Ruci; 1 Samuela 1–7

E dau dredre na bula vua e dua na yada ena itabagauna cava ga. Ia ni sa mate na wati Ruci, sa dredre sara na ituvaki ni nona bula. Ena itovo vakavanua ni Isireli ena gauna oya, na yalewa e sega na watina se luvena tagane e sega na nona dodonu ki na iyaubula ka lailai sara na sala me rawata kina nona bula. Ni o wilika na italanoa nei Ruci, raica na sala a vukica kina na Turaga na leqa ki na veivakalougatataki cecere. Na cava o raica me baleti Ruci ka rairai a vukei koya beka? A vueti Ruci vakacava o Poasa mai na ituvaki dredre a sotava tu? (raica na Ruci 4:4–10). Erau a vakataki Jisu Karisito vakacava o Ruci kei Poasa?

Raica talega “Na Yaloqu Mo Vakanomodi,” Sere ni Lotu, no. 68.

E rairai o sa sotava beka e dua na lusi levu, me vakataki Ruci kei Naomi (raica na Ruci 1:1–5). Se, vakataki Ana beka, o gadreva na veivakalougatataki o se bera ni ciqoma (raica na 1 Samuela 1:1–10). Erau vakaraitaka vakacava na yalewa oqo na nodrau vakabauta na Kalou? Na cava o vulica mai na nodrau ivakaraitaki?

E sega ni o ira kece era masulaka me dua na gone era na rawata e dua, ka sega ni o ira kece era mate na watidra era na vakamau tale. Ia o ira kece era vuki vua na iVakabula era ciqoma na Nona veivuke kei na veidusimaki. Vakasamataka na sala o “sa mai vakararavi” kina vua na Turaga (Ruci 2:12) ena nomu veigauna dredre.

Raica talega na Amy A. Wright, “Tu ena Siga Koya ena Vuku i Karisito,” Liaona, Nove. 2023, 9–11.

Ni ra kabai ira mai na nodra meca, era a nanuma na Isireli ni na taqomaki ira ga na nodra taukena na kato ni veiyalayalatii. Ni o wilika na 1 Samuela 4–6, vakasamataka na vuna a sega ni cakacaka kina oqori. (Me kilai talega na nodrau ivalavala tawadodonu na luvei Ilai tagane, ka rau a veiqaravi vakabete ena valeniveitavaki, ena 1 Samuela 2:12–25.) Na cava o nanuma ni a tovolea tiko na Turaga me vakavulici ira kina na Nona tamata? Na cava o vulica ena ka a yaco vei ira na kai Filisitia ni ra sa vesuka na kato? (raica na wase 5–6). Na cava o vulica mai na sasaga i Isireli mera taura lesu tale na veitaqomaki ni Turaga ena 1 Samuela 7?

O na rairai vakauqeti beka ena nomu wilika na serekali ni veivakacaucautaki nei Ana ena 1 Samuela 2:1–10. Na cava o raica ena nona vosa eso ka a rawa ni vukei rau na luvei Ilai kei ira na vo ni Isireli?

Ena so na gauna, o na rairai vakataki Samuela beka, ka a rogoca na domo ni Turaga ia a sega ni kila. Me vakataki keda kece, a dodonu vei Samuela me vulica na sala me kila kina na domo ni Turaga. Ni o vulica na 1 Samuela 3, na cava o vulica mai vua na gonetagane lailai oqo me baleta na rogoci kei na talairawarawa ki na domo ni Turaga? Sa rawa talega mo vakasaqara na ikuri ni ivolanikalou oqo ka vola e dua na idusidusi ka rawa ni vukea e dua me kila na domo ni Turaga: 1 Tui 19:11–12; Luke 24:15–32; 3 Nifai 11:3–7; Vunau kei na Veiyalayalati 6:22–23; 8:2–3; 9:7–9.

