Doctrine and Covenants 2025
10–16 Nōvema: “Kuó U Mamata ki Hoʻo Ngaahi Feilaulau ʻi he Talangofuá”: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 129–132


“10–16 Nōvema: ʻKuó U Mamata ki Hoʻo Ngaahi Feilaulau ʻi he Talangofuá’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 129–132,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 129–132,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

Akonaki ʻa Siosefa Sāmita

Fakaikiiki mei he Siosefa Sāmita ʻi Nāvū, 1840, tā fakatātā ʻa Theodore Gorka

10–16 Nōvema: “Kuó U Mamata ki Hoʻo Ngaahi Feilaulau ʻi he Talangofuá”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 129–132

Naʻe fakafou ʻia Siosefa Sāmita ʻa e fakahā ʻe he ʻEikí ha niʻihi ʻo e meʻa lilo ʻo ʻitānití. Naʻe hangē naʻe lava leva ke angamaheni ʻa e māfimafi ʻo e ʻOtuá, ko e nāunau ʻo e langí, pea mo hono lahi ʻo ʻitānití ʻi he maama ʻo e ongoongolelei kuo fakafoki maí, ʻo aʻu pē ki he ngaahi ʻatamai fakangatangata hangē ko haʻatautolú. Ko e ngaahi fakahā ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 129–32 ko ha sīpinga lelei ia. ʻOku fēfē nai ʻa e ʻOtuá? ʻOkú Ne maʻu ʻa e “sino … ʻoku ongoʻingofua tatau mo e sino ʻo e tangatá.” ʻOku fēfē nai ʻa hēvani? “Ko e feohi fakakāinga ʻa ia ʻoku ʻiate kitautolu ʻi hení ʻe ʻiate kitautolu ia ʻi ai” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:22, 2). Ko hono moʻoní, ko e taha ʻo e ngaahi moʻoni fakafiefia taha fekauʻaki mo hēvaní ko e lava ko ia ke kau ai hotau ngaahi vā fetuʻutaki fakafāmili ʻoku tau mahuʻingaʻia aí, ʻo kapau ʻe silaʻi ʻaki ʻa e mafai totonú. ‘E lava ke hanga ʻe he ngaahi moʻoni pehení ʻo ʻai ʻa hēvani ke ngali ofi mai—nāunauʻia kae malava ke aʻusia.

Ka ko e taimi ʻe niʻihi, ʻe lava ke kole mai ʻe he ʻOtuá ke tau fai ha ngaahi meʻa ʻoku ngali taʻe-fakafiemālie pea ʻikai malava ʻo fakahoko. Naʻe hoko ha fekau pehē ki he tokolahi ʻo e fuofua Kāingalotú, ʻa ia ko e mali tokolahí. Ko ha ʻahiʻahiʻi lahi ia ʻo e tui ʻa Siosefa Sāmitá, ko hono uaifi ko ʻEmá, mo e meimei tokotaha kotoa pē ne nau maʻu iá. Ke ikunaʻi ʻa e ʻahiʻahi ko ʻení, naʻa nau fiemaʻu ha meʻa ne mahulu hake ʻi he ongoʻi leleiʻia pē ʻi he ongoongolelei kuo fakafoki maí; naʻa nau fiemaʻu ha tui ki he ʻOtuá naʻe mātuʻaki mālohi ange aí. ʻOku ʻikai toe ʻi ai ha fekau pehē he ʻahó ni, ka ʻoku kei tuʻuloa pē ʻa e sīpinga tui faivelenga ʻo e kakai ne nau moʻui ʻaki iá. Pea ʻoku ueʻi kitautolu ʻe he sīpinga ko ʻení ʻi he taimi ʻoku kole mai ai ke tau fakahoko ʻetau “ngaahi feilaulaú ʻi he talangofuá” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:50).

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130–132

ʻOku finangalo ʻa e ʻOtuá ke hakeakiʻi ʻEne fānaú.

