“15–21 ni Jiune. ‘Sa Lewa Na iValu Ko Jiova’: 1 Samuela 17–18; 24–26; 2 Samuela 5–7,” Lako Mai, Mo Muri Au—Me Baleta na iTikotiko kei na Lotu: Veiyalayalati Makawa 2026 (2026)
“15–21 ni Jiune. ‘Sa Lewa Na iValu Ko Jiova,’” Lako Mai, Mo Muri Au: Veiyalayalati Makawa 2026
Tevita kei Kolaiaci, mai vei Steve Nethercott
15–21 ni Jiune: “Sa Lewa Na iValu Ko Jiova”
1 Samuela 17–18; 24–26; 2 Samuela 5–7
Me tekivu mai na gauna era a laki tikora kina na vanua yalataki na yavusa i Isireli, era a ivakarere tikoga ni nodra tiko vinaka na kai Filisitia. A sa vakabulai ira vakavuqa na Turaga ena veigauna sa oti, ia oqo era sa vakarota na italatala qase i Isireli, “Me dua na neimami tui … [me] liutaki keimami, ka laki ia na neimami ivalu” (1 Samuela 8:19–20). Sa qai lumuti o Saula me tui. Ia ni bolei ira na mataivalu ni Isireli na tuwawa rerevaki ko Kolaiaci, sa qai “rere vakalevu” ko Saula—me vakataki ira na vo ni nona mataivalu” (1 Samuela 17:11). Ena siga o ya, a sega ni vakabulai Isireli na Tui o Saula ia e dua na cauravou dau vakatawa sipi na yacana o Tevita, ka a sega ni tokara tu e dua na isasabai ia sa vakaisulu ga ena vakabauta na Kalou tawa curubasikati rawa. A vakadinadinataka vei ira na Isireli na ivalu oqo, ka vakakina vua e dua e tu na nona ivalu vakayalo me valuta, ni “sa sega ni ia na veivakabulai ko Jiova ena seleiwau kei na moto” ka ni “sa lewa na ivalu ko Jiova” (1 Samuela 17:47).
Vakasama eso ni Vuli e Vale kei na Lotu
1 Samuela 17
Ena veivuke ni Turaga, au rawa ni vorata na bolebole cava ga.
Na italanoa kei Tevita kei Kolaiaci e dua vei ira na italanoa kilai levu duadua ena ivolanikalou. Io, eda dau vakanamata vei Tevita. Ia ena gauna oqo, ni o vulica na 1 Samuela 17, vakasamataka vakatitobu talega na nodra vosa eso tale na tamata ena iwase oqo (raica na lisi e ra). Na cava o vulica me baleti ira kei na nodra inaki? Na cava o vulica me baleti Tevita? E duidui beka vakacava o koya?
-
Kolaiaci: tikina e 8–10, 43–44
-
Iliapi: tikina e 28
-
Saula: tikina e 33
-
Tevita: tikina 26, 32, 34–37, 39, 45–47
Na nomu italanoa, e dina ga ni sega ni kilai levu me vakataki Tevita, ena okati dina kina na bolebole lelevu vaka-Kolaiaci me valuti kei na madigi me cakacakataki kina na vakabauta na Turaga. Na cava e vakavulica vei iko na ivakaraitaki nei Tevita me baleta na sotavi ni dredre ena nomu italanoa? E rawa talega ni o wilika na itukutuku nei Peresitedi Camille N. Johnson “Sureta na Karisito me Vola na Kemu iTalanoa” (Liaona, Nove. 2021, 80–82) ena nomu vakasamataka tiko e dua na nomu bolebole. Vakasaqara na isau ni taro vakaoqo: Na ivakarau cava e vinakata na Turaga me’u raica kina na noqu bolebole? Sa vukei au vakacava o Koya ena veigauna sa oti? Me’u na vakaraitaka vakacava ni’u sa nuitaki Koya me vola na kequ italanoa?
O na rairai kila tu ni tiko eso na wase rerevaki e muri ena italanoa kei Tevita (raica, me kena ivakaraitaki, 2 Samuela 11). Ke dua na nomu madigi mo soli ivakasala kina vei Tevita ni oti na nona vala kei Kolaiaci, na cava beka o na kaya? Ena yaga vakacava beka na ivakasala oqo ki na nomu bula?
Raica talega “The Lord Will Deliver Me” (vidio), Valenivola Ni Kosipeli.
The Lord Will Deliver Me
1 Samuela 17:26–50
E dua na tamata e vakabauti Karisito ena rawa ni vakayacora na veisau.
