Doctrine and Covenants 2025
3–9 Nōvema: “Ko Ha Leʻo ʻo e Fiefia ki he Kakai Moʻuí pea mo e Kau Pekiá”: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 125–128


“3–9 Nōvema: ‘Ko Ha Leʻo ʻo e Fiefia ki he Kakai Moʻuí pea mo e Kau Pekiá’: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 125–128,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 2025 (2025)

“Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 125–128,” Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Au—Maʻá e ʻApí mo e Lotú: 2025

tā fakatātā ʻo e fāmili mo ʻenau ngaahi kui ʻi he maama tataliʻanga ʻo e ngaahi laumālié

Ko Kitautolu mo Kinautolu pea ko Kinautolu mo Kitautolu, tā fakatātā ʻa Caitlin Connolly

3–9 Nōvema: “Ko Ha Leʻo ʻo e Fiefia ki he Kakai Moʻuí pea mo e Kau Pekiá”

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 125–128

‘I ʻAokosi ʻo e 1840, naʻe fanongo ʻa e fefine loto-mamahi ko Seini Nīmaní ki he lea ʻa e Palōfita ko Siosefá ʻi he meʻafakaʻeiki hono kaungāmeʻa ko Seimoa Pulusoní. Naʻe toki pekia foki mo e foha taʻu hongofulu tupu ʻo Seini ko Sailosí. Ne tānaki atu ki he mamahi ʻa Seiní ʻa e foʻi moʻoniʻi meʻa ko ia ne teʻeki ke papitaiso ʻa Sailosí, pea naʻá ne hohaʻa pe ko e hā ʻe hoko ki hono laumālie taʻengatá. Naʻe fifili ʻa Siosefa ki he meʻa tatau fekauʻaki mo hono taʻokete ʻofeina ko ʻAlaviní, ʻa ia naʻe pekia foki ʻoku teʻeki ke papitaiso. Ko ia ai naʻe fakakaukau e Palōfitá ke ne vahevahe mo e tokotaha kotoa pē ʻi he meʻafakaʻeikí ʻa e meʻa naʻe fakahā ange ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo e kakai ʻoku pekia teʻeki ke nau maʻu e ngaahi ouau ʻo e ongoongoleleí—pea mo e meʻa te tau lava ʻo fai ke tokoniʻi kinautolú.

Naʻe fakafiefia ki he Kāingalotú ʻa e tokāteline ʻo e papitaiso maʻá e kau pekiá; naʻa nau fakakaukau leva ki he kau mēmipa ʻo e fāmilí kuo pekiá. Ko ʻeni kuo ʻi ai ha ʻamanaki lelei maʻanautolu! Naʻe fiefia fakataha ʻa Siosefa mo kinautolu, pea ‘i ha tohi naʻe akoʻi ai ʻa e tokāteline ko ʻení, naʻá ne fakaʻaongaʻi ai ha lea fakafiefia mo fakaʻaiʻai ke fakahā ʻaki ʻa e meʻa ne akoʻi ange ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo e fakamoʻui ʻo e kau pekiá: “Tuku ke kalanga ʻa e ngaahi moʻungá ʻi he fiefia, pea mo kimoutolu ʻa e ngaahi teleʻa kotoa pē ke mou kalanga ʻi he leʻo-lahi; pea mo kimoutolu kotoa pē ʻa e ngaahi tahí mo e ngaahi fonua mōmoá, fakahā ʻa e ngaahi meʻa fakaofo ʻo homou Tuʻi Taʻengatá!” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:23).

Vakai, Kau Māʻoniʻoní, 1:459–73; “Letters on Baptism for the Dead,” ʻi he Revelations in Context, 272–76.

fakaʻilonga akó

Ngaahi Fakakaukau ki he Ako ʻi ʻApí mo e Lotú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 126

ʻOku finangalo e ʻEikí ke u tokangaʻi hoku fāmilí.