ʻOku lahi ha ngaahi meʻa ʻoku ʻikai ke tau ʻilo fekauʻaki mo e hakeakiʻí pe ko e moʻui ʻi he tuʻunga māʻolunga taha ʻo e puleʻanga fakasilesitialé—ʻa e faʻahinga moʻui ʻoku ʻi ai ʻa e ʻOtuá. Mahalo ko hano konga lahi ʻoku mahulu hake ia ʻi he meʻa ʻoku malava ke tau makupusi he taimi ní. Ka kuo fakahā ʻe he ʻOtuá ha ngaahi tokoni mahuʻinga ʻe niʻihi, pea ko hanau konga lahi ʻoku maʻu ia ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130–32. Mahalo te ke laukonga mo fakakaukau ki ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení: Ko e hā ha meʻa ʻoku ou ako fekauʻaki mo e ʻOtuá? Ko e hā ʻoku ou ako fekauʻaki mo e moʻui hili ʻa e moʻui fakamatelié? ʻOku faitāpuekina fēfē ʻeku moʻuí he taimí ni ʻe he fakamatala ko ʻeni fekauʻaki mo e moʻui taʻengatá?

Vakai foki, “Our Hearts Rejoiced to Hear Him Speak,” ʻi he Revelations in Context, 277–80.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:20–21; 132:5

ʻOku tāpuekina ʻe he ʻOtuá ʻa e kakai ʻoku talangofua ki Heʻene ngaahi fonó.

Te ke fakamatalaʻi fēfē nai, ʻi hoʻo lea pē ʻaʻau, ʻa e meʻa ʻoku akoʻi ʻe he ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:20–21 mo e 132:5? Fakalaulauloto ki he founga kuo fakahaaʻi ai ʻa e tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi hoʻo moʻuí.

Ko e taimi ʻe niʻihi ʻoku ʻikai ke maʻu e ngaahi tāpuaki ʻoku tau ʻamanaki ki aí he taimi pē ko iá, ʻo aʻu ki he taimi ʻoku tau talangofua ai ki he ʻOtuá. Te ke tauhi fēfē hoʻo tuí mo e ʻamanaki leleí ʻi he taimi ʻoku hoko ai ʻení? Fekumi ki ha ngaahi fakakaukau ʻi he pōpoaki ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoni “Ko Hotau Vā Fetuʻutaki mo e ʻOtuá” (Liahona, Mē 2022, 78–80).

Vakai foki, 1 Nīfai 17:35; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 82:10.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:13–21

fakaʻilonga seminelí
Naʻe fakaʻatā ʻe he Tamai Hēvaní ke lava ʻa e ngaahi fāmilí ʻo taʻengata.

Naʻe fakafou ʻi he Palōfita ko Siosefa Sāmitá, ʻa hono fakafoki mai ʻe he ʻEikí ʻa e moʻoni ko ia ʻe lava ke taʻengata ʻa e nofo-malí mo e ngaahi vā fetuʻutaki fakafāmilí. ʻI hoʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:13–21, kumi ʻa e ngaahi kupuʻi lea ʻoku tokoni ke mahino kiate koe ʻa e faikehekehe ʻo e meʻa ʻe “tolonga” ʻo taʻengatá pea mo e meʻa he ʻikaí. ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke “tupu [ʻi he ʻEikí]” ha vā fetuʻutaki ʻo ha nofo-mali? (veesi 14).

ʻI he pōpoaki ʻa Palesiteni Tieta F. ʻUkitofa “Ko e Fakahīkihikiʻi ʻo Kinautolu ʻOku Fakahaofí,” ʻokú ne fakafaikehekeheʻi ai ʻa e ngaahi vā fetuʻutaki ʻo e nofo-mali taʻengatá mo e ngaahi meʻa ʻoku “molengofuá” (Liahona, Mē 2016, 77–78). Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he fakafaikehekeheʻi ko ʻení fekauʻaki mo e founga ke tanumaki—pe teuteu ai—ki ha vā fetuʻutaki ʻi he nofo-malí? Fakakaukau ki ho ngaahi vā fetuʻutaki fakafāmilí—ʻi he taimí ni pea ʻi he kahaʻú—ʻi hoʻo lau ʻa e pōpoaki ʻa ʻEletā ʻUkitofá. Ko e hā ha meʻa ʻokú ke maʻu ai ʻokú ne ʻoatu ha ʻamanaki lelei ʻia Kalaisi ki ho ngaahi vā fetuʻutaki fakafāmilí?

