“Qai Kaya ko Jisu, ‘Ni Bau Mai vei Au’”

Ena vica vata na gauna ena maliwa ni 735 kei na 720 BK, era a valuta kina na kai Asiria na Matanitu ena Vualiku kei Isireli, nodra itikotiko e tini na yavusa e tinikarua, ka kauta vakabobula e udolu vakaudolu na Isireli ki na veivanua qali vaka-Aisiria. O ira na Isireli oqo a yaco mera vakatokai vakatikina “na veiyavusa sa yali,” baleta ni ra a kau tani mai na nodra vanua dina ka veiseyakitaki ena maliwa ni veimatanitu tale eso. Ia era a yali talega ena dua na vakasama titobu cake: ni toso na gauna era a vakayalia na kedra ivakatakilakila me vaka ni ra tamata ni veiyalayalati ni Kalou.

A qai yaco me vuqa na tamata ena Ceva ni Matanitu o Juta era a vuki tani talega mai vua na Turaga. Era a kaba ka vakamalumalumutaka talega e vuqa na matanitu oya na kai Asiria; ia a maroroi ga o Jerusalemi ena cakamana. E muri, ena maliwa ni 597 kei na 580 B.K., era a vakarusai Jerusalemi na kai Papiloni, wili kina na valenisoro, ra qai kauti ira vakavesu e vuqa na tamata. Rauta ni 70 na yabaki e muri, a vakatarai vei iratou e dua na ivovo kei Juta me ratou lesu tale ki Jerusalemi ka laki tara tale na valetabu. Ia, e vuqa, era a tiko ga mai Papiloni.

Ni toso na gauna, era a “cagina … tani yani ki na veimatanitu kece era a sega ni kila” (Sakaraia 7:14). Eso a kauti ira tani na Turaga ki na veivanua tale eso. Eso tale era a biuti Isireli mera drotaka na vesu se ena vuku ni inaki vakapolitiki se vakailavo.

Eda vakatoka na veika yaco kece oqo me veiseyaki kei Isireli. Ka e vica na vuna e bibi kina meda kila me baleta na veiseyaki. E dua, oqo e dua na ulutaga levu ni Veiyalayalati Makawa—e vuqa na parofita ni Veiyalayalati Makawa era a ivakadinadina ni lutu sobu vakayalo ka vakavuna na veiseyaki. Era a raica rawa ka veivakasalataki kina. Eso vei ira era a bula curuma sara mada ga. Oqori ena veivuke me nanumi tiko ni o wilika na iVola i Aisea, Jeremaia, Emosi, kei na so tale na parofita ena iwase e muri ni Veiyalayalati Makawa. Ena vakasama oqo, ni o wilika na veiparofisai me baleti Asiria kei Papiloni, na qaravi matakau kei na tiko vakavesu, veivakarusai kei na veivakalesui mai, o na kila na veika era tukuna tiko.

Na nomu kila na veiseyaki i Isireli ena vukei iko mo kila vakavinaka na iVola i Momani, baleta ni iVola i Momani e dua na ivolatukutuku ni dua na tabana ni Isireli sa veiseyaki tu. E tekivu na itukutuku oqo ena nodratou drotaki Jerusalemi mai na matavuvale nei Liai ena 600 BK, ni se bera ga na ivalu mai vei ira na kai Papiloni. O Liai e a dua vei ira na parofita oqori ka ra a parofisaitaka na veiseyaki i Isireli. Ka ratou a veivuke na nona matavuvale ena kena vakayacori na parofisai o ya, ka kauta na nodra tabana ni mataqali i Isireli ka tea ena yasa kadua ni vuravura, e Amerika.

Na veiseyaki kei Isireli, na kena dina, e veimama ga ni italanoa. E sega ni dau guilecavi ira na Nona tamata na Turaga, ka sega talega ni laivi ira vakadua, ena gauna sara mada ga era biuti koya kina. Na levu ni parofisai ni na sevaki ira yani na Isireli na Kalou era a salavata kei na vuqa na yalayala ni na vakasoqoni ira o Koya ena dua na siga.