Hili ʻa e foki mai ʻa Pilikihami ʻIongi mei heʻene ngāue fakafaifekau ki ʻIngilaní—ko e taha ʻo e ngaahi misiona lahi naʻá ne ngāue aí—naʻá ne maʻu ha uiuiʻi mahuʻinga ʻe taha mei he ʻEikí. Naʻe kole ange ke ne “tokangaʻi makehe ʻa [hono] fāmilí” (veesi 3), ʻa ia naʻa nau faingataʻaʻia ʻi heʻene mavahé. ʻI hoʻo ako e konga ko ʻení, fakakaukau ki he ʻuhinga ʻoku faʻa finangalo ai e ʻEikí ke fai ha feilaulau ʻi heʻetau ngāué. Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke tokangaʻi ai ho fāmilí?

Vakai foki, “Take Special Care of Your Family,” ʻi he Revelations in Context, 242–49.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 127:2–4

Te u lava ʻo falala ki he ʻEikí lolotonga ʻa e ngaahi taimi faingataʻá.

Naʻe hanga ʻe he ngaahi tukuakiʻi loí mo e fakamanamana ke puke pōpulá ʻo toe fakamālohiʻi ʻa Siosefa Sāmita ke toitoi ʻi ʻAokosi 1842. Ka ko e ngaahi lea naʻá ne tohi ki he Kāingalotú lolotonga e taimi ko ʻení (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 127 he taimi ní) ʻoku fonu ia ʻi he fiefia mo e fakatuʻamelie. Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he veesi 2–4 fekauʻaki mo e ʻOtuá? fekauʻaki mo e fehangahangai mo e manukí pe fakafepakí? Ko e hā ha ngaahi kupuʻi lea mei he ngaahi veesi ko ʻení ʻe ala tokoni atu ʻi he taimi ʻokú ke ongoʻi ai ʻoku fakatangaʻi koé? Fakakaukau ke hiki e founga ʻoku poupouʻi ai koe ʻe he ʻEikí ʻi he “vai loloto” ʻi hoʻo moʻuí.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 127:5–8; 128:1–8

“ʻIlonga ha meʻa te mou lekooti ʻi he māmaní ʻe lekooti ia ʻi he langí.”

ʻI hoʻo lau e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 127:5–8; 128:1–8, kumi e ngaahi ʻuhinga naʻe foaki ai ʻe he ʻEikí kia Siosefa Sāmita ha ngaahi fakahinohino pau pehē ki hono lekooti e ngaahi papitaiso maʻá e kau pekiá. Ko e hā nai ʻoku akoʻi atu ʻe he meʻá ni fekauʻaki mo e ʻEikí mo ʻEne ngāué? Ko e hā e founga ʻokú ke ongoʻi ai ʻe lava ke fakaʻaongaʻi e fakahinohino ko ʻení ki hoʻo ngaahi lekooti fakafāmilí, hangē ko e tohinoa fakatāutahá?

talavou ʻokú ne fakahoko ʻa e hisitōlia fakafāmilí

ʻI hono fakahoko e ngāue fakatemipalé maʻa ʻetau ngaahi kuí ʻoku fakafehokotaki hotau lotó kiate kinautolu.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:5–25

fakaʻilonga seminelí
‘Oku mahuʻinga e fakamoʻui ʻeku ngaahi kuí ki hoku fakamoʻuí.

ʻOku mahino mei he meʻa naʻe fakahā ʻe he ʻOtuá ʻo fakafou ʻia Siosefa Sāmitá ʻa e ʻuhinga ʻoku fiemaʻu ai kitautolu ʻe heʻetau ngaahi kui naʻe ʻikai papitaiso ʻi he moʻui ní: ʻoku tau papitaiso maʻanautolu koeʻuhí ke nau lava ʻo fili ke tali pe fakasītuʻaʻi ʻa e ouau ko ʻení. Ka naʻe toe akoʻi foki ʻe he Palōfitá ko e fakamoʻui ʻetau ngaahi kuí ʻoku “ʻaonga pea ʻoku kau lahi [ia] ki hotau fakamoʻuí.” ʻI hoʻo lau e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:15–18, fakakaukau ki hono ʻuhingá.