Ena so tale na gauna, o na nanuma beka ni sa sogo o lomalagi ka sega ni vinakata na Kalou me veitaratara kei iko. A kaya o Peresitedi Russell M. Nelson, “E vinakata dina beka na Kalou me vosa vei iko? Io!” (“Na iVakatakila ki na Lotu, Na iVakatakila ki na Noda Bula,” Liaona, Me 2018, 93–96. Ni o vulica na itukutuku nei Peresitedi Nelson, na cava o raica ka vakauqeti iko mo rogoca ka talairawarawa ki na domo ni Turaga? Na cava e sureti iko kina o Peresitedi Nelson mo cakava, kei na veivakalougatataki cava e yalataka o koya? E rawa talega ni o kunea na veisureti kei na veivakalougatataki yalataki me baleta na ivakatakila ena “Lako tiko ena rarama ni Kalou” (Me iSakisaki ni iTabagone: iDusidusi ni Vakayaco Digidigi, 16–20). Vakasamataka mo digitaka e dua na ka e rawa ni o cakava mo “vakalevutaka na nomu rawa ka vakayalo mo ciqoma na ivakatakila.”

• Ni o wasea vei ira na luvemu na italanoa kei Ruci (e rawa ni o vakayagataka na “Ruci kei Naomi” ena iTalanoa eso mai na Veiyalayalati Makawa, 100–103), sureti ira mera laveta cake na ligadra ena veigauna kece era rogoca kina e dua na ivalavala ni yalovinaka ena italanoa. E rawa talega ni ra wasea na veika era vakila ni ra yalovinaka mai vei ira eso tale, se ni ra yalovinaka yani o ira vei ira tale eso. Sa dau yalovinaka vakacava beka vei keda na iVakabula? Eda na muria vakacava beka na Nona ivakaraitaki? (raica na “Me Tekivu Vei Au,” iVolanisere ni Gonelalai, 145).

  

  2:0

• Na italanoa kei Ruci kei Ana e rawa ni vakauqeti ira na luvemu mera yalodina tiko ga ena veigauna dredre. Vakasamataka mo vukei ira mera bulia e dua na ivolakabi rawarawa ena ulutaga Veivakatovolei, Cakacaka, Veivakalougatataki. Mo ni qai wilika vata na Ruci 1:3–5, 8, 16; 2:1–3, 8–12; 4:13–17; 1 Samuela 1:1–18 ka vola ena ruku ni ulutaga na veika era kunea ena veitikina oqo. Erau vakaraitaka vakacava o Ruci kei Ana na nodrau vakabauta na Kalou? O iko se o ira na luvemu e rawa ni qai wasea na ivakaraitaki eso ni sala a vakalougatataki iko kina na Turaga ena veigauna dredre.

• Me kilai na veika baleti Ana, e rawa ni ra wilika na luvemu na 1 Samuela 1:1–18 se “Ana” ena iTalanoa eso mai na Veiyalayalati Makawa (104–5) se sarava na “Hannah’s Faith” (vidio, Valenivola ni Kosipeli). Ena rairai marautaki beka mo viritaka e dua na polo vua e dua na gone ka sureti ira mera tukuna e dua tale na tiki ni italanoa ni bera ni veisoliyaka na polo vua e dua tale. Na cava eda sa vulica me baleta na masu mai na ivakaraitaki nei Ana?

  

  1:15

  

  3:9

• Ena rawa beka ni vukei ira na luvemu mera vulica na veika a sotava o Samuela ena ivakatakila ena dua na drama rawarawa. E dua na gone e rawa ni vakatotomuri Samuela, ka dua tale e rawa ni vakatotomuri Ilai ni o wilika tiko na 1 Samuela 3:1–10 (raica talega na “Samuela na Parofita” ena iTalanoa eso mai na Veiyalayalati Makawa, 106–9, se na vidio “Samuel and Eli,” Valenivola ni Kosipeli). Na cava eda vulica mai vei Samuela me baleta na sala meda rogoca kina na domo ni Turaga? Eda vakaraitaka vakacava ni sa lomada meda vakarorogo ni vosa vei keda na Turaga?

  

  2:10

  

  1:58

• Tarogi ira na gone na sala era na vakamacalataka kina vua e dua tale na ivakarau e dau vosa kina vei ira na Turaga. E rawa ni o vukei ira mera vakasaqara na isau ni taro ena Vunau kei na Veiyalayalati 6:22–23; 8:2–3; 9:7–9.