Me ikuri ni noda bolebole yadua, eda sotava talega na leqa lelevu, ka vereverea ka dau tara na vuravura taucoko. Ni ra sa “soqoni vata … me ia na ivalu” na kaukauwa ni ca kei ira na kaukauwa ni vinaka (1 Samuela 17:1), eda na rairai vakataroga se rawa vakacava me cakava e dua na veisau na noda sasaga yadua. Na cava o kunea ena italanoa kei Tevita e solia vei iko na inuinui?
Raica talega na “Me Da Sa Gu Tiko,” Sere ni Lotu, naba 146.
Veitokani Dina kei na Dokai-Koya, mai vei Wilson Ong (matailalai)
1 Samuela 18
“Sa lomani [Tevita] o Jonacani me vaka sa lomana na yalona.”
Ni o wilika na 1 Samuela 18, vakasamataka mo veidutaitaki Saula kei Jonacani na luvena (o koya, ke sega o Tevita, ke a rawa ni nanuma me na tui ka tarava). Na cava erau a cakava o Saula kei Jonacani ena vuku ni qaqa nei Tevita? Na cava o vulica rawa mai na veika a yaco oqo?
Na cava o raica ena ivakarau kei na ivalavala nei Jonacani ka vakananumi iko me baleti Jisu Karisito?
“Vakatautauvatataka na ivolanikalou” (1 Nifai 19:23). E vakarautaka na ivolanikalou na madigi cecere meda vuli mai na nodra inaki kei na nodra ivalavala na tamata me vakataki Tevita, Jonacani, kei Saula. Ko na raica ni sega ni dua ena ivolanikalou e sega ni cala. Me kena ivakaraitaki, ni o wiliwili me baleta na digidigi yalodina nei Tevita, mo lomadola mo vuli talega mai na nona cala. Ni da cakava oqori ena vukei keda meda kila na malumalumu e rawa ni yaco vei keda ka “[meda] vuku cake kina mai vei [ira na tani]” (Momani 9:31).
1 Samuela 24–26
Na veivosoti sa sala dina ki na vakacegu kei na veivakabulai.
Ena 1 Samuela 24–26, vakasaqara na lesoni me baleta na viavialevu, veivosoti, kei na lewai koya vinaka. E rawa talega ni o okata mo wilika na itukutuku nei Elder Mark A. Bragg “Yalodei Vakarisito” me tiki ni nomu vuli (Liaona, Me 2023, 60–63). Era a vakaraitaka vakacava o Tevita, Apikali, kei na so tale—se ra sega ni vakaraitaka—na yalodei Vakarisito ena wase oqo? Na madigi cava soti e tu vei iko mo vakaraitaka kina na yalodei Vakarisito?
Na itukutuku nei Sisita Kristen Yee “Na iSala Vakaiukuuku me iSosomi ni Dravusa: Na Salatu ni Veivakabulai ni Veivosoti” (Liaona, Nove. 2022, 36–39) ena rawa ni vukei iko mo vulica na 1 Samuela 25. E vakataki Jisu Karisito vakacava o Apikali?
2 Samuela 5:17–25
E rawa ni dusimaki au na Turaga
Ni oti mada ga na nona vakadrukai Kolaiaci o Tevita, a se sega ni oti na nona veileqaleqati kei ira na kai Filisitia. Ni o wilika na 2 Samuela 5:17–25, vakasamataka na kena rawa ni vukei iko na ivakaraitaki nei Tevita ena bolebole eso o sotava (raica talega na 1 Samuela 23:2, 10–11; 30:8; 2 Samuela 2:1). O sa vakalougatataki vakacava ena nomu cakacakataka na ivakatakila o ciqoma?
2 Samuela 7
Na cava na “vale” a yalataka na Turaga vei Tevita?
Ni sa tukuna o Tevita me tara e dua na vale, ka kena ibalebale e dua na valetabu, vua na Turaga (raica na 2 Samuela 7:1–3), a sauma na Turaga ni na tara na luvei Tevita tagane (raica na tikina e 12–15; raica talega na 1 Veigauna 17:1–15). A kaya talega na Turaga ni na tara o Koya e dua na “vale” vei Tevita, kena ibalebale e dua na kawa, ka ni na tawamudu na nona itikotiko vakaturaga (raica na 2 Samuela 7:11, 16, 25–29; Na Same 89:3–4, 35–37). A vakayacori na yalayala oqo vei Jisu Karisito, na noda Tui Tawamudu, ka a kawa i Tevita (raica na Maciu 1:1; Luke 1:32–33; Joni 18:33–37).