Naʻe vahevahe ʻe Palesiteni Henelī B. ʻAealingi ʻa e faleʻi ko ʻeni naʻá ne maʻu ʻi he taimi naʻá ne hohaʻa ai fekauʻaki mo e tūkunga hono fāmilí: “Moʻui taau pē koe mo e nāunau fakasilesitialé, pea ʻe toe fakaʻofoʻofa ange fokotuʻutuʻu ʻo e fāmilí ʻi he meʻa ʻokú ke lava ʻo mafakakaukauʻí” (ʻi he “Ko ha ʻApi ʻOku ʻAfio ai e Laumālie ʻo e ʻEikí,” Liahona, Mē 2019, 25). ʻE tokoni fēfē nai ʻa e faleʻi ko ʻení kiate koe pe ko ha taha ʻokú ke ʻilo?

Vakai foki, “Ko e Fāmilí ke Taʻengata,” Ngaahi Himí, fika 192; Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí, “Nofo-malí,” Gospel Library.

tangata mo ha fefine ʻi tuʻa ha temipale

ʻE lava ke silaʻi ha nofo-mali ke taʻengata ʻi he fale ʻo e ʻEikí.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:1–2, 29–40

‘Oku fakahōifua ʻa e mali tokolahí ki he ʻOtuá ʻi he taimi pē ʻokú Ne fekauʻi aí.

Ko e kakai tokolahi ʻoku nau lau e Fuakava Motuʻá ʻoku nau fifili fekauʻaki mo e mali ʻa ʻĒpahalame, Sēkope, Mōsese mo e niʻihi kehe mo ha ngaahi uaifi tokolahí. Naʻe tono nai ʻa e kau tamaioʻeiki ko ʻeni ʻa e ʻEikí? Naʻe fakangofua nai ʻe he ʻOtuá ʻenau ngaahi nofo-malí? Naʻe maʻu ʻe Siosefa Sāmita ha ngaahi fehuʻi tatau. Kumi ʻa e ngaahi tali naʻe ʻomi ʻe he ʻOtuá ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:1–2, 29–40.

Ko e mali ʻi he vahaʻa ʻo ha tangata mo ha fefine pē ʻe tahá, ko e tuʻunga ia ʻa e ʻOtuá ki he nofo-malí (vakai ki he ʻuluʻi vahe ki he Fanongonongo Fakamafaiʻi 1; Sēkope 2:27, 30). Ka neongo ia, kuo ʻi ai ha ngaahi taimi naʻe fekauʻi ai ʻe he ʻOtuá ʻa ʻEne fānaú ke nau fakahoko ʻa e mali tokolahí.

Ko e taha ʻo e ngaahi taimi fakaʻatā makehe ko iá ʻa e ngaahi fuofua taʻu hono fakafoki mai e Siasí. Kapau ʻokú ke fie ako lahi ange fekauʻaki mo e mali tokolahi ʻa e fuofua Kāingalotú, vakai ki he “Mercy Thompson and the Revelation on Marriage” (ʻi he Revelations in Context, 281–93); Kau Māʻoniʻoní, 1:317–19, 478–82, 531–41, 553–55; Topics and Questions, “Plural Marriage in The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints,” Gospel Library; “Why Was It Necessary for Joseph Smith and Others to Practice Polygamy?” (video), ChurchofJesusChrist.org.

10:8

Why was it necessary for Joseph Smith and others to practice polygamy?

Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko

Lomiʻi heni ke vakai ki ha meʻa lahi ange

fakaʻilonga 03 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:2, 18–19; 132:13, 19

ʻOku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke u tokanga taha ki he ngaahi meʻa ʻoku taʻengatá.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:20–21132:5, 21–23

ʻOku tāpuakiʻi au ʻe he ʻOtuá ʻi heʻeku talangofua ki Heʻene ngaahi fonó.

