចក្ដី​សញ្ញា​របស់​ពួកគេ​ជាមួយ​នឹង​ទ្រង់ ។ វា​មាន​ន័យ​ថា ការ​ស្ថាបនា​ឡើង​វិញ​នូវ « សាសន៍​បរិសុទ្ធ » ដែល​ទ្រង់​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​ស្ថាបនា​ជា​យូរ​មក​ហើយ ( និក្ខមនំ ១៩:៦ ) ។

ហៅ​មក​វិញ

ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​ដែល​បាន​ធ្វើ​សេចក្តីសញ្ញា​ជាមួយ​ព្រះ បងប្អូន​គឺ​ជា​ចំណែក​នៃ​វង្ស​អ៊ីស្រាអែល ។ បងប្អូន​ត្រូវបាន​ប្រមូលផ្តុំ ហើយ​បងប្អូន​គឺជា​អ្នក​ប្រមូលផ្តុំ ។ ដំណើរ​រឿង​វីរភាព​អស់​ជាច្រើន​សតវត្ស​នៃ​រាស្រ្ត​នៃ​សេចក្តីសញ្ញា​កំពុងតែ​បំពេញ ហើយ​បងប្អូន​គឺជា​តួអង្គ​សំខាន់ ។ ឥឡូវនេះ​គឺជា​ពេល​ដែល « ព្រះយេស៊ូវ​ហៅ ‹ មកវិញ › ឱ វង្ស​អ៊ីស្រាអែល​អើយ » ។

នេះគឺជា​សារ​របស់​ពួក​អ្នក​ប្រមូលផ្តុំ ៖ មករក​សេចក្តី​សញ្ញា​វិញ ។ មក​ស៊ីយ៉ូន​វិញ ។ មក​រក​ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ​វិញ ដែល​ជា​ព្រះ​ដ៏​បរិសុទ្ធ​នៃ​សាសន៍​អ៊ីស្រាអែល ហើយ​ទ្រង់​នឹង​នាំ​អ្នក​ទៅផ្ទះ​របស់​ព្រះ ជា​ព្រះវរបិតា​របស់​អ្នក​វិញ ។

កំណត់​ចំណាំ

  1. សូមមើល ចោទិយកថា ២៨:១–១៤ ។

  2. សូមមើល ពង្សាវតារក្សត្រ ទី២ ១៧:៦–៧; របាក្សត្រ ទី២ ៣៦:១២–២០ ។

  3. សូម​មើល ពង្សាវតារក្សត្រ ទី២ ១៧:១–៧ ។ ពូជអំបូរ​ទាំងដប់​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ជា​ឈ្លើយសឹក​ដោយ​សាសន៍​អាសស៊ើរ គឺ រូបេន, ស៊ីម្មាន, អ៊ីសាខារ, សាប់យូល៉ូន, ដាន់, ណែបថាលី, កាឌ់, អេស៊ើ, អេប្រាអិម និង​ម៉ាន៉ាសេ ។ ពូជ​អំបូរ​លេវី​ត្រូវបាន​បែកខ្ញែក​ទៅ​ទឹកដី​របស់​ពូជអំបូរ​ផ្សេង​ទៀត ដើម្បី​ពួកគេ​អាច​បំពេញ​ការទទួលខុសត្រូវ​ជា​សង្ឃ​របស់​ពួកគេ ។

  4. សូមមើល ពង្សាវតារក្សត្រ ទី២ ១៩; អេសាយ ១០:១២–១៣ ។

  5. សូម​មើល ពង្សាវតារក្សត្រ ទី២ ២៤–២៥; របាក្សត្រ ទី២ ៣៦; យេរេមា ៣៩; ៥២ ។

  6. សូមមើល អែសរ៉ា ១; នេហេមា ២ ។

  7. សូមមើល នីហ្វៃទី២ ១:១–៥; អោមណៃ ១:១៥–១៦ ។

  8. សូមមើល ពង្សាវតារក្សត្រ ទី២ ២៥:២២–២៦; យេរេមា ៤២:១៣–១៩; ៤៣:១–៧ ។

  9. នៅក្នុង​ឆ្នាំ ៧០ គ. ស. ក្រុងយេរូសាឡិម និង​ព្រះវិហារបរិសុទ្ធ​នៅក្រុង​នេះ​ក៏ត្រូវបាន​បំផ្លាញ​ម្តងទៀត លើកនេះ​គឺ​ដោយ​សាសន៍​រ៉ូម៉ាំង ហើយ​សាសន៍​យូដា​ដែល​នៅសេសសល់​ត្រូវបាន​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​ទៅ​ដែនដី​ផ្សេងៗ ។

  10. សូមមើល យេរេមា ២៩:១៨; អេសេគាល ២២:១៥; ហូសេ ៩:១៧; អេម៉ុស ៩:៩; នីហ្វៃទី១ ១:១៣ ។

  11. សូមមើល នីហ្វៃទី១ ១៥:១២ ។

  12. សូមមើល នីហ្វៃទី១ ១:១៣, ១៨–២០; ១០:១២–១៤ ។

  13. សូមមើល អេសាយ ៥:២៦; ២៧:១២; ៥៤; យេរេមា ១៦:១៤–១៥; ២៩:១៤; ៣១:១០; អេសេគាល ១១:១៧; ៣៤:១២; ៣៧:២១–២៨; សាការី ១០:៨; នីហ្វៃទី១ ១០:១៤; ២២:២៥; នីហ្វៃទី៣ ១៦:១–៥; ១៧:៤ ។

  14. រ័សុល អិម ណិលសុន « សង្ឃឹម​អ៊ីស្រាអែល » ( ការប្រជុំ​ធម្មនិដ្ឋាន​ទូទាំង​ពិភពលោក​សម្រាប់​យុវវ័យ ថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨ ) នៅលើ​បណ្ណាល័យ​ដំណឹងល្អ ។

  15. រ័សុល អិម ណិលសុន « សង្ឃឹម​អ៊ីស្រាអែល »

  16. សូមមើល នីហ្វៃទី២ ៣០:២ ។

  17. « ចូរ​យើង​អរសប្បាយ » ទំនុក​តម្កើង ល.រ. ៣ ។