“Ko ngā Reo o te Whakahokinga: Te Hōpuni o Hīona,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Whakaakoranga me ngā Kawenata 2025 (2025)
“Te Hōpuni o Hīona,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: 2025
Ko ngā Reo o te Whakahokinga
Te Hōpuni o Hīona
Nā te mea kīhai te Hōpuni o Hīona i whakahokia te Hunga Tapu ki ō rātou whenua ki te Takiwā o Tiakimana, he tokomaha ngā tāngata i whakaaro ake he moumou taima. Heoi anō, he tokomaha atu anō i kararapa whakamuri iho me te kite atu anō te nui o tā te Ariki whakatutuki i tētahi āhuatanga tiketike ake i roto i ō rātou oranga, ā, i roto hoki i Tōna kīngitanga. Anei ētahi o ā rātou whakaaturanga.
Hōhepa Mete
Neke atu i ngā tau e 40 whai muri iho i te Hōpuni o Hīona, i tuku pūrongo mai a Hōhepa Ianga, koia tētahi mema o taua hōpuni, nā Hōhepa Mete te kōrero e whai ake nei:
“Teina mā, kei te riri ētahi o koutou ki ahau, nā te mea kīhai koutou i whawhai i Mītori; engari tukua au kia kī atu ki a koutou, kāore te Atua i pirangi kia whawhai ai koutou. Tē taea e Ia te whakarite i tana kīngitanga ki ngā tāngata tekau mā rua ki te whakatūwhera ake i te kuaha o te rongopai ki ngā iwi o te ao, ā, me ngā tāngata whitu tekau i raro i tā rātou whakahau kia whai ai i ō rātou tapuae, ki te kore rānei ia e tangohia ake rātou i tētahi rōpu tāne kua whakatakotoria iho ō rātou oranga, ā, kua meatia e rātou tētahi whakahere nui rawa e rite ana ki tō Aperahama te nui.
“Nā, kei a te Ariki tōna Tekau Mā Rua me tana Whitu Tekau, ā, ka karangatia ake ētahi atu kōrama Whitu Tekau, e meatia ai e rātou te whakahere, ā, ko te hunga kāore anō kia meatia ō ratou whakahere me ā rātou tāpaenga i tēnei wā, ka meatia a muri ake nei.”
Pirikama Ianga
“I tā mātou taenga mai ki Mītori ka kōrero te Ariki ki tana pononga a Hōhepa ka mea, ‘kua whakaae au ki tō tāpaenga,’ ā, nō mātou te waimārie kia hoki atu anō. I taku hokinga atu he tokomaha ōku hoa i uia mai he aha te painga o te karanga i ngā tāngata i ā rātou mahi kia haere ake ai ki Mītori kātahi ka hoki mai anō, i runga i te āhua kīhai i tutuki i te paku aha. ‘Ko wai i whai painga i tērā?’ tā rātou i ui ai. ‘Mehemea i whakahaua e te Ariki kia meatia tērā, he aha tāna mō taua mahi?’ … I kī atu au ki aua teina, nā, i utua paitia au—i utua ki te utu nui rawa—āe rā, kua pūrena te tahā ki te mātauranga i whiwhi ai au i taku hāereere tahi me te Poropiti.”
Wiriwhi Wuruwha
“I te Hōpuni o Hīona au i te taha o te Poropiti o te Atua. I kite au i ngā meatanga a te Atua i a ia. I kite au i te mana o te Atua i a ia. I kite au he Poropiti ia. Ko ngā mea i whakakitea iho ki a ia e te mana o te Atua ki runga i taua mīhana te mea tino nunui mōku, ā, mō te hunga katoa i whiwhi ai i ana tohutohu.”
“I te wā i karangatia ngā mema o te Hōpuni o Hīona kāore te nuinga o mātou kia kitea atu ngā kanohi o tētahi atu; he tauhou mātou ki a mātou anō, ā, he tokomaha anō kāore anō kia kitea te poropiti. Kua whakamararatia atu mātou ki tua, anō nei te kānga kua tātarihia i tētahi tātari, puta noa i te iwi. He taitamatāne mātou, ā, kua karangatia i taua rā moata kia haere ake ki te hoko i a Hīona, ā, ko tā mātou e mahi ai me matua mahi i runga i te whakapono. I huitahi ai mātou mai i ngā momo Whenua Tōpū ki Katarana kātahi ka haere ake ki te hoko i a Hīona, ki te whakatutuki i tā te Atua whakahau ki a mātou. I whakaae mai te Atua ki ā mātou mahinga pērā i Tāna ki ngā mahi a Aperahama. He nui ngā mea i whakatutuki ai mātou, ahakoa tā ngā kaiwhakaparahako me tā te hunga whakapono kore ui mai ‘he aha tāu i mea ai?’ Kua mau tētahi iro e kore rawa e taea te mau [i] tētahi atu huarahi. Nō mātou te maringanui kia kitea ai te kanohi o te poropiti, ā, nō mātou te maringanui o te haere tahi me ia mō ngā maero kotahi mano, me te kite ake i ngā mahinga a te wairua o te Atua i a ia, me ngā whakakitenga o Ihu Karaiti ki a ia me te whakatutukihanga o aua whakakitenga. Ā, nāna ngā erata neke atu i te rua rau mai i ngā wāhi puta noa i te whenua i taua rā moata, kātahi ka tukua tētahi pāhotanga ki a mātou kia puta atu ki te ao me te kauhau i te rongopai o Ihu Karaiti. Mehemea kīhai au i haere ake ki te Hōpuni o Hīona kāore au i konei i tēnei rā [i Pā Tote, e mahi ana i te Kōrama o te Tekau Mā Rua]. … Mā taku haere ki reira i panaia atu mātou ki roto ki te māra wāina ki te kauhau i te rongopai, ā, i whakaae mai te Ariki ki ā mātou mahinga. Ā, i roto i ā mātou mahinga katoa me ā mātou whakatoinga, e mōrearea ana mō ō mātou oranga i te nuinga o te wā, kua whai tikanga kia mahi, kia ora i runga i te whakapono.”
“He nui ake te wāriu o ngā āhuatanga i whiwhi ai [mātou] i te haerenga ki te Hōpuni o Hīona i tō te kōura.”