Luaku, Undonde
Ngondu Muisambombu 29–Ngondu wa Muanda Muteketa 5. “Bikala Yehowa Nzambi, Numulonde”: 1 Bakalenga 12–13; 17–22


“Ngondu Muisambombu 29–Ngondu wa Muanda Muteketa 5. ‘Bikala Yehowa Nzambi, Numulonde’: 1 Bakalenga 12–13; 17–22,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

“Ngondu Muisambombu 29–Ngondu wa Muanda Muteketa 5. ‘Bikala Yehowa Nzambi, Numulonde,’” Luaku, Undonde: Dipungila Dikulukulu 2026

Eliya ku mpala kua tshiotshelu tshioshika

Eliya mukungamangana ne Bakuidi ba Baala, kudi Jerry Harston

Ngondu Muisambombu 29–Ngondu wa Muanda Muteketa 5: “Bikala Yehowa Nzambi, Numulonde”

1 Bakalenga 12–13; 17–22

Nzubu wa Isalele uvua mu disalu. Bukalenga buvua buabuluka, ne bisamba dikumi bienza bukalenga bua Node bua Isalele ne bisamba bibidi bienza bukalenga bua ku Sude bua Yuda. Kadi tshibi tshitamba dikosoloka diabu dia umua ne mukuabu tshivua dikosoloka dia makalenga abidi ku bipungidi biabu. Bakalenga ba tshikisu bakashiya bantu ntanta ne Mukalenga, ne bakatenkakana mu ditabuja diabu.

Ke bualu kayi, Mukalenga wakabikila Eliya bua kuikala muprofete. Nsombelu wenda udi uleja ne muntu udi mua kuikala ne ditabuja dikola mu Mukalenga nansha mu nyungulukilu mubi. Misangu mikuabu Mukalenga udi mua kuandamuna ku ditabuja dia nunku ku bishima bia patoka ne bidi bikemesha, bumudi mudilu umbukila ku diûlu. Kadi udi wenza mu tshimuma, bishima bia pabuabi, bumudi kudisha kua mukaji wa mu lufuila ne muanenda wa baluma. ne misangu mivula, bishima bia Mukalenga bitu nangananga bua muntu nkaya ke bualu kayi mbimanyika anu kudi muntu umua—tshilejilu, padi Mukalenga ukubuluila kupitshila ku “dîyi dikese ditekete” (1 Bakelenge 19:12).

Bua bia bungi pa Eliya, tangila “Elijah” mu the Bible Dictionary.

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

1 Bakalenga 12:1–20

Balombodi badi ne buena Kilisto badi basadila bantu badibu balombola.

Mushindu kayi uwudi mua kumvuija tshilema tshidi mfumu Lehabama, muana wa baluma wa Solomo, muenza mu 1 Bakalenga 12:1–14? Ngikadilu kayi ya buena Kilisto ivua mua kuambuluisha Lehabama bua kupandisha bukalenga buenda? (tangila kanungu 7; Matayo 20:25–28; Mosiya 2:10–21). Mushindu kayi uwudi mua kuenzela ngikadilu eyi bu mulombodi—nansha mu dibikila dieba mu Ekelezia anyi mu bulombodi bua mu nsombelu weba?

1 Bakalenga 17:8–16; 19:19–21

ikone wa seminaire
Dibikila bua mulambu didi mushindu wa kuteka mu tshienzedi ditabuja dietu mu Yezu Kilisto.

Muprofete Eliya wakalomba mukaji wa mu lufuila bua amupesha tshia kudia ne tshia kunua kumpala kua yeya ne muanenda bavua ne nzala. Buatshinyi uvua muenza nunku? Dilomba dia Eliya divua mua kumueka bu dibenesha bua dîku dikesa edi. Bavua dijinga ne mabenesha a Mukalenga, ne mulambu udi utuala mabenesha—biangata ne dia ditabuja dikola.

Pawudi ubala 1 Bakalenga 17:8–16, fuanyikija ne wewa uvua mukaji wa mu lufuila ewu. Tshinyi tshidi tshikukemesha pa yeya? Udi mua kuenza kabidi mulongu wa masungula adi alomba ditabuja mu Yezu Kilisto (tshilejilu, tangila For the Strength of Youth: A Guide to Making Choices [2022]). Tshinyi tshiudi ulonga ku mukaji wa mu lufuila ewu pa diteka ditabuja mu tshienzedi?