Me baleta na vakasama tale eso, raica na ilavelave ni mekasini ni Liaona kei na Me iSakisaki ni iTabagone ni vula oqo.
Vakasama eso ni Nodra Vakatavulici na Gonelalai
1 Samuela 17:20–54
Na vakabauti Jisu Karisito ena rawa ni vukei au me’u yaloqaqa.
-
O na via vakayagataka beka na “Tevita kei Kolaiaci” ena iTalanoa eso mai na Veiyalayalati Makawa, 112–16, me vukei ira na luvemu mera kila vakavinaka na veika a yaco ena 1 Samuela 17:20–54. Oti mera qai tukuna tale na italanoa ena nodra vakayagataka tiko na iyaloyalo se droini ena laini ena ituvatuva oqo. Tarogi ira se cava era nanuma ni vinakata na Turaga mera vulica mai na italanoa oqo.
2:36David and Goliath
-
O iko kei ira na luvemu e rawa talega ni o ni cakava e dua na lisi ni so na bolebole dredre era na rairai sotava ena nodra bula. Qai vukei ira mera kunea na veika a tukuna o Tevita ka rawa ni veivuke ena bolebole eso oqo (raica na 1 Samuela 17:26, 32, 34–37, 45–47). Wasea na sala a vukei iko kina o Jisu Karisito ena gauna ni bolebole eso.
-
Sureti ira na gone mera maji yani vakataki Tevita me laki vala kei Kolaiaci ni lagati tiko e dua na sere me baleta na yaloqaqa, me vaka na “Meu Dina Tu” (iVolanisere ni Gonelalai, 85).
1 Samuela 18:1–4
Na itokani vinaka era rawa ni veivakalougatataki mai vua na Kalou.
-
O na vukei ira vakacava na luvemu mera vuli mai na nodrau veitokani o Jonacani kei Tevita? Dua na sala oya me soli vei ira yadua na gone e rua na uto pepa, e dua me matataki Tevita kei na kena ikarua me matataki Jonacani. Qai wilika vata e vica na malanivosa mai na 1 Samuela 18:1–4 ka vakamatatataka na nodrau veilomani na veitokani e rua oqo. Sa qai rawa vei ira na luvemu mera vola se droinitaka ena nodra uto pepa na sala mera vakaraitaka kina na loloma vua e dua na itokani.
2 Samuela 5:19, 23
Kevaka au gadreva na veituberi, au rawa ni kerea vua na Tamada Vakalomalagi.
-
Ena wase eso oqo, a yaco kina o Tevita me tui kei Isireli. Ena rairai marautaki vei ira na luvemu mera vakalecalecava ga ni ra tui se ranadi. Na lawa cava beka era na cakava? Era na laki kune veivuke beka mai vei? Vukei ira na luvemu mera kila ni gauna a gadreva kina o Tevita na veivuke, a “taroga,” se masulaka, me saumi mai. Me ivakaraitaki, ni o wilika na 2 Samuela 5:19, 23, sureti ira na gone mera vakarogoca na vosa “tarogi” ka mera roqota na ligadra ni ra sa rogoca. Na cava ena gadreva kina o Tevita na veivuke ni Turaga ena nona itavi vou?
-
Ni veivosakitaka na gauna o ni a masulaka kina na veivuke nei Tamada Vakalomalagi. Na duidui cava soti a yaco ni a vukei iko o Koya?
2 Samuela 7:16–17
O Jisu Karisito na noqu Tui Tawamudu.
-
O ira na tui eda wilika ena Veiyalayalati Makawa a tiko kece na nodra cala, ka mai cava kece na nodra matanitu. Ia o Jisu Karisito e dua na Tui uasivi sara ka na veiliutaki tu me tawamudu. E rawa ni o vukei ira na luvemu mera kunea oqo ena nomuni wilika vata na veika a tukuna na parofita o Necani vei Tevita na Tui ena 2 Samuela 7:16–17. E rawa vakacava me na sega na icavacava ni matanitu nei Tevita? Vukei ira na luvemu mera vaqara ka wilika na tiki ni ivolanikalou ka vakavuvulitaka ni o Jisu Karisito, e dua na kawa i Tevita, e noda Tui, me vaka na Luke 1:32–33; Joni 18:33–37; kei Nai Vakatakila 19:16. E duidui vakacava o Jisu mai vei ira na tui e vuravura? Eda na rokovi Jisu Karisito vakacava ni sa noda Tui Tawamudu?
Me baleta na vakasama tale eso, raica na ilavelave ni mekasini ni iTokani ni vula oqo.