ʻOku akoʻi ʻe he veesi 5 ko e ouau ʻo e papitaiso maʻá e pekiá naʻe “teuteuʻi [ia] ʻi he teʻeki ai ke ʻai ʻa e tuʻunga ʻo e māmaní.” Ko e hā ʻoku akoʻi mai ʻe he moʻoni ko ʻení ʻo fekauʻaki mo e ʻOtuá mo ʻEne palaní? Ko e hā e meʻa ʻoku tānaki atu ʻe he pōpoaki ʻa ʻEletā Teili G. Lenilani ko e “Hisitōlia Fakafāmilí mo e Ngāue Fakatemipalé: Silá mo e Fakamoʻuí” ki he mahino ʻokú ke maʻú? (Liahona, Mē 2018, 46–49).

Naʻe fakaʻaongaʻi ʻe Siosefa Sāmita ha ngaahi kupuʻi lea hangē ko e “mālohi … ke … nonoʻó,” “fehokotakiʻanga mālohi,” mo e “fakatahaʻi … haohaoa” ʻi heʻene akoʻi fekauʻaki mo e ngaahi ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo e papitaiso maʻá e kau pekiá. Kumi e ngaahi kupuʻi leá ni mo ha ngaahi kupuʻi lea tatau ʻi hoʻo lau e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:5–25. Te ke lava nai ʻo fakakaukau ki ha ngaahi meʻa te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ke fakatātaaʻi ʻaki e ngaahi kupuʻi lea ko ʻení, hangē ko ha sēini pe maea? Ko e hā e ʻuhinga ʻoku hoko ai ʻeni ko ha ngaahi kupuʻi lea lelei ke fakamatalaʻi ʻa e tokāteline ko ʻení?

ʻE ala tokoni foki hoʻo fakakaukau ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení ke ke ako ai e ngaahi veesi ko ʻení:

  • ʻI hoʻo fakakaukaú, ko e hā ʻe lava ke lau ai e papitaiso maʻá e kau pekiá ko e “tefito fakaʻofoʻofa [taha] ʻo e ngaahi tefito kotoa pē ʻa ia ʻoku kau ki he ongoongolelei taʻengatá”? (veesi 17). Ko e hā ha ngaahi aʻusia kuó ne tokoniʻi koe ke ke ongoʻi peheé?

  • Ko e hā ha founga ʻe malaʻia ai ʻa e māmaní ʻo kapau he ʻikai ha “fehokotakiʻanga mālohi … ʻi he vahaʻa ʻo e ngaahi tamaí mo e fānaú”? (veesi 18).

  • Ko e hā ʻokú ke mahuʻingaʻia ai ʻi he ngaahi lea ʻa Siosefa Sāmita ʻi he veesi 19–25? ʻOku tokoniʻi fēfē ʻe he ngaahi veesi ko ʻení ʻa e ongo ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí? fekauʻaki mo e ngāue fakatemipale ki hoʻo ngaahi kuí? (vakai foki, “Come, Rejoice,” Hymns, no. 9).

5:27

ʻE ʻIkai Lava ke Hoko ʻo Haohaoa ʻa Kitautolu Ta'ekau ai ʻa Kinautolu

Hili hoʻo ako e ngaahi veesi ko ʻení, mahalo te ke ongoʻi ʻoku ueʻi koe ke ke fai ha meʻa maʻa hoʻo ngaahi kuí. ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi fakakaukau ʻi he FamilySearch.org.

ʻE lava ke ʻoatu ʻe he “Inspirational Videos” ʻi he tānakiʻanga ʻo e “Temple and Family History” ʻi he Gospel Library ha tokoni, ngaahi talanoa fakalaumālie, mo ha ngaahi pōpoaki mei he kau takí fekauʻaki mo e hisitōlia fakafāmilí.

Fakaʻaongaʻi e ngaahi maʻuʻanga tokoni felāveʻi ʻa e Siasí. ʻOku ʻomi ʻe he ngaahi fehokotakiʻanga ʻi he ngaahi lēsoni ʻo e Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú ha founga faingofua ke hū ai ki he ngaahi maʻuʻanga tokoni ʻe lava ʻo tokoni atu ke mahino kiate koe mo ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí pe ngāueʻi e ngaahi ongo ʻokú ke maʻú. Hangē ko ʻení, ko e fehokotakiʻanga FamilySearch ʻi ʻolungá te ne tataki koe ki he ngaahi ʻekitivitī hangē ko hono faʻu haʻo fuʻu ʻakau fakafāmili pē ʻaʻau, kumi e ngaahi kui ʻoku nau fiemaʻu e ngaahi ouau fakatemipalé, sio ki he feituʻu ne haʻu mei ai hoʻo ngaahi kuí, pe upload ha talanoa fakafāmili.

