Kim, Taaqehin
Na’leb’ re xk’oxlankil: Rilb’al li Najter Chaq’rab’


“Na’leb’ re xk’oxlankil: Rilb’al li Najter Chaq’rab’,” Kim, Taaqehin—Choq’ re li ochoch ut li iglees: Li Najter Chaq’rab’ 2026 (2026)

“Rilb’al li Najter Chaq’rab’,” Kim, Taaqehin: Li Najter Chaq’rab’ 2026

reetalil li k’oxlak

Na’leb’ re xk’oxlankil

Rilb’al ru li Najter Chaq’rab’

Naq laj Nefi kiraj xwaklesinkil xch’ooleb’ li ras re naq te’xpaab’ li Qaawa’, a’an kixwotzeb’ li seraq’ chirix laj Moises ut lix k’utum laj Isaias. Naq li apostol aj Pablo kiraj xwaklesinkileb’ laj Kristiano re naq te’xpaab’ lix yeechi’ihom li Dios, a’an kixjultika reheb’ lix paab’aaleb’ laj Noe, laj Abraham, li xSaria, li xRahab, ut xkomoneb’ chik. Ut naq li Jesukristo kixye reheb’ laj jolominel sa’ xb’eeneb’ laj Judio naq “te’xtzol li [loq’laj hu],” ut kixch’olob’ naq “neke’aatinak chiwix” (Jwan 5:39), li loq’laj hu na’aatinak wi’ a’an li tz’iib’ahom nakak’ab’a’i li Najter Chaq’rab’.

Sa’ jalan chik aatin, naq nakawil li Najter Chaq’rab’, yookat chirilb’aleb’ aatin li ke’xmusiq’a, ke’xk’ojob’, ut ke’xwaklesi xch’ooleb’ lix tenamit li Dios chiru k’iila mil chihab’.

A’b’an ma yaal naq li aatin li kitz’iib’aman junxil naru nakatxtenq’a chixtuqub’ankileb’ li ch’a’ajkilal re li kutan a’in? Naru chi yaal! Ut naru ajwi’ wi najultiko’ aawe ani na’aatinak wi’ li Najter Chaq’rab’.

Jun chʼolobʼanbʼil esil chirix li Jesukristo

Maak’a’ naxye k’a’ruheb’ li ch’a’ajkilal nakanumsi laa’at ut laa junkab’al, lix sumenkil a’an, a’an junelik li Jesukristo. Jo’kan ut, re xtawb’al xsumenkil sa’ li Najter Chaq’rab’, chasik’ ru a’an. Ink’a’ taataweb’ junelik sa’ junpaat. Wan naq maare tento tatk’oxlaq chi wan aakuyum ut taasik’ aab’eresinkil sa’ musiq’ej. Wan naq moko ch’a’aj ta xk’eeb’al reetal li Kolonel, jo’ sa’ li raatin laj Isaias, “Xb’aan naq jun k’uula’al xyo’la choq’ qe, ut xqamaatani jun ch’ina al: … ut tixk’ab’a’in … Xnimal ru aj k’ehol tutquukil usilal” (Isaias 9:6). A’ut, wan naq naru xtawb’al li Kolonel sa’ eetalil malaj jaljookil ru aatin—maare sa’ resil li mayej re k’atb’il xul malaj sa’ li seraq’ chirix laj Jose naq kixkuyeb’ xmaak li ras ut kixkoleb’ chiru li we’ej.

li Jesukristo xaqxo sa’ xb’een jun pek chixk’atq li palaw

Light of the World [Xsaqen li ruchich’och’], xb’aan laj Scott Sumner

Wi nakawaj naq taanimanq laa paab’aal chirix li Kolonel naq nakawil li Najter Chaq’rab’, naru taak’ul a’an. Maare a’anaq laa wajom naq yookat chi tzolok chiru li chihab’ a’in. Tz’aama sa’ tijok naq li Musiq’ej tatxb’eresi re taataweb’ li raqal, li seraq’, ut li profeetil aatin li tate’xjilosi rik’in li Jesukristo.