  • Mahalo ʻe lava ʻe ha kiʻi fakafehoanaki faingofua ʻo akoʻi hoʻo fānaú fekauʻaki mo e talangofua ki he ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá. Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo kole ange ke nau ʻoatu e fakahinohino ke ke lue ai ki ha feituʻu, hangē ko ha ʻapiako pe fale ʻo e Siasí. Ko e hā e meʻa ʻe hokó he taimi ʻoku ʻikai ke tau muimui ai ki he ngaahi fakahinohinó? Hili iá te mou lava leva ʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:21 pea fakafehoanaki ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení ki he ngaahi fekau kuo foaki mai ʻe he ʻOtuá kiate kitautolú.

  • Te mou lava foki ʻo hivaʻi fakataha ha foʻi hiva fekauʻaki mo e talangofuá, hangē ko e “Tauhi ʻa e Ngaahi Fekaú” (Tohi Hiva ʻa e Fānaú, 68–9), pea kumi e ngaahi foʻi lea ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:20–21 mo e 132:5 ʻoku faitatau mo e fakalea ʻi he hivá. ʻOku tāpuekina fēfē kitautolu ʻe he ʻOtuá ʻi heʻetau fāifeinga ke tauhi ʻEne ngaahi fekaú?

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:22

ʻOku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ha sino taʻe-faʻa-mate.

  • Hili hoʻomou lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 130:22, te ke lava mo hoʻo fānaú ʻo sio ki ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi pea tuhu ki Hono fofongá, ko Hono ngutú, mo e ngaahi kupu kehe ʻo Hono sinó. ʻE lava ʻa e fānaú ʻo tuhu ki he ngaahi kupu tatau ko iá ʻi honau sinó. Talaange kiate kinautolu ʻa e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ke ke ʻiloʻi ʻoku tatau hotau sinó mo e sino ʻo e Tamai Hēvaní mo Sīsuú.

fefine mo ha kiʻi taʻahine ʻi tuʻa ʻi ha temipale

Koeʻuhí ko e ngaahi ouau ʻo e fale ʻo e ʻEikí, ʻe lava ai ke taʻengata ʻa e ngaahi fāmilí.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:19

Kuo ngaohi ʻe he Tamai Hēvaní ke lava ʻa e ngaahi fāmilí ʻo nofo fakataha ʻo taʻengata.

  • Tokoni ki hoʻo fānaú ke nau kumi ha ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi meʻa ʻoku ʻikai tuʻuloa ʻo taʻengatá—meʻakai ʻe koví, matalaʻiʻakau ʻe maé, mo e alā meʻa pehē. Hili iá pea mou vakai fakataha ki he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:19 ʻo kumi ʻa e ngaahi kupuʻi lea mahuʻinga hangē ko e “fuakava … taʻengatá,” “fakamaʻu,” “kotoa ʻo e nofo taʻengatá,” mo e “taʻengata pea taʻengata.” (Vakai foki, “Vahe 54: [Ko] e Fakahā Kau ki he Malí,” ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 198, pe ko e vitiō fekauʻakí ʻi he Gospel Library.) Te mou lava foki ʻo vakai ki ha ʻū tā ʻo ho fāmilí pea fakamoʻoni kuo fakaʻatā ʻe he ʻEikí ke malava ʻa e ngaahi fāmilí ʻo taʻengata, ʻo fakafou ʻi he ngaahi ouau mo e ngaahi fuakava ʻo e temipalé.

0:42

Chapter 55: A Revelation about Marriage: July 1843

Mātuʻaki tokanga koeʻuhí ko e ngaahi tūkunga fakafāmilí. “ʻOku nofo e fānau ʻo e ʻaho ní ʻi ha ngaahi tūkunga fakafāmili kehekehe lahi. … [ʻOku] fiemaʻu ke tau ala atu [kiate kinautolu] ʻoku ongoʻi tuēnoa, liʻekina, pe ʻoku hē atu ki he tuʻa ʻaá” (Neil L. Andersen, “Ko ia Ia ʻOkú Ne Maʻu ʻa Kinautolú, ʻOkú Ne Maʻu Au,” Liahona, Mē 2016, 49, 52).

Ke maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.

loki sila

Ko ha loki sila ʻi he Temipale Pālesi Falaniseé

peesi ʻekitivitī maʻá e fānaú