Na siga o ya sa ikoya nikua—noda gauna. Sa tekivu oti na vakasoqoni vata. Ena 1836, ni oti e udolu na yabaki na nona vakasoqoni ira vata na luvei Isireli o Mosese ena ruku ni Ulunivanua ko Saineai, e a rairai mai o koya ena valetabu e Katiladi me solia vei Josefa Simici “na idola ni nodra vakasoqoni vata mai na Isireli mai na tutui vuravura e va” (Vunau kei na Veiyalayalati 110:11). Ena gauna oqo, ena ruku ni nodra veidusimaki o ira era taura tu na idola oqo, era sa vakasoqoni vata mai na yavusa i Isireli mai na veivanua kecega e rawa ni ra lako kina na italai ni Turaga.

E vakatoka o Peresitedi Russell M. Nelson na vakasoqoni vata oqo “na ka bibi duadua e yaco tiko e vuravura nikua. E sega tale ni vakatauvatani rawa na kena cecere, na kena sa rui bibi, ka sega ni vakatauvatani rawa na kena qaqa. Kevaka o digitaka, se o vinakata, sa rawa mo tiki ni cakacaka oqo.”

Eda na veivuke beka vakacava?” Na cava na kena ibalebale me da vakasoqoni Isireli? E kena ibalebale li me vakalesui mai na yavusa Le Tinikarua ki na vanua era a tawana tu e liu? E dina sara, e kena ibalebale ni sa dua na ka cecere cake, e tawamudu vakalevu cake. Me vaka a vakamacalataka o Peresitedi Nelson:

“Ni da tukuna tiko na vakasokumuni, eda sa kaya tiko na ka dina oqo: ni luvena yadua na Tamada Vakalomalagi, ena yasa ruarua ni ilati, e dodonu mera na rogoca na itukutuku ni kosipeli vakalesuimai i Jisu Karisito. …

“Na gauna cava ga o cakava kina e dua na ka ena vukea e dua—ena yasa cava ga ni ilati—me cavuta na ikalawa me veiyalayalati kina kei na Kalou ka ciqoma nodra cakacaka vakalotu bibi ni papitaiso kei ira ena valetabu, o sa veivuke tiko ena vakasokumuni Isireli. E rawarawa sara tu ga.”

E dau yaco oqo, me vaka a kaya o Aisea, “yadua” (Aisea 27:12) se, me vaka a kaya o Jeremaia, “e dua mai na dua na koro, ka rua mai na dua na mataqali” (Jeremaia 3:14).

Na vakasoqoni i Isireli e kena ibalebale na nodra kau lesu mai na luve ni Kalou ki Vua. Sa kena ibalebale me vakalesui ira tale ki na nodra veimaliwai ni veiyalayalati kei Koya. E kena ibalebale na tauyavutaki tale ni “vanua tabu” a vakatura o Koya me tauyavutaka ena dua na gauna balavu sa oti (Lako Yani 19:6).

Ni ko sa dua ka a veiyalayalati kei na Kalou, ko sa tiki ni mataqali i Isireli. O sa sokumuni mai, ka o sa dua na dauveivakasokumuni. Na kedra italanoa balavu vaka-senijiuri na tamata ni veiyalayalati sa tarai cake tiko ki na kena icavacava, ka o sa dua na dauvakaitavi bibi. Oqo na gauna ena “Qai kaya ko Jisu, ‘ni bau mai vei Au.’”

Oqo na itukutuku ni dauveivakasokumuni: Lako mai ki vale ki na veiyalayalati. Lesu mai ki Saioni. Lesu mai vale vei Jisu Karisito, na Yalo Savasava ni Isireli, ka na kauti iko mai vale o Koya vua na Kalou, na Tamamu.