Mushindu kayi udi bienzedi bia Elisha mu 1 Bakalenga 19:19–21 bifuanangana ne bienzedi bia mukaji wa mu lufuila?

Ela meji ku milambu iwudi muenza bua kulonda Mupandishi. Ntshinyi tshidi 1 Bakalenga 17:8–16; 19:19–21 ukulongesha pa milambu eyi? Mushindu kayi udi dimanya dieba dia Mupandishi dikuambuluisha padiyi ukulomba bua kuenza milambu? Mushindu kâyi udiye mukubenesha?

Tangila kabidi Matayo 4:18–22; 6:25–33; Luka 4:24–26; “Elijah and the Widow of Zarephath” (video), Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa; “Maitre, la tempette lance,” Cantiques, no. 56.

10:13

Elijah and the Widow of Zarephath

1 Bakalenga 18

“Bikala Yehowa Nzambi, Numulonde.”

Bena Isalele bavua bumvua ne bavua ne tubingila tuimpa bua kutendelela Baala, uvua muikala mumanyika bu nzambi wa lupepela ne wa mvula. Panyima pa bidimu bisatu bia mushipu, bavua ne dijinga dinena dia mvula. Ne kutendelela Baala kuvua kuitabibua ne kunemesha mu nsombelu kudi bamfumu baluma ne bakaji. Pawudi ubala 1 Bakalenga 18, ela meji ku tubingila tudi tuenza muntu mukuabu lelu ikala kayi ne dipangadika pa kulonda Mukalenga. Mu shapita ewu, tshinyi tshiwudi wela meji ne Mukalenga uvua uteta bua kulongesha pa Yeya? Mamanya kayi avua makuambuluisha bua upangadika bua kulonda Mupandishi?

Tangila kabidi D. Todd Christofferson, “Choice and Commitment” (dituilangana bua bansonga bakulumpa, Ngondu wa Kumpala 12, 2020), Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa.

Eliya ku Mukuna wa Holeba

Bimfuanyi bia Eliya, kudi Wilson Ong

1 Bakalenga 19:1–18

Mukalenga utu wakula nangananga mu mushindu mutalala ne mupepela.

Diakabi, tshishima tshia ku Mukuna wa Kâmele katshiakapepejila Eliya bukenji buenda to. Kadi, moyo wenda uvua mu njiwu, ne wakasokoma mu mukela mu tshipela. Momu emu, nkaya ne mutekeshibua, wakapeta dimanya pa Mukalenga dishilangana ne diakapetaye ku Mukuna wa Kâmele. Tshinyi tshidi dimanya dia Eliya mu 1 Bakalenga 19:1–18 dikulongesha pa mushindu udi Mukalenga uyukilangana neba mu meba eba awudi nenda dijinga?

Nana meji pawuvua mumvua Mukalenga muakula kuudi. Mushindu kayi uwudi mua kumvuija mushindu udi Mukalenga muyukilangana neba? Buatshinyi miaku “diteketa” ne “dikesa” bikala mushindu muimpa wa kumvuija dîyi dia Nyuma? Miaku kayi mikuabu iwudi upeta mu Helamana 5:30; Dilongesha ne Bipungidi 6:22–23; 11:12–14? Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua kupeta buludiki bua Mukalenga misangu yonsu?

Tangila kabidi Misambu 46:10.

Enzela ngumvuilu yonsu bua kulengeja dilonga. Tuetu bonsu tudi tulonga bia pa buloba kupitshila ku ngumvuilu itanu yetu. Dienzela dia ngumvuilu eyi didi mua kulengeja dilonga dia lumu luimpa. Tshilejilu, ela meji ku bimfuanyi anyi meyi biwudi mua kuenzela bua kuleja miaku “diteketa” ne “dikesa” pawudi ulonga anyi ulongesha pa dîyi dia Mukalenga mu 1 Bakalenga 19.

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne Magazina a Bua Dikankamika dia Bansonga.

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

1 Bakalenga 17

Mukalenga udi umbenesha pandi ne ditabuja mu Yeya.