Vakai foki, Kevin R. Duncan, “Ko Ha Leʻo ʻo e Fiefiá!,” Liahona, Mē 2023, 95–97.

“Ko Ha Foaki Nāunauʻia mo Fakaofo.”

Naʻe pehē ʻe Palesiteni Kōtoni B. Hingikelī:

“ʻOku fakafofongaʻi ʻe he Fakalelei ʻa Sīsū maʻá e tokotaha kotoá ha feilaulau fakafofonga lahi ʻaupito. Naʻá Ne fokotuʻu ʻa e sīpingá ʻa ia naʻá Ne hoko ai ko ha fakafofonga maʻá e faʻahinga kotoa ʻo e tangatá. Ko e sīpinga ko ʻení, ʻa ia ʻoku lava ai ʻe ha tangata ʻe taha ʻo fakafofongaʻi ha tangata kehé ʻoku hoko atu hono fakahoko iá ʻi he ngaahi ouau ʻo e fale ʻo e ʻEikí. ʻI māmaní ʻoku tau ngāue ai ʻo fakafofongaʻi ʻa kinautolu kuo pekia ʻikai ha ʻilo ki he ongoongoleleí. Ko kinautolu kuo pekiá ʻoku nau fili ke tali pe taʻetali ʻa e ouau ko ia ne fakahokó. ʻOku ʻoange maʻanautolu ha faingamālie tatau mo kinautolu ʻoku nau ʻaʻeva he māmaní. ʻOku foaki ki he kau pekiá ʻa e faingamālie tatau mo e kakai moʻuí. ʻIo, hono ʻikai nāunauʻia mo fakaofo e foaki kuo fakahoko ʻe he Fungani Māfimafí ʻi Heʻene fakahā ki Heʻene Palōfitá” (“The Great Things Which God Has Revealed,” Liahona, Mē 2005, 82–83).

Kakai, Ngaahi Feituʻu, Ngaahi Meʻa ʻOku Hoko

Lomiʻi heni ke vakai ki ha meʻa lahi ange

fakaʻilonga 02 ʻo e konga ʻa e fānaú

Ngaahi Fakakaukau ki hono Akoʻi ʻo e Fānaú

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 126:3

Te u lava ʻo tokoni ke tokangaʻi hoku fāmilí.

  • Ke tokoni ki hoʻo fānaú ke nau ako ke tokoni ki he kau mēmipa honau fāmilí, fakakaukau ke vahevahe ʻa e fakamatala fekauʻaki mo Pilikihami ʻIongi ʻi he “Vahe 49: Ko e Kāingalotu ʻi Nāvuú” (ʻi he Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, 184, pe ko e vitiō fekauʻakí ʻi he Gospel Library) pe fakamatalaʻi fakanounou ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 126 ʻi hoʻo lea pē ʻaʻaú. Te ke lava ʻo fakamamafaʻi ʻa e kupuʻi lea “tokangaʻi makehe ʻa ho fāmilí” (veesi 3) pea talanoa mo hoʻo fānaú fekauʻaki mo e ʻuhinga ke tokangaʻi makehe hotau ngaahi fāmilí.

    1:33

    Chapter 50: The Saints in Nauvoo: January–July 1841

  • Mahalo ʻe fakafiefia kiate koe mo hoʻo fānaú ke mou sio ʻi ha ʻū tā fakafāmili (pe tā ha ʻū fakatātā) lolotonga hoʻomou talanoa fakataha fekauʻaki mo ha ngaahi founga te tau lava ai ʻo tokoni ke “tokangaʻi” ʻa e kau mēmipa ʻo e fāmilí. Te mou lava foki ʻo hivaʻi ha foʻi hiva hangē ko e “Hoko ʻa ʻApi ko e Hēvani” (Ngaahi Himí, fika 188).