K’uulanb’il xb’aan li choxa

Li Najter Chaq’rab’ ink’a’ naxsik’ xch’olob’ankil chixjunil li kik’ulman sa’ ruchich’och’ chalen chaq xtiklajik. Moko a’an ta li ke’raj laj tz’iib’anel malaj laj k’uub’anel re. Ke’raj b’an xk’utb’al xna’leb’ li Dios—li na’leb’ kixk’uub’ choq’ re li ralal xk’ajol, li wank jo’ lix tenamit re li sumwank, ut chan ru taatoje’q rix li qamaak naq nokosach. Wan naq ke’xb’aanu a’in naq ke’xye resil li k’a’ru nak’ulman sa’ ruchich’och’, jo’ ajwi’ resil lix yu’ameb’ li profeet. Naru xk’eeb’al reetal a’in sa’ li hu Genesis, jo’ ajwi’ Josue, Jueces, ut 1 ut 2 Reyes. Ke’wan ajwi’ aj tz’iib’anel li ink’a’ ke’xtz’iib’a resil li nak’ulman sa’ ruchich’och’. Ke’xk’ut b’an xna’leb’ rik’in li jar paay chi utz’u’ujinb’il aatin. Naru xk’eeb’al reetal a’in sa’eb’ li hu Salmos ut Proverbios. Wan ajwi’ li xchaq’al ru raatineb’ li profeet, jo’ laj Isaias ut laj Malakias, li ke’xjultika li raatin li Dios chiru li najter tenamit Israel—ut li toj nokohe’raatina laa’o sa’ li kutan a’in sa’ li Santil Hu.

Ma ke’xnaw li profeet, laj tz’iib’anel, ut laj k’uub’anel naq taapuktesimanq li raatineb’ chiru chixjunil li ruchich’och’ k’iila mil chihab’ chirix naq ke’xtz’iib’a? Ink’a’ naqanaw. A’b’an sachso qach’ool naq ki’uxman a’in. Ke’xaqab’aak, ke’t’ane’, ut ke’eechaniik li tenamit, ke’wan ut ke’kam li rey, a’b’an li Najter Chaq’rab’ toj wan, numsinb’il ut jaltesinb’il ru chalen chaq xnumikeb’ li tasal tenamit. Naqanaw naq wan li k’a’ru sachb’il malaj jalb’il, a’ut toj wan naab’al li k’uulanb’il.

jun najter profeet natz’iib’ak chiru b’otb’ookil hu

Old Testament Prophet [Profeet re li Najter Chaq’rab’], xb’aan li xJudith A. Mehr

Naru nakak’oxlaheb’ li na’leb’ a’in naq nakawil li Najter Chaq’rab’ chiru li chihab’ a’in. Li Dios kixk’uulaheb’ li najteril tz’iib’ahom a’in xb’aan naq naxnaw aawu ut naxnaw li nakanumsi sa’ laa yu’am. Kixk’uub’ jun li musiq’ejil na’leb’ choq’ aawe sa’ li hu, li tatxjilosi rik’in a’an ut li tixkawob’resi laa paab’aal chirix lix k’uub’anb’il na’leb’ ut li Ralal raaro xb’aan. Maare tixk’am aab’e chixtawb’al jun raqal malaj na’leb’ li tixtenq’a jun laa komon—jun na’leb’ li naru taawotz rik’in laa wamiiw, laa junkab’al, malaj laa wech aj paab’anel. Maaka’ch’in xk’ihal li naru taa’uxq. Chaab’il ut a’an!

Laj Nefi kixye, “Nasaho’ li waam rik’ineb’ li loq’laj hu” (2 Nefi 4:15). Maare a’an li taaweek’a ajwi’ laa’at naq nakawileb’ li aatin kiril laj Nefi—li naqak’ab’a’i li Najter Chaq’rab’ anajwan.