  • Bua kuambuluisha bana beba bua kulonga miyuki ya ditabuja mu 1 Bakalenga 17, udi mua kubaleja bimfuanyi anyi bintu bua kuleja miyuki, bu mudi nyunyi, diampa, anyi nsongaluma. Pawudi ulondela bana beba miyuki eyi, babikila bua kupeta tshimfuanyi anyi tshintu tshidi tshifuanangana ne muyuki onsu. “Elijah the Prophet” (mu Old Testament Stories, 121–24) udi mua kukuambuluisha bua kuakula miyuki eyi. Ntshiyi tshidi muyuki onsu utulongesha pa dileja ditabuja dietu mu Yezu Kilisto?

    1:58

    Elijah the Prophet

  • Ambuluisha bana beba bua kuela meji a mishindu idibu mua kuleja ditabuja diabu mu Yezu Kilisto. Imba nabu musambu pa ditabuja, bu mudi “I Have Faith in the Lord, Jesus Christ” (Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa), ne abanyanganayi tshinudi balonga pa dtabuja mu musambu.

Eliya, mukaji wa mu lufuila, ne muanenda wa baluma

Bimfuanyi bia Eliya ne diondopa dia muana wa baluma wa mukaji wa mu lufuila, kudi Charles Edmund Brock

1 Bakalenga 17:8–16

Padi Mukalenga undomba bua ngenza mulambu, ndi mua kutumikila ne ditabuja.

  • Pamuapa bana beba badi mua kuzola tshimfuanyi tshia tshivua Mukalenga mulomba mukaji wa mu lufuila bua kupeshaye Eliya (tangila 1 Bakalenga 17:12–13) ne tshia tshiuvua mukaji wa mu lufuila mupeta pashisha (tangila 1 Bakalenga 17:15–16). (Tangila kabidi dibeji dia tshibilu tshia lumingu elu.) Badi mua kukeba kabidi bimfuanyi bia bantu bakuabu bavua balekela tshintu kampanda tshivuabu basua bua tshintu kampanda tshimpa. Bikila bana beba bua kupeta bimfuanyi mu Gospel Art Book anyi Luaku, Undonde. Ntshinyi tshidi Mukalenga utulomba bua kulambula? Mushindu kayi udiye utubenesha?

1 Bakalenga 18:17–39

Ndi mua kusungula bua kulonda Yezu Kilisto.

  • Panudi nubala 1 Bakalenga 18:17–39 pamua, bana beba badi mua kusungula kanungu ne kuzola tshimfuanyi tshia tshiditshi tshiumvuija. Badi mua kuenzela bimfuanyi biabu bua kuamba muyuki mu yabu miaku. (Tangila kabidi “Elijah and the Priests of Baal,” mu Old Testament Stories, 125–28.)

    2:17

    Elijah and the Priests of Baal

  • Ambuluisha bana beba bua kuela meji a malu padibu ne dijinga dia kupangidika dia kubenga anyi kulonda Yezu Kilisto. Pamuapa badi mua kuzola bimfuanyi bia bobu benza disungula dimpa. Abanyanganayi kabingila kadi kenza bua nusungula bua kulonda Yezu.

1 Bakalenga 19:9–12

Mukalenga udi ungambila dîyi diteketa ne dikesa dia Nyuma wa Tshijila.

  • Pawudi wenza tshikosu tshia 1 Bakalenga 19:9–12, bikila bana beba bua kuenza bienzedi bidi bileja lupepela lukola, dinyungana dia buloba, ne mudilu. Pashisha babikila bua basomba biteketa panudi nuamba pamua, mu dîyi dia ditatala, “panyima pa mudilu dîyi diteketa dikesa” (kanungu 12). (Tangila kabidi “The Lord Speaks to Elijah,” mu Old Testament Stories, 129–31.) Londela bana beba pa meba awuvua mumanya dîyi diteketa dikesa dia Nyuma wa Tshijila.

    1:48

    The Lord Speaks to Elijah

  • Imbayi bitulu musambu pa Nyuma, bu mudi “Chers enfants sur Vous Dieu veuille” (Cantiques, no. 56). Ntshinyi tshidi mua kututanaja ku dimanya Nyuma? Ntshinyi tshidi mua kutuambuluisha bua kumuteja?

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Makazina a Mulunda.

mukaji wa mu lufuila wa mu Selefata ne muanenda wa baluma

mukaji wa mu lufuila wa mu Selefata, kudi Rose Datoc Dall

Dibeji dia tshibilu tshia mbedi: Padi Mukalenga undomba bua ngenza mulambu, Ndi mua kutumikila mu ditabuja