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:5, 12

ʻOku fiemaʻu ʻe he fānau kotoa ʻa e ʻOtuá ʻa e faingamālie ke papitaiso kinautolú.

  • Fakaafeʻi hoʻo fānaú ke nau fekumi ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:1 ke ʻiloʻi pe ko e hā ʻa e tefito naʻe fakakaukau ki ai ʻa Siosefa Sāmitá. Te nau lava foki ʻo fekumi ʻi he veesi 17 ke ʻiloʻi pe ko e hā ʻa e tefito naʻá ne pehē “[ko e] fakaʻofoʻofa tahá.” Tuku ke nau vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau maʻú, pea talanoa fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻoku fakafiefia ai ʻa e tefito ko ʻení.

  • Makehe mei hono tokoniʻi hoʻo fānaú ke nau teuteu (mo moʻui) ʻaki ʻenau ngaahi fuakava ʻi he papitaisó, te ke lava ʻo tokoni ke nau ʻiloʻi e founga ke tokoni ai ki he kakai naʻe ʻikai ke nau fai e ngaahi fuakava ko ʻení lolotonga ʻenau kei moʻuí. Fakakaukau ke talanoa ki hoʻo fānaú fekauʻaki mo ha taha ʻokú ke ʻilo naʻe pekia ʻoku teʻeki ke papitaiso. Hili iá pea te mou lava ʻo lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:5 pea sio ki ha tā ʻo ha faiʻanga papitaiso ʻi he temipalé (hangē ko ia ʻi he fakaʻosinga ʻo e lēsoni ko ʻení). Talanoa ki hoʻo fānaú ʻa e ongo ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo e papitaiso ʻi he ngaahi temipalé maʻá e kakai kuo pekiá koeʻuhí ke maʻu ʻe he taha kotoa ʻa e faingamālie ke fai ha ngaahi fuakava mo e Tamai Hēvaní.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:18

ʻOku finangalo e Tamai Hēvaní ke u ako fekauʻaki mo hoku hisitōlia fakafāmilí.

  • Mahalo ʻe fakafiefia kiate koe mo hoʻo fānaú ke mou faʻu ha sēini pepa ʻoku ʻi ai e hingoa ʻo e mātuʻá, ngaahi kuí, kui uá, pea hokohoko pehē ai pē (vakai ki he peesi ʻekitivitī ʻo e uike ní). Hili iá te mou lava ʻo fevahevaheʻaki ʻa e meʻa ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e ngaahi kui ko ʻení. Lau fakataha e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:18 ke iloʻi pe ko e hā ʻa e “fehokotakiʻanga mālohi” ʻokú ne ʻai hotau hisitōlia fakafāmilí ke “kakato mo fakakātoá.” Te mou lava foki ʻo mamata ʻi he foʻi vitiō “Courage: I Think I Get It from Him” (Gospel Library).

    1:44

    PTH_PRJ15829224_Q4ComeFollowMeD&C-VALP_CourageIThinkIGetItFromHim_SUB_04Sep2025_HDF-2398_TON.mov

  • ʻE lava ke maʻu ha ngaahi ʻekitivitī kehe ke tokoniʻi hoʻo fānaú ke nau kau ʻi he hisitōlia fakafāmilí ʻi he “Ko e Temipalé mo e Palani ʻo e Fiefiá” ʻi he fakamatala fakalahi E pe ʻi he FamilySearch.org.

faʻē mo ha ʻofefine ʻokú na faʻu ha sēini pepa

ʻOku tokoni ʻa e ngaahi ouau fakatemipalé ke tau fakatahaʻi ʻa e ngaahi fāmilí hangē ko e ngaahi fehokotakiʻanga ʻi ha sēini.

Ke maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange, vakai ki he makasini Ko e Kaumeʻá ʻo e māhina ní.

faiʻanga papitaiso ʻi he temipalé

Ko e faiʻanga papitaiso ʻi he Temipale ʻOkiteni ʻIutaá.

peesi ʻekitivitī maʻá e fānaú