Eb’ li hu sa’ li Najter Chaq’rab’

Sa’ xk’ihaleb’ li Santil Hu reheb’ laj Kristiano, jalan jalanq lix k’uub’ankileb’ li hu rik’in chan ru kik’uub’aman sa’ xtiklajik. Sa’ li Santil Hu reheb’ laj Hebreo k’uub’anb’ileb’ li hu sa’ oxib’ jachal—li chaq’rab’, eb’ li profeet, ut eb’ li tz’iib’ahom—sa’ lix k’ihaleb’ li Santil Hu reheb’ laj Kristiano k’uub’anb’ileb’ li hu sa’ kaahib’ jachal: li chaq’rab’ (Genesis–Deuteronomio), li esilal (Josue-Ester), li utz’u’ujinb’il aatin (Job–Cantares), ut eb’ li profeet (Isaias–Malakias).

K’a’ut naq aajeleb’ ru li jachal a’in? Aajeleb’ ru xb’aan naq wi nakanaw k’a’ru paay chi hu yookat chixtzolb’al, naru taanaw chan ru xtzolb’al.

K’oxla li na’leb’ a’in naq nakatikib’ rilb’al “li chaq’rab’,” a’aneb’ li oob’ hu sa’ xtiklajik li Najter Chaq’rab’. Nayeeman naq a’ laj Moises kitz’iib’ank reheb’ li hu a’in, a’b’an maare ke’wan naab’al li ke’tz’iib’ank ut ke’k’uub’ank reheb’ li hu a’in. Ut naqanaw naq chiru k’iila cient chihab’, “kʼiila raqal li saqen ru ut qʼaxal wan xloqʼal” ke’isiik chaq sa’ li Santil Hu (chi’ilmanq 1 Nefi 13:23–26). A’b’anan, wan sa’eb’ lix hu laj Moises lix musiq’anb’il aatin li Dios—us ta wan ajwi’ xmajelaleb’ li winq, li naqil sa’ chixjunil li yeeb’il malaj tz’iib’anb’il xb’aaneb’ chirix li raatin li Dios (chi’ilmanq Moises 1:41; Eb’ lix Raqalil li Paab’aal 1:8). Li raatin laj Moroni chirix li santil esil li kixk’uub’, a’an lix Hu laj Mormon, naru tooxtenq’a: “Wi wan li majelal, a’an lix sachomeb’ wi’ li winq; jo’kan ut, meetz’eqtaana xloq’al li k’a’ru re li Dios” (perel re xjolomil li aatin sa’ lix Hu laj Mormon). Relik chi yaal, moko na’ajman ta naq taa’isiiq lix majelaleb’ li winq sa’eb’ li loq’laj hu re naq taakanaaq jo’ raatin li Dios.

Kokʼ esil

  1. Chi’ilmanq 1 Nefi 4:2–3; 17:23–43; 19:22–23.

  2. Chi’ilmanq Hebreos 11.

  3. Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “Lix sumenkil a’an rajlal li Jesukristo,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2023.

  4. Chi’ilmanq Levitico 1:3–4.

  5. Chil’ilmanq Genesis 45–46.

  6. Li Awa’b’ej M. Russell Ballard kixye: “Moko yal chi jo’kan ta naq wan qik’in li Santil Hu anajwan. Ke’eek’asiik li tiikeb’ xch’ool xb’aan li Musiq’ej chixtz’iib’ankil li k’a’ru sant ke’ril, ut li musiq’anb’il aatin ke’rab’i ut ke’xye. Ke’wan xkomoneb’ chik li ke’eek’asiik chixkolb’aleb’ rix ut chixk’uulankileb’ li tz’iib’anb’il esil a’in (“El milagro de la Santa Biblia,” Liahona,, mayo 